الماتى قالاسى اگلومەراتسيا ەسەبىنەن جىل ساناپ قۇلاشىن كەڭگە جايىپ بارادى. سول تۇرعىدا مەگاپوليستە ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا ەسكى ۇيلەردەن قۇتىلۋ مەن ءسۇرىپ تاستاۋدىڭ كوكەيكەستىلىگى كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى. بۇل جۇمىستار قالا اكىمدىگىنىڭ ارناۋلى جوسپارىنا سايكەس جۇيەلى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ايتالىق, 2025 جىلدىڭ ءى جارتىجىلدىعىندا الماتىداعى 220 ەسكى تۇرعىن ءۇي يەلەرى جاڭا دا جايلى پاتەرگە كوشتى. قونىس اۋدارۋ جۇمىستارىن الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ «الماتى» اكك ەنشىلەس ۇيىمى, «قالالىق كۇردەلى قۇرىلىس كاسىپورنى» جشس مەن ينۆەستورلار «الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇيدى جاڭارتۋ باعدارلاماسى – 2030» اياسىندا جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
الماتىلىقتار جاڭا باسپانانى «بولمە ورنىنا بولمە» قاعيداتىمەن نەمەسە بۇرىنعى تۇرعىن ءۇيىنىڭ نارىقتىق قۇنىنا سايكەس وتەماقى الۋ ارقىلى يەلەنىپ وتىر. جاڭارتۋ باعدارلاماسى اياسىندا بارلىق پاتەر تولىق ارلەنىپ, دايىن كۇيىندە بەرىلدى. ۇيلەرگە ينتەرنەت جەلىسى تارتىلىپ, ورتكە قارسى دابىل جۇيەسى, سانتەحنيكا, فايانس, گاز نەمەسە ەلەكتر پليتاسى ورناتىلعان.
ءسويتىپ, قالانىڭ ەڭ تۇرعىنى كوپ تۇركسىب اۋدانىندا – 99, المالى اۋدانىندا – 57, جەتىسۋ اۋدانىندا – 32, اۋەزوۆ اۋدانىندا – 20, بوستاندىق اۋدانىندا – 7, الاتاۋ اۋدانىندا – 3, مەدەۋ اۋدانىندا 2 ادام جاڭا پاتەرگە قونىستاندى.
باعدارلاماعا سايكەس بارلىق مەنشىك يەلەرىنىڭ كەلىسىمىمەن عانا كوشىرىلىپ, عيماراتتارى سۇرىلەدى. ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن ادامدارعا ءبىرىنشى قاباتتان نەمەسە جەدەلساتى, پاندۋسى, كەدەرگىسىز قولجەتىمدىلىگى بار ۇيلەردەن پاتەر قاراستىرىلعان. قالا تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قامىس ۇيلەر مەن تەكتونيكالىق جارىق ايماعىندا ورنالاسقان عيماراتتاردى سۇرۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.
بەرىلگەن باسپاناعا كوشۋدەن باس تارتقان جاعدايدا تۇرعىندار ەسكى ۇيدە تۇرا بەرەدى, بىراق ىقتيمالدى قاۋىپ-قاتەرلەرگە وزدەرى جاۋاپتى بولادى. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن «قالالىق كۇردەلى قۇرىلىس كاسىپورنى» مەن ينۆەستورلاردىڭ كۇشىمەن تاعى 600-دەن استام ادامدى جاڭا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«جاڭارتۋ باعدارلاماسى كەشەندى تاسىلگە نەگىزدەلگەن. تۇرعىن ءۇي عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە قالا تۇرعىندارىنىڭ ءومىر سالتى وزگەرەدى. جايلى ورتا قالىپتاسىپ, جاڭا قوعامدىق كەڭىستىكتەر, جۇمىس ورىندارى مەن قىزمەتتەر پايدا بولادى. سونىمەن قاتار الماتىنىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتى جاڭارادى. 2030 جىلعا دەيىن قالاداعى ەسكى ۇيلەردىڭ سانىن 1 366-دان 690-عا دەيىن ازايتىپ, شامامەن 7 500 مەنشىك يەسىن زاماناۋي پاتەرگە كوشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى «قالالىق كۇردەلى قۇرىلىس كاسىپورنى» جشس باسقارما توراعاسى رينات قۇرمانوۆ.
«الماتىنىڭ تۇرعىن ءۇيدى جاڭارتۋ باعدارلاماسى – 2030» قالالىق اكىمدىك تاراپىنان ازىرلەنىپ, 2024 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ءماسليحاتتا بەكىتىلگەن. باعدارلاماعا «الماتى» اكك» اق اكىمشىلىك ەتسە, ۋاكىلەتتى ۇيىم رەتىندە قالا اكىمدىگىنىڭ «قالالىق كۇردەلى قۇرىلىس كاسىپورنى» جشس جۇمىس ىستەپ وتىر.
الماتى