اكتسيا اۋقىمى كەڭەيە ءتۇستى

جىل باسىنان بەرى «تازا كاسىپ – تازا ايماق», «كيەلى مەكەن», «تازا ولكە», ء«مول­دىر بۇلاق» سىندى رەسپۋبليكالىق, حالىق­ارالىق ماسشتابتاعى اكتسيالار ۇيىم­داستىرىلدى. وسى ءىس-شارالار بارى­سىندا 1,4 ملن توننا قالدىق جينالىپ, ەلدى مەكەندەردە 2,4 ملن-نان استام اعاش وتىرعىزىل­دى. «تازا قازاقستان» باستاماسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – ءاربىر ازامات­تىڭ, اسىرەسە جاس­تاردىڭ تابي­عاتقا دەگەن كوزقاراسىن قالىپ­تاس­تىرىپ, قورشاعان ورتانى ايالاۋعا شاقىرۋ. وڭىر­لەردە ەكو­لوگيالىق اكتسيا­لاردى بەلسەندى ۇيىمداستىرىپ جۇرگەن تۇلعا­لار وسى جايدى ءاردايىم باستى نازاردا ۇستايدى.

بۇل جونىندە جۋىردا ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار ۆيتسە-ءمينيسترى مانسۇر وشۋرباەۆتىڭ وزىنەن ەستىپ بىلدىك.

ء«بىز قورشاعان ورتانى قورعاۋ, وعان ۇقىپتى قاراۋدى جاي عانا مىندەت ەمەس, كۇندەلىكتى ءومىر سالتىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدىرۋعا ۇمتى­لامىز. مىسالى, 2 ءساۋىر – 6 ما­مىر ارالىعىندا مينيستر­لىك استانا قالاسىنىڭ اكىم­دى­گى­مەن بىرلەسىپ, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا «قازاقستان ەكولوگياسىن جاقسارتۋعا قاند­اي ۇلەس قوسا­مىن؟» اتتى شىعارما جازۋ باي­قاۋىن وتكىزدى. شىعارمالاردان بالا­لار­­دىڭ تابيعاتتى قورعاۋعا دەگەن زور ىنتا-ىقىلاسىن, قىزىعۋشىلىعىن بايقادىق. وندا وقۋشىلار تابي­عات­تىڭ لاستانۋى مەن كلي­­ماتتىق وزگە­رىستەردىڭ وزەكتى ماسەلە­لە­رىن كوتەرگەن. سەنبىلىكتەردەن باستاپ قال­دىق­تاردى بولەك جيناۋعا دەيىنگى ناق­تى شەشىم­دەردى ۇسىنعان. وسىلايشا, وقۋشى­لار ەكو­لو­گيالىق احۋال­دان حاباردار بولىپ قانا قويماي, ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋعا دايىن ەكەندەرىن دە اڭعارتتى», دەدى م.وشۋرباەۆ.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مي­نيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اعارتۋشى­لىق جۇمىستاردان بولەك, ازاماتتاردىڭ ەكولو­گيالىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا نول­دىك تو­زىم­دىلىگىن قالىپتاستى­رۋ ماڭىزدى ەكە­نىن ايتادى. سوندىقتان تسيفرلاندىرۋ قۇرالدارىن بەلسەن­دى قولدانۋ­عا شاقىرادى. بىلتىر ىسكە قوسىلعان @TazaQazBot Telegram چات-بوتى تۇرعىنداردىڭ ەكو­لو­­گيا مەن اباتتاندىرۋ ماسە­لە­لەرىن جەدەل شەشۋگە قان­شا­­­لىقتى وڭاي قاتىسا الاتى­نىن اي­قىن كورسەتتى. چات-بوت ىسكە قوسىل­عان ساتتەن 22 مىڭ­نان استام ءوتى­نىش تۇسسە, ونىڭ 21 مىڭنان استامى جەدەل شەشىلگەن. تاعى 242 ءوتىنىم ورىندالىپ جاتىر. وتىنىشتەردىڭ باسىم بولىگىندە پايدالانۋشىلار قوقىس شىعارۋ, اۋماقتاردى جيناۋ, كوشەلەردى اباتتاندىرۋ, تروتۋارلاردى كۇتىپ ۇستاۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى حابارلايدى. وتىنىشتەردىڭ كوپ بولۋى تۇرعىنداردىڭ تازا, جايلى اۋماق قۇرۋعا بەيجاي قارامايتىنىن اڭعارتا­دى. دەمەك «تازا قازاقستان» باس­تا­ماسى ەل ازاماتتارىنىڭ قور­شا­عان ورتانىڭ جاي-كۇيىنە الاڭ­داي­تىنىن, جاۋاپكەرشىلىك الۋعا دايىن ەكەنىن بايقاتىپ وتىر.

كۇل-قوقىستاردى شىعارۋعا ەل-جۇرت جاپ­پاي جۇمىلىپ جاتقاندا سول تۇرمىس­تىق قاتتى قالدىقتار قايدا كەتەدى دەگەن ساۋال تۋادى. ەلىمىزدە جىل سايىن­ 4,5 ملن توننادان استام كوممۋنالدىق قالدىق جينالادى ەكەن. الايدا ونىڭ  25,8%-ى عانا قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلەدى. احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىندا زاماناۋي ينفراقۇرىلىمدار قاراستىرىلىپ جاتىر. مىسا­لى, قالالاردا تاپسىرىلعان قاي­­تالاما شيكىزاتقا بونۋس­تار تولەيتىن ەكوبوكستار مەن فاندوماتتار ورناتىلادى. جۋىردا جەكە كومپانيا استانا, الماتى, اقتوبە, وسكەمەن قالالارىندا پلاس­تيك پەن اليۋميني جيناۋعا ارنالعان 100-دەن استام فاندومات ورنالاستىرعان. تامىز ايىنىڭ سو­ڭىنا دەيىن قاناتقاقتى جوبا اياسىندا استانا مەن جەزقازعاننىڭ 129 مەكتەبىندە قوقىستى بولەك جيناۋعا ار­نالعان ءبىر مىڭ­نان استام ەكو­بوكس قويىلا­دى. قال­دىق­تاردى سۇرىپتاۋ, قايتا وڭدەۋگە ارنالعان 63 ينفراقۇرىلىمدىق جو­با ماقۇلدانعان. جوبالار ءساتتى ىسكە اسسا, وڭدەۋ قۋاتىن 1,1 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بە­رەدى. ونىڭ ىشىندە 14 جوبا 52,4 ملرد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلعان. قۇنى 106,9 ملرد تەڭ­گەگە تەڭ تاعى 23 جوبا ساراپتامانىڭ سوڭعى ساتىسىندا تۇر.

«قاتتى تۇرمىستىق قال­دىقتار پوليگوندارى قال­دىقتاردى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى بولىپ قالا بەرەدى. 2024 جىلدىڭ قورى­تىن­دىسىندا ەلىمىزدە 2 973 پولي­گون بولعان, الايدا ولاردىڭ 20%-ىندا عانا قاجەت­تى رۇقسات قۇجاتتارى بار. جاعدايدى تۇزەتۋ ءۇشىن ۇكىمەت 2023 جىلى 100 جاڭا پوليگون سالۋ, جۇمىس ىستەپ تۇرعان 8 پوليگوندى كەڭەيتۋ, 5 پوليگوندى رەكۋلتيۆاتسيالاۋ جونىندەگى كەشەندى جوس­پاردى بەكىتتى. بۇگىندە اكىمدىكتەر 7 جاڭا نىسان سالىپ, پايدالانۋعا بەردى. 23 پوليگون بويىنشا جوبالىق قۇجاتتار دايىندالدى. 18 جوبا ازىرلەنىپ جاتىر. سونداي-اق مينيسترلىك 11 وڭىردە كادەگە جاراتۋ الىمى ەسەبىنەن 43 پوليگون قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋعا كىرىستى», دەيدى م.وشۋرباەۆ.

«تازا قازاقستان» جوبا­سى باستال­عالى ىسكە اسىپ جات­قان جۇمىستار مۇنى­مەن شەكتەلمەيدى. قازىر ەلدە ورماندى كوبەيتۋ, كوگالداندىرۋ جۇمىس­تارى جانداندى. سونىڭ ءبىرىن ايتار بولساق, ارال تە­ڭى­زىنىڭ قۇرعاعان تابانىنا سەك­سەۋىلدىڭ 48,7 ملن دانا كوشەتى وتىرعىزىلعان. ارال ماڭىن­دا ۇيلەسىپ جاتقان باسقا دا جۇ­مىس جەتەرلىك. مۇنداي اۋقىم­دى ءىس-شارالار ەكولوگيا­لىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا شاقىراتىن ەكولوگيالىق اكتسيانىڭ ءمان-مازمۇنىن ايشىقتاي تۇسەدى.