مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اقوردادا كولىك سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن ماراپاتتادى. پرەزيدەنت, ەڭ الدىمەن, كولىك سالاسى قىزمەتكەرلەرىن كاسىبي مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ, ولاردى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ جاتقان ناعىز ەڭبەك ادامدارى دەپ اتادى.
– مەملەكەت ءۇشىن كولىك سالاسىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى ايرىقشا. بۇل – ايقىن نارسە. كولىك جۇيەسى – ءاربىر ەلدىڭ دامۋىنىڭ كورىنىسى. ونسىز ەكونوميكانىڭ العا باسۋى مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان بۇل سالاعا ءبىز اسا ماڭىزدى باسىمدىق رەتىندە قارايمىز. كولىك قۇرالدارى – ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى, ءوسىپ-وركەندەۋ كەپىلى دەسەك, ارتىق بولمايدى. ەلىمىزدىڭ وسى سالاداعى مۇمكىندىكتەرى مول, ءتىپتى, بىرەگەي دەۋگە بولادى. قازاقستان – ەۋرازياداعى نەگىزگى ترانزيتتىك حابتىڭ ءبىرى. ءبىز قازىر ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىن بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىرمىز. بۇل – قىتاي, ورتالىق ازيا جانە ەۋروپا اراسىندا تاۋار جەتكىزۋدىڭ توتە جولى. بىلتىر سيان قالاسىندا كولىك-لوگيستيكا ورتالىعىن اشتىق. ونى ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» اتتى جاھاندىق باستاما اياسىندا قىتاي ەلىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىردىق. بۇل قادام حالىقارالىق جۇك تاسىمالىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ جاتىر, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتەتىن دالىزدەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن بىرتىندەپ جاقسارتۋ قولعا الىنعانىن ايتتى.
– لوگيستيكا ورتالىقتارى جانە قويمالار سالىنۋدا. تەمىرجول قۇرىلىسى جاندانىپ جاتىر. وسىنداي ماڭىزدى شارالار سىرتقى ساۋدا اينالىمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ەكونوميكانى وركەندەتۋگە ىقپال ەتەدى. بيىل «دوستىق – مويىنتى» تەمىرجولىنىڭ ەكىنشى جەلىسى سالىنىپ بىتەدى. سونىڭ ارقاسىندا جۇك كولەمى بەس ەسە ارتادى. وسى اۋقىمدى جوبانى, نەگىزىنەن, ءوز جۇمىسشىلارىمىز جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتۋ قاجەت. سونداي-اق جىل سوڭىندا الماتى بەكەتىن اينالىپ وتەتىن تەمىرجول ىسكە قوسىلادى. ناتيجەسىندە, جۇكتەمە ازايىپ, جۇك جەتكىزۋ مەرزىمى قىسقارماق. كولىك-تاسىمال سالاسى وزىق, زاماناۋي جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى كەرەك. سول سەبەپتى الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى تەمىرجولدىڭ ۇزىندىعىن ەداۋىر ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. 11 مىڭ شاقىرىم تەمىرجولدى جوندەۋ جۇمىسى جالعاسادى. جاڭادان 5 مىڭ شاقىرىم جول سالۋ جانە ونى جاڭعىرتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىر ترانس-قازاقستان تەمىرجول ءدالىزى اۋقىمدى جوباسى قولعا الىندى. مەنىڭ تاپسىرماممەن ۇزىندىعى 323 شاقىرىم بولاتىن «مويىنتى – قىزىلجار» تەمىرجولى سالىنىپ جاتىر. بۇدان بولەك, «داربازا – ماقتاارال» جانە «اياگوز – باقتى» تەمىرجول وتكەلىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرۋدە, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – ماشينا جاساۋ سەكتورى. الەمنىڭ ەڭ وزىق كومپانيالارىن تارتا وتىرىپ, جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋ وزەكتى.
– قازىر ەلىمىزدە شەتەلدىك ۇزدىك كومپانيالار جۇمىس ىستەيدى. مەن جىل باسىندا استاناداعى ەلەكتروۆوز قۇراستىرۋ كاسىپورنىنا باردىم. وندا جۇك جانە جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن ەلەكتروۆوز بەن قوسالقى بولشەكتەر شىعارىلىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, وسىنداي ماڭىزدى جۇمىستى ءوز ماماندارىمىز اتقارىپ جاتىر. مەملەكەت مۇنداي جوبالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتە بەرمەك, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى اۋە قاتىناستارىن دامىتۋ كولىك ساياساتىنداعى باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– بۇكىل ەل بويىنشا اۆياتسيا ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مىسالى, بىلتىر الماتى, شىمكەنت جانە قىزىلوردا قالالارىندا جاڭا تەرمينالدار ىسكە قوسىلدى. اۋەجايلاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتى ايتارلىقتاي ارتتى. بۇرىن الماتى اۋەجايى جىلىنا 2,5 ميلليون جولاۋشىعا عانا قىزمەت كورسەتە الاتىن. بۇگىندە بۇل كورسەتكىش 14 ميلليونعا دەيىن ۇلعايدى. مەنىڭ تاپسىرماممەن زايساندا, كاتونقاراعايدا جانە كەندىرلىدە ءۇش جاڭا اۋەجاي سالىنىپ جاتىر. ارقالىق اۋەجايى قالپىنا كەلتىرىلە باستادى. مۇنداي جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋى جولاۋشىلار ءنوپىرىن كوبەيتىپ قانا قويمايدى. سونىمەن قاتار لوگيستيكا, تۋريزم, ساۋدا جانە باسقا دا قوسالقى سالالاردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. اۋە رەيستەرىنىڭ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا تۇراقتى تۇردە جۇيەلى شارالار قابىلداپ جاتىرمىز. قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ 30-دان اسا ەلمەن تىكەلەي اۋە قاتىناسى بار. بىراق بۇل – از. اتالعان باعىتتاعى جۇمىس جالعاسادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, الداعى ماڭىزدى مىندەت – اۋە ارقىلى جۇك تاسىمالىن دامىتىپ, قازاقستاندى ايماقتاعى جەتەكشى اۆياتسيالىق حابقا اينالدىرۋ.
– ۇكىمەت ۇلتتىق جۇك تاسىمالداۋشى اۋە كومپانياسىن قۇرۋ تۋرالى جوسپارىن مالىمدەدى. جالپى, ەلىمىزدەگى ازاماتتىق اۆياتسيا مەن اۋە ارقىلى جۇك تاسىمالىن دامىتۋ ماسەلەسى تەك كولىك قىزمەتى رەتىندە قاراستىرىلمايدى. ونىڭ اۋقىمى ودان الدەقايدا كەڭ. بۇل – ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق وسىمىنە, حالىقارالىق ارەناداعى ورنىنا جانە ەگەمەندىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن ستراتەگيالىق ۆەكتور, – دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى اۆتوكولىك جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا قاتىستى اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى.
– بىلتىر 7 مىڭ شاقىرىم اۆتوكولىك جولى پايدالانۋعا بەرىلدى. تالدىقورعان – وسكەمەن, قاراعاندى – الماتى, اقتوبە – اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى كۇرە جولدار جاڭعىرتىلدى. جەرگىلىكتى اۆتوكولىك جولدارى دا جوندەلىپ جاتىر. مۇنداي اۋقىمدى جۇمىس ەل تاريحىندا ءبىرىنشى رەت ىسكە اساتىن بولدى. بۇدان بولەك, باسقا دا ءىرى جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى حالىق كوپتەن كۇتكەن بۇقتىرما سۋ قويماسىنداعى كوپىر اشىلدى. بۇل – قازاقستانداعى ەڭ ۇزىن كوپىر. وسى وتكەل ەكى وبلىستى جانە جەتى اۋداندى بايلانىستىرادى, سونداي-اق قىتاي مەن رەسەيدى جالعايدى. شاقپاق بابا اسۋىندا ەلىمىزدەگى ەڭ العاشقى تۋننەل ىسكە قوسىلدى. شىن مانىندە, «جول – تىرشىلىك كوزى, جول بار جەردە قايناعان ءومىر بار» دەپ بەكەر ايتىلماعان. وسى نىسانداردىڭ يگىلىگىن ەڭ الدىمەن حالىق كورەدى. ساپالى جول ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. جالپى, قازاقستاندا كولىك-ترانزيت سالاسى قارقىندى دامۋدا. بۇل – وزدەرىڭىز سياقتى ازاماتتاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. قازىر وسى سالادا 770 مىڭنان اسا ادام جۇمىس ىستەيدى. سىزدەر ادال قىزمەت ەتىپ, ەلىمىزدى كوركەيتۋگە مول ۇلەس قوسىپ جۇرسىزدەر. مەن بۇگىن بارلىق كولىك سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. ءبىز ءبىر ەل بولىپ زاڭ مەن تارتىپكە باعىناتىن ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرىپ جاتىرمىز. بۇل – مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن وتە ماڭىزدى جۇمىس, ونى مىندەتتى تۇردە ورىنداۋىمىز كەرەك. كولىك سالاسى ماماندارى ءوز مىندەتتەرىن ءمىنسىز اتقارىپ, مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ىسكە بەلسەندى تۇردە اتسالىسىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا دا ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتەسىزدەر دەپ سەنەمىن. «ەڭبەك ەتكەن ەلدەن ىرىس كەتپەيدى» دەيدى حالقىمىز. ەڭبەكقورلىق پەن كاسىبيلىك – وركەنيەتتى قوعامعا ءتان قاسيەتتەر. ەڭبەك ادامى ەڭ جوعارى ماراپاتقا لايىقتى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سالتاناتتى جيىندا ەلىمىزدىڭ كولىك سالاسىن دامىتۋعا, قاتىناس جولدارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋعا جانە جاڭعىرتۋعا قوسقان ەلەۋلى ۇلەسى ءۇشىن ءبىر توپ ازامات مەملەكەتتىك ناگرادامەن ماراپاتتالدى. اتاپ ايتقاندا, «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ ارداگەرى قالتاي سامبەتوۆكە بەرىلدى. ول 66 جىل ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ, تەمىرجول سالاسىن جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا زور ۇلەس قوسقان. ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ناگرادا كولىك سالاسىنىڭ وكىلىنە العاش رەت تابىستالىپ وتىر.
سونداي-اق بىلتىر مەملەكەتتىك ناگرادالار جۇيەسىنە 9 جاڭا قۇرمەتتى اتاق ەنگىزىلدى. سونىڭ ءبىرى – «قازاقستاننىڭ كولىك سالاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى». بۇگىن بۇل قۇرمەتتى اتاق ەڭبەك ارداگەرلەرى – بوريس يسينامانوۆقا, ۆلاديمير اۆەركينگە, قانات شايمينگە جانە اندرەي گورۆاتقا بەرىلدى.
جيىندا سالا ارداگەرى, «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» قالتاي سامبەتوۆ, «گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستار» فيليالى بۇقتىرما ءشليۋزىنىڭ «تايفۋن» سۇڭگۋىر ستانساسىنىڭ كاپيتانى – جوعارى ساناتتى مەحانيگى ۆلاديمير اۆەركين, «شىمكەنت اۋەجايى» اق ۇشۋ اپپاراتتارىن جۋشى نۇرزەينەپ ءپىرمانوۆا ءسوز سويلەدى.