ستاتيستيكا كەدەيلىك دەڭگەيى تۋرالى اقپاراتتى قۇپيالاندىرىپ جىبەردى

دب الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىن تابىسى تومەن جانە ورتاشا دەڭگەيدەگى ەلدەرگە بولەدى. جانە ءسىزدى قۋانتۋعا اسىعامىز: دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىلارىنىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستان ورتاشا تابىسى بار ەلدەر ءتىزىمىنىڭ جوعارعى بولىگىنە جاتادى, وندا كەدەيشىلىك شەگى ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ تەپە-تەڭدىگى (پوق) بويىنشا كۇنىنە 8,3 دوللاردان تومەن تابىس بولىپ تابىلادى.

2010- 2022 ارالىعىندا قازاقستاندا ءبىلىم بەرۋ, ساۋدا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا 857 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى پايدا بولدى. ال جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تۇتىنۋ دەڭگەيى 2006-2021 جىلدارى 40 264 تەڭگەدەن 60 960 تەڭگەگە دەيىن ءوستى.

وسىنىڭ ارقاسىندا 2006-2021 جىلدار ارالىعىندا 5,9 ملن ادام كەدەيشىلىكتەن شىقتى. ناتيجەسىندە ونىڭ دەڭگەيى 6 ەسەگە جۋىق - حالىقتىڭ 8,5% -عا دەيىن تومەندەدى.

دۇنيەجۇزىلىك بانك كەدەيلىك شەگى دەپ ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى ەڭ تومەنگى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن تۇسىنەدى. وعان ازىق-ت ۇلىك جانە ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار, ۇزاق ۋاقىت پايدالانىلاتىن زاتتار جانە تۇرعىن ءۇي شىعىندارى كىرەدى. كىرىسى ورتاشادان جوعارى ەلدەر ءۇشىن 2021 جىلى كەدەيلىك شەگى ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ تەپە-تەڭدىگى بويىنشا كۇنىنە 8,3 دوللارعا جەتتى. .

2021 جىلعا قاراي كەدەيلىك دەڭگەيى قالالاردا - 60,4% -دان 11,4% -عا دەيىن, اۋىلدىق جەرلەردە - 41,3% -دان 6,6% -عا دەيىن تومەندەدى.

بۇل رەتتە قازاقستاندىقتاردىڭ تۇتىنۋ دەڭگەيى وڭىردەن وڭىرگە ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى. ەڭ جوعارىسى قازاقستاننىڭ شىعىس جانە سولتۇستىك بولىكتەرىندە, ال ەڭ تومەنگىسى - وڭتۇستىك جانە باتىس بولىكتەرىندە تىركەلگەن.

ءبىر ءوڭىردىڭ ىشىندە دە ايىرماشىلىقتار بار. مىسالى, الماتى وبلىسىنىڭ رايىمبەك اۋدانى ەلدەگى تۇتىنۋدىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتەدى, ال پانفيلوۆ اۋدانىندا ول رايىمبەك اۋدانىنىڭ جارتىسىنا جەتپەيدى.

بۇل رەتتە اۋىلداردان قالالارعا كوشۋ كەدەيشىلىكتى جويۋعا از كومەكتەستى, بۇل قازاقستانداعى ۋرباندالۋدىڭ تومەن قارقىنىنا اكەلدى. بۇعان ەڭ الدىمەن ءۇي شارۋاشىلىعى باسشىسىنىڭ ورتا ءبىلىم الۋى كوپ ىقپال ەتتى.

2006-2021 جىلدارى ەكونوميكانىڭ, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جانە كىرىستەردىڭ ءوسۋى ورتا تاپتىڭ حالىقتىڭ 67% -عا دەيىن 2,5 ەسە ۇلعايۋىنا ىقپال ەتتى. دۇنيەجۇزىلىك بانك كۇندەلىكتى تابىسى $10,3-تەن تومەن ەمەس (2017 جىلعا ارنالعان ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ تەپە-تەڭدىگى بويىنشا) ورتاشا سىنىپقا جاتقىزادى.

"ورتا تاپ دەپ ءبىز حالىقتىڭ ەكونوميكالىق كۇيزەلىسكە ءتوزىمدى توبىن تۇسىنەمىز. بۇل قابات كەڭەيىپ كەتتى. بىراق ەكونوميكالىق كۇيزەلىسكە ۇشىراعان حالىق توبىنىڭ كولەمى وزگەرگەن جوق (شامامەن 24%) ", - دەپ باسا ايتتى دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ كەدەيلىك جانە تەڭدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى جاھاندىق تاجىريبەسىنىڭ جەتەكشىسى امبار نارايان.

زەرتتەۋشىلەر انىقتاعانداي, كەدەيلىك شەگىنە كوبىنەسە بالالارى بار وتباسىلار كوشەدى. نەگىزىنەن ءۇش جانە ودان دا كوپ بالالارى بار وتباسىلار قيىندىقتارعا تاپ بولا باستايدى. بۇل سانات كەدەي حالىقتىڭ جالپى سانىنىڭ 44% -ىن (1,6 ملن ادام) قۇرايدى.

سونىمەن قاتار دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ زەرتتەۋشىلەرى قازاقستاندىقتار اراسىنداعى تابىس تەڭسىزدىگىنىڭ تومەن دەڭگەيىن تىركەدى. ولار 2016 جىلدان بەرى ونىڭ شامالى وسكەنىن اتاپ وتسە دە, ولاردىڭ ءادىسناماسىنان تىس م ۇلىكتىك تەڭسىزدىكتى باعالاۋ بار, ول ەلدەگى كۇرت الەۋمەتتىك جىكتەلۋدى كورسەتۋى مۇمكىن.

"بايلىقتىڭ تەڭسىزدىگىن ەسەپتەۋ وتە قيىن. بۇل جاعدايدا مەملەكەت ۇلكەن كولەمدەگى اقپاراتتى بولىسۋگە دايىن بولۋى ءتيىس. مەملەكەتتە ادامداردىڭ مۇلكى, كۇردەلى ينۆەستيتسيالار جانە باسقالار تۋرالى مالىمەتتەر بار. بىراق ءبىز قول جەتكىزە الاتىن اقپاراتتىق رەسۋرستار قازىر باعالاۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. الايدا تاجىريبە كورسەتكەندەي, كوپتەگەن ەلدەردە بايلىقتىڭ تەڭسىزدىگى تابىس تەڭسىزدىگىنە قاراعاندا الدەقايدا جوعارى ", - دەدى دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ كەدەيلىك ماسەلەلەرى جونىندەگى اعا ەكونوميسى مەتين نەبيلەر.

تۇتاستاي العاندا دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ كەدەيشىلىكتى باعالاۋ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ سوڭعى 3 جىلدا كەدەيشىلىكتىڭ وزگەرىسسىز 5,0-5,4% -ىن كورسەتكەن دەرەكتەرىمەن ءبىرشاما ايىرماشىلىعى بار.

بولجام جاساي وتىرىپ, ءبىز ەكونوميكا ءوسىمى اياسىندا كەدەيشىلىكپەن بۇرىن نە بولعانىن قارايمىز. كەدەيلىكتىڭ رەسمي ستاتيستيكاسىنا قاراساڭىز, ول ۇزاق ۋاقىت بويى توقىراعان جانە قازىر شامامەن 4,6% بەلگىسىندە تۇر. ءبىز دە 2024 جىلى كەدەيشىلىك ازداپ قىسقارعانىن مويىندايمىز. بىراق بۇل ەكونوميكاداعى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەردىڭ ارقاسىندا بولعان جوق ", - دەپ ءتۇسىندىردى نەبيلەر.

زەرتتەۋشىلەر ءالى دە جاڭا دەرەكتەردى زەرتتەۋدە, بىراق ولار الدىن الا كەدەيلىك دەڭگەيىنىڭ 1,2 پايىزدىق تارماققا 7,3% -عا دەيىن تومەندەگەنىن كورسەتەدى. ونى تومەندەتۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانك ۇلكەن الەۋەتتى كورىپ وتىر.

ەڭ الدىمەن ول ءبىلىم بەرۋگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋدان تۇرادى. الايدا بۇعان ءىجو-ءنىڭ بار بولعانى 14,1% -ىن قۇرايتىن سالىقتاردى جيناۋدىڭ تومەن دەڭگەيى كەدەرگى كەلتىرەدى. وسىنىڭ سالدارىنان مەملەكەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك ترانسفەرتتەردى جاقسى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن رەسۋرستارى از.

بۇدان باسقا, دۇنيەجۇزىلىك بانك ماماندارى قازاقستاندا پايدالانىلاتىن تابىس سالىعىنىڭ جازىق شكالاسىنان پروگرەسسيۆتى شكالاعا اۋىتقۋدى ۇسىنادى. ناتيجەسىندە سالىق ستاۆكاسى كىرىس دەڭگەيىنە بايلانىستى كوتەرىلەتىن بولادى.

"قازاقستانداعى فيسكالدىق ساياسات قازىر تەڭدىك قاعيداتى بويىنشا جۇرگىزىلەدى, ءسىز بارىنە بىردەي جاردەماقى/الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋدى بەرەسىز. بىراق بايلارعا ۇلكەن سالىق سالىپ, بۇل اقشانى كەدەيلەردىڭ پايداسىنا قايتا بولۋگە بولادى. دامىعان مەملەكەتتەردە بايلار ءوز تابىستارىنان سالىق رەتىندە 50% -عا دەيىن بەرە الادى ", - دەپ ءتۇسىندىردى نەبيلەر.

قازىر نەگىزىنەن كوپ بالالى وتباسىلارعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك كومەك باعدارلامالارى دا قايتا قارالۋى مۇمكىن. وسىنىڭ سالدارىنان حالىقتىڭ قالعان مۇقتاج توپتارى قولداۋسىز قالادى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ورتاق ۇسىنىسى پايدالى قازبالار ەكسپورتىنا باعدارلانعان ەكونوميكا مودەلىنەن الشاقتاۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ەكونوميكانى سىرتقى كۇيزەلىسكە ءتوزىمسىز ەتەدى, ناتيجەسىندە حالىقتىڭ قالىڭ جىگى زارداپ شەگۋى مۇمكىن.