ءتىل تۇعىرى نىعايىپ كەلەدى

ءبىر كەزدە بوساعادا بوگىپ قالعان ءتىلدىڭ الپىس ەكى تامىرىنا جان ءبىتىپ, نۇرلانا باستاعانى كوڭىلگە قۋانىش. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ 66,5 پايىزى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن. الداعى ۋاقىتتا وسى قارقىن مەيلىنشە ۇدەي تۇسپەك. «Qaz_Tech» جۇيەسى بويىنشا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۆ1 دەڭگەيىندە مەڭگەرگەن مەملەكەت قىزمەت ۇسىناتىن ۇيىمدار قىزمەتكەرلەرىنىڭ, سونداي-اق, ۇلتتىق كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇلەس سالماعى 27 پايىزدى قۇراپ وتىر. وڭىردە مەملەكەتتىك جانە اعىلشىن ءتىلى كۋرستارىن وقىتاتىن 21 وقىتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. 2024 جىلى 3748 تىڭداۋشىعا سەرتيفيكات بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك تىلدەن 3172, اعىلشىن تىلىنەن 576 ادام سەرتيفيكات الدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازاق ءتىلىن ەركىن, بەيرەسمي فورماتتا وقىتاتىن 20 كلۋب جۇمىس ىستەيدى. قالا ءتىلىن ەركىن فورماتتا ۇيرەتەتىن «تىلدەسەيىك, دوس­تار!», «سويلە KZ», «قازاقشا سويلە», «مارتەبە», «قازاق ءتىلى وڭاي», «كەل, قازاقشا سويلەيىك!», ء«تىل مارتەبەسى – ەل مارتەبەسى», «قىزىقتى قازاق ءتىلى», «زەيىن», «قازاقشا سويلەسەيىك!», «ۇيدە سويلەيىك», ء«تىل.kz», ء«تىلتانىم» جانە تاعى باسقا كلۋبتار جۇمىس ىستەيدى. وڭىردە بيىل ەكىنشى رەت قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدى ناسيحاتتاۋعا, قولداۋعا ارنالعان «Qaz_Tech» IT جوباسىنىڭ بايقاۋى وتكىزىلدى.

بىلتىر العاش وتكەن بايقاۋ جەڭىم­پازى «قازاقشا سويلە» اتتى Telegram-Bot كانالىن جاسادى. ماقسات – مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرە­نەم دەۋشىلەردى قىزىقتىرىپ, كەز كەلگەن ۋاقىت­تا پايدالانۋعا قولايلى جاعداي جاساۋ. بوت جاتتىعۋلار مەن سۇراق­تار­عا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن OpenAI GPT-4 مۇمكىندىكتەرىن, سونداي-اق, سوزدەر مەن سويلەمدەردى اۋدارۋ ءۇشىن «Google Translate» مۇمكىندىكتەرىن پايدالانادى. جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى ارقىلى Telegram-Bot قولدانۋشىمەن ديالوگ جۇرگىزە الادى, قولدانۋشىنىڭ جۇمىسىن تەكسەرەدى, ءتىل ۇيرەنۋگە كەڭەس جانە موتيۆاتسيا بەرەدى. ينتەللەكتۋالدى بوت وقىتۋشىنىڭ باقىلاۋشى, دياگنوس­تيكالاۋشى, اقپارات بەرۋشى رولدەرىن اتقارىپ, ءتىل ۇيرەنۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي كوپفۋنكتسيونالدى بولا الادى.

جوعارىدا اتالعان تۇجىرىمدامانىڭ نىسانالى ينديكاتورىندا قاراستى­رىل­عان مەملەكەتتىك تەلەارنالاردا قازاق تىلىندە كورسەتىلەتىن تەلەباعدار­لا­ما­لار­دىڭ ۇلەسى بەلگىلەنگەن كورسەتكىشكە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. ءىس قاعازدارىنىڭ انا تىلىمىزدە جۇرگىزىلۋى باستى نازاردا. 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارداعى قازاق تىلىندەگى شىعىس قۇجاتتاردىڭ ۇلەسى 92 پايىزدى قۇرادى. بۇل ءبىزدىڭ ءوڭىر ءۇشىن ءتاپ-ءتاۋىر كورسەتكىش.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» زاڭنىڭ 25-6 بابىنا جانە اقمولا وبلىسى اكىمدىگىنىڭ «اقمولا وبلىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتىل تۋرالى زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋى بويىنشا مەرزىمدى تەكسەرۋ جۇرگىزۋدىڭ 2025 جىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىققا ارنالعان جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى» قاۋلىسىنا سايكەس 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 4 مەملەكەتتىك مەكەمەگە تەكسەرىس جۇمىستارى جۇر­گىزىلدى. اتاپ ايتساق, ءبىرجان سال اۋدانىنىڭ «جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى, «ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى, جەر قاتىناستارى جانە كاسىپكەرلىك ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى, «ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى, اۆتوموبيل جولدارى جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسى ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى, شورتاندى اۋدانىنىڭ «جەر قاتىناستارى, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسى تەكسەرىلدى. ال اقمولا وبلىسى اكىمدىگىنىڭ «2025 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا اقمولا وبلىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءتىل تۋرالى زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋى بويىنشا مەرزىمدى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى» قاۋلىسىنا سايكەس 2025 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا 6 مەملەكەتتىك مەكەمەگە تەكسەرىس جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلمەكشى. ماسەلەن, «اقمولا وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ كوكشەتاۋ قالاسى بويىنشا ءبىلىم ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى, «كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى, «كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ جەر قاتىناستارى, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمى» مەم­لەكەتتىك مەكەمەسى, «استراحان اۋدانىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتى­ناستارى ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى, «استراحان اۋىلدىق وكرۋگى اكىمىنىڭ اپپاراتى» مەملەكەتتىك مەكە­مەسى, «ماكينسك قالاسى اكىمىنىڭ اپپاراتى» مەملەكەتتىك مەكە­مەسى.

– مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋدىڭ تاعى ءبىر تەتىگى – دەرەكتەمەلەر مەن كورنەكى اقپاراتتى ء«تىل تۋرالى» زاڭنىڭ نورمالارىنا سايكەس ورنالاستىرۋ. كورنەكى اقپاراتتار ەلدەگى قوعامدىق, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايعا اسەر ەتەتىن فاكتوردىڭ ءبىرى. شىلدە ايىنا دەيىن وبلىس بويىنشا 1 092 كورنەكى اقپارات زەردەلەنىپ, ونىڭ 980-ءى زاڭناما تالاپتارىنا سايكەستەندىرىلدى, – دەيدى وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ايگۇل تالپاقوۆا, – قازاق ءتىلىن دامىتۋ, ونى كەڭىنەن قولدانۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, بۇقارالىق مادەني ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ دا قازاق ءتىلىنىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسادى.

ناۋرىز ايىندا جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى اراسىندا «Qazaq Lingvo» اتتى جاستار اراسىنداعى وبلىس­تىق بايقاۋ ءوتتى. ءساۋىر ايىندا قازاق ءتىلى وقىتۋشىلارىنا ارنال­عان, جەرگىلىكتى زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن ءتىل جاناشىرلارىنىڭ قاتىسۋى­مەن رەسپۋبليكالىق ءتىل فورۋمى, مامىر ايىندا تۇركى جازۋى كۇنىنە وراي كوكشەتاۋ قالاسىندا «تۇران وركەنيەتىنىڭ اسىل مۇراسى» اتتى تۇركى جازۋى كۇنىنە ارنالعان رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسيا, احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى تىلدەردى وقىتۋ ورتالىقتارى وقىتۋشىلار اراسىنداعى وبلىستىق بايقاۋ, «مەملەكەتتىك ءتىل جانە باق» وبلىستىق بايقاۋلارى جانە تاعى باسقا ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى.

– وبلىس بويىنشا 542 مانەرلەپ وقۋ سايىسى, 82 دوڭگەلەك ۇستەل, 86 بايقاۋ, 233 زياتكەرلىك ويىنى, 35 اكتسيا, 87 چەللەندج, 563 اشىق ساباق, 252 تاربيە ساعاتى, 17 وقىرماندار سايىسى, 15 ۆيكتورينا, 227 شىعارمالار بايقاۋى, 45 سەمينار, 52 كىتاپ كورمەسى, 32 بەينەقۇتتىقتاۋ, 1 فورۋم, وزگە ەتنوس وكىلدەرىنە ارنالعان 24 سايىس, 9 پىكىرسايىس ءتۋرنيرى ءوتتى, – دەيدى ايگۇل دۇزەلبايقىزى, – بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جىل باسىنان بەرى 640 ماقالا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە 1800-گە جۋىق اقپاراتتىق پوست, تەلەارنادا 47 سيۋجەت جارىق كوردى. سونداي-اق بەلسەندى ازاماتتارعا, ەرىكتىلەرگە قازاق ءتىلىن قولداۋعا باعىتتالعان جەرگىلىكتى تەلەارنادا «رۋحانيات», «تال بەسىك», «ارنايى رەپورتاج» باعدار­لا­مالارىندا تاقىرىپتىق بەينەماتەريالدار اپتا سايىن جۇرگىزىلەدى. كوكشەتاۋ قالاسىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىنىڭ مەملەكەتتىك تىلدە قىزمەت كورسەتۋى ءۇشىن «قازاقشا ۇيرەنەيىك!» اكتسياسى ۇيىمداستىرىلدى. وڭىرلىك ءتىل ورتالىقتارى بازاسىندا قىسقامەرزىمدى كۋرستار, ترەنينگتەر مەن بەينەساباقتار ازىرلەندى. بارلىعى 32 بەينەساباق ازىرلەنىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوپشىلىككە ناسيحاتتالۋدا.

جەرگىلىكتى ۇلت ءتىلى جۇدەڭكىرەپ قالعان وڭىردە وسىنداي ءىس-شارالاردىڭ ارقاسىندا ءتىلىمىزدىڭ قولدانۋ اياسى كەڭەيىپ كەلە جاتقاندىعى كوڭىلگە مەدەۋ.

اقمولا وبلىسى