مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا 2015 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى 700 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن قىسقارتۋعا تاپسىرما بەرگەن-ءدى. وسىعان وراي كەشە پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتتەرىنىڭ باسشىلارى ارنايى بريفينگ وتكىزىپ, قازىرگى قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايعا تۇسىنىك بەردى.
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە داعدارىسقا قارسى شارا كەڭىنەن ءسوز بولدى. ءماجىلىستىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلجان قاراقۇسوۆا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى الەمدەگى قالىپتاسقان قاۋىپتەرگە جاۋاپ بەرۋگە ارنالعانىن جەتكىزدى. ەلباسى تالاي رەت بۇل قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ داعدارىسى ەمەس ەكەنىن ايتقاندىعىنا نازار اۋدارتا كەتكەن ءتورايىم شىنىندا دا ونىڭ قازاقستانعا تيەسىلى ەمەستىگىن العا تارتتى. مۇنىڭ بارلىعى دا الەمدەگى ساياسات پەن ەكونوميكاداعى كەيبىر ماسەلەلەردەگى تۇراقسىزدىقتارعا بارىپ تىرەلەدى. ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان 500 ميلليارد تەڭگە بولىنۋدە. سونداي-اق, ەلباسى الەمدەگى قالىپتاسىپ وتىرعان تۇراقسىزدىقتاردى ەسكەرىپ, تاعى قوسىمشا 250 ميلليارد تەڭگە بولۋگە پارمەن بەردى. سونىڭ 180 ميللياردى بيىلعى جىلى پايدالانىلاتىن بولادى, دەدى گ.قاراقۇسوۆا.
دەپۋتات رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىسى 700 ميلليارد تەڭگەگە قىسقارتىلمايدى, وڭتايلاندىرىلادى دەگەندى باسا ايتتى. 1993-1997 جىلدارى ورىن العان داعدارىستى ەسكە سالعان ءتورايىم سول كەزدەردە بيۋدجەتتىك باعدارلامالارمەن بىرگە الەۋمەتتىك تولەمدەر دە قىسقارعاندىعىن قاپەرگە سالدى.ءتورايىمنىڭ ايتۋىنشا, بارلىق مينيسترلىكتەردىڭ اكىمشىلىكتىك شىعىندارى مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ شىعىندارى دا قىسقاراتىن بولادى.
جالپى العاندا, بارلىق مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بيۋدجەتىنىڭ وڭتايلاندىرىلۋىنان شىعىندار 4 ميلليارد تەڭگەگە كەميتىنىن تىلگە تيەك ەتكەن كوميتەت ءتورايىمى وسى ورايدا ەشقانداي دا الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ قىسقارمايتىندىعىنا ەرەكشە توقتالدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىندا رەفورما جالعاسىن تابا بەرمەك. گ.قاراقۇسوۆانىڭ سوزىنەن بەلگىلى بولعانى, ۇكىمەت 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋدى پارلامەنتكە كەلەسى اپتادا ەنگىزەتىن بولادى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان سەناتتىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى راشيت احمەتوۆ بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ قازىرگى ۋاقىتتاعى وتە وزەكتى تاقىرىپ ەكەندىگىن ورتاعا سالدى. ونىڭ پايىمىنشا, قازاقستان ەكونوميكاسى الەمدىك ەكونوميكانىڭ ءبىر بولىگى, تيىسىنشە الەمدىك ەكونوميكاداعى وزگەرىستەر وتاندىق ەكونوميكاعا دا بەلگىلى ءبىر اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. بيۋدجەتتى تۇزەتۋ سىرتقى فاكتورلاردىڭ ىقپالدارىن بەيتاراپ ەتۋگە, وتاندىق ەكونوميكانىڭ ودان ءارى قارقىندى دامۋىنا سەبەپشى بولۋعا, ازاماتتارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىن قورعاۋعا ءتيىس, دەدى ر.احمەتوۆ. سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا كوپتەگەن مەكتەپ, اۋرۋحانا, سونداي-اق, وزگە دە الەۋمەتتىك نىساندار سالىنىپ, ىسكە قوسىلعان جاڭا كاسىپورىنداردا كوپتەگەن جۇمىس ورىندارى قۇرىلعان. بۇل رەتتە دەپۋتات قالىپتاسقان قيىندىقتارعا قاراماي, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ الەۋەتى مەن جيناقتالعان قارجى كوزى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا, «نۇرلى جول», «ەڭبەكپەن قامتۋ-2020» جول كارتاسى مەن الەۋمەتتىك تولەمدەردى جۇزەگە اسىرۋعا جەتەرىن نىعارلاپ ايتتى. دەپۋتات, سونداي-اق, ەلباسىنىڭ «قارجىنىڭ شاماسىنا قاراي ءومىر ءسۇرۋ كەرەك», دەگەن ءسوزى كەڭەيتىلگەن وتىرىستاعى نەگىزگى قاعيدات بولعاندىعىنا دا ەكپىن بەردى. سوندىقتان دا وڭتايلاندىرۋ ءىستىڭ ناتيجەسىنە كەرى اسەرىن تيگىزبەۋى ءتيىس.
بۇل, ارينە, مەملەكەتتىك سەكتورعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ءاربىر ەكونوميكالىق بەلسەندى قازاقستاندىققا قاتىستى بولۋى شارت. قازىرگى جاعدايدى قاپەرگە العان مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىسىن 700 ميلليارد تەڭگەگە نەمەسە بارلىق شىعىننىڭ 10 پايىزىنا وڭتايلاندىرۋدى مىندەت ەتىپ قويدى. ولاي بولسا, مەملەكەتتىك كاسىپورىندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى ءوز شىعىندارىن شاقتايتىن بولادى, دەپ ەرەكشە اتاپ كەتتى كوميتەت توراعاسى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, «سامۇرىق-قازىنا» اق اعىمداعى شىعىندارىن 337 ميلليارد تەڭگەگە نەمەسە 7 پايىزعا, سونىڭ ىشىندە اكىمشىلىك شىعىندارىن 64 ميلليارد تەڭگەگە قىسقارتادى. ال «سامۇرىق-قازىنا» توبىنىڭ باستى شىعىندارى 240 ميلليارد تەڭگەگە نەمەسە 18 پايىزعا كەميتىنى دە اتاپ كورسەتىلدى.
«بايتەرەك» حولدينگى اكىمشىلىك شىعىندارى مەن سالىمدارىن وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن 3,8 ميلليارد تەڭگەنى نەمەسە بيۋدجەتىنىڭ 11,8 پايىزىن, ال «قازاگرو» حولدينگى 196 ميلليون تەڭگەنى نەمەسە بيۋدجەتىنىڭ 12 پايىزىن قىسقارتپاق. سونىمەن قاتار, استانا مەن الماتى قالالارى مەن وبلىس اكىمدەرى بيۋدجەت شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا شىعىندارىن ازايتۋى ءتيىس, دەگەن ر.احمەتوۆ جالپىلاي العاندا, ەلباسى بۇرىن باستالعان جوبالاردى ءبىتىرۋدى, سونىمەن دە قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋدى تاپسىرعاندىعىن ەرەكشە اتادى. وسىعان وراي ۇكىمەتكە جەدەل ءىس-شارالار ءۇشىن 250 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە رەزەرۆ قۇرۋ, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن جاڭا داعدارىسقا قارسى شارالارمەن تولىقتىرۋ, وتاندىق ماشينا جاساۋشىلار مەن ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ جانە وزگە دە شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ناقتى تاپسىرمالار بەرىلگەنى العا تارتىلدى.
بريفينگ سوڭىندا دەپۋتاتتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىن قىزىقتىرعان بىرقاتار سۇراقتارعا جان-جاقتى جاۋاپتار بەردى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».