IPO قور نارىعىنىڭ قولداۋشىسى ما؟

بۇل وزگەرىستەرگە تسيفرلاندىرۋدىڭ دامۋى ۇلكەن ىقپال ەتتى. KEGOC-تىڭ IPO-سىنا قاتىسقانىمدا ءبارى قاعاز جۇزىندە ەدى. «قاز­پوشتادان» شوت اشىپ, ساتىپ الۋ تۋرالى بۇيرىق بەرىپ, اكتسيا العان ەدىم. قازىر بروكەرلىك شوت اشۋ مەن ساۋدا جاساۋ ونلاين جۇزەگە اسادى. بانكتەر مەن بروكەرلەر اشقان ءموبيلدى قوسىمشا مەن ۆەب-پلاتفورمالار تانىمال تولەم جۇيەلەرىمەن بىرىكتىرىلىپ, مىڭداعان جاڭا ينۆەستور پايدا بولدى.

IPO العاش ىسكە قوسىلعاندا ەكونوميكا مينيسترلىگىندە جۇمىس ىستەيتىنمىن. باعدار­لامانى حالىققا ءتۇسىندىرۋ ماقساتىمەن وڭىرلەرگە بارعاندا تۇرعىنداردىڭ پىكىرىنەن تۇسىنبەۋشىلىك پەن سەنىمسىزدىك بايقالاتىن. مەن دە سول ۋاقىتتا ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيالاۋ مادەنيەتى ءالى قالىپتاسپاعاندىقتان, العاشقى ديۆيدەندتەرىمدى العان سوڭ اكتسيالارىمدى ساتىپ جىبەردىم. بۇگىندە جاعداي وزگەردى. IPO-نى بىلەتىن ادامدار سانى ارتتى, قور نارىعى جاڭا سەرپىن الدى. قانشاما ازامات وتاندىق كومپانيالارعا ينۆەستيتسيا قۇيىپ, ودان تابىس تابا باستادى. قارجىلىق ساۋات دەڭگەيى ءوستى. ءىرى كومپانيالاردىڭ كاپيتاليزاتسياسى ارتىپ, بۇل ولاردىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنا اسەر ەتتى. مىسالى, «قازمۇنايگاز» IPO-سىنا 129 مىڭعا جۋىق ازاماتتىق ءوتىنىم ءتۇستى.

الايدا IPO-عا قاتىسقان ازاماتتاردىڭ بارلىعى بىردەي تۇراقتى ينۆەستورعا اينال­عان جوق. كوپ ادام ينۆەستيتسيا قۇيۋدىڭ ۇزاق­مەرزىمدى ارتىقشىلىعىن تۇسىنبەدى. ەكىنشى سەبەپ – ءوتىمدى قۇرالداردىڭ ازدىعى. وتاندىق كومپانيالارعا ينۆەستيتسيا قۇيام دەۋشىلەر ءۇشىن قولجەتىمدى اكتسيا سانى شەكتەۋلى, ينۆەستورلاردىڭ تاڭداۋ مۇمكىندىگى از. ءۇشىنشى فاكتور – تاۋەكەلدەن قورقۋ. كوبى دەپوزيتتى نەمەسە تۇرعىن ۇيگە ينۆەستيتسيا قۇيۋدى قاۋىپسىز كورەدى جانە اكتسيالارعا سالىم جاساۋدان ساقتانادى.

بۇل باسقا نارىقتاردا دا ءجيى كەزدەسەتىن قۇبىلىس. نارىقتى دامىتۋعا ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستورلارعا سالىقتىق ىنتالاندىرۋ, ين­ۆەس­تورلارعا پورتفەلدى ارتاراپتان­دى­رۋ­عا كومەكتەسەتىن اۆتوماتتاندىرىلعان ين­ۆەس­تي­تسيالىق جۇيە, ينۆەستوردى ۇزاق­مەر­زىمدى ستراتەگياعا ۇيرەتۋ باعىتىنداعى قارجىلىق ساۋات باعدارلامالارى سەپ بولۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە IPO اكتسيالارى ينۆەستيتسيا رەتىندە ءارتۇرلى ناتيجە كورسەتەدى. مىسالى, قمگ اكتسيالارى 2024 جىلى 26,7%-عا ءوسىپ, ينۆەستورلارعا ءتاۋىر تابىس اكەلدى. الايدا باسقا كومپانيالاردىڭ اكتسياسى ايتارلىقتاي وزگەرىسسىز قالدى (مىسالى, «قازترانسويل»). «Air Astana» اكتسيالارى ءتىپتى 30%-عا ءتۇسىپ كەتتى. اكتسيا ساتىپ الماس بۇرىن كومپانيا­نىڭ قارجىلىق جاعدايىن, نارىقتىق ۇردىس­تەردى جانە ماكروەكونوميكالىق فاكتورلاردى ەسكەرۋ قاجەت.

جاقىندا «وتباسى بانك» IPO وتكىزۋى مۇم­كىن دەگەن اقپارات شىقتى. مەنىڭشە, بۇل ءالى ناقتى شەشىم ەمەس. بانك تولىقتاي مەملەكەت مەنشىگىندە جانە نارىقتىق بانكتەر سياقتى تولىققاندى كوممەرتسيالىق نەگىزدە جۇمىس ىستەمەيدى. IPO جەكە ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋى مۇمكىن, الايدا بانك بولاشاقتا كوممەرتسيالىق ونىمدەر اياسىن كەڭەيتپەسە, اكتسيالار قۇنى ۇزاقمەرزىمدى ءوسىم كورسەتەدى دەپ سەنىمدى ايتۋ قيىن. مۇندايدا ينۆەستورلار نەگىزىنەن تۇراقتى ديۆيدەندتىك كىرىسكە ءۇمىت ارتادى. حالىقارالىق تاجىريبەدە مەملەكەتتىك بانكتەردىڭ IPO-سى ءارتۇرلى ناتيجە كورسەتكەن. قىتايلىق «Agricultural Bank of China» 2010 جىلى IPO وتكىزىپ, رەكوردتىق 22 ملرد دوللار تارتتى. بىراق كەيىنگى جىلدارى اكتسيالارىنىڭ ءوسىمى شەكتەلدى, سەبەبى مەملەكەتتىك رەتتەۋ مەن نارىق­تىق شەكتەۋ ونىڭ كوممەرتسيالىق بانكتەرمەن باسەكەلەستىگىن تەجەدى.

IPO – قور نارىعىن دامىتۋداعى ماڭىز­دى قادام, بىراق ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قوسىمشا شارالار قاجەت: قارجىلىق ءبىلىم, ينۆەستيتسيالاۋعا ىڭعايلى ينفراقۇرىلىم جانە قور نارىعىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەي­تۋ. بيرجا ارقىلى جەكەشەلەندىرۋ, اسىرەسە جەكە تۇلعالارعا باسىمدىق بەرۋ نارىققا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرادى. مۇنى حالىقارالىق جانە وتاندىق تاجىريبە كورسەتىپ وتىر. وسى باعىتتى IPO ارقىلى جالعاستىرۋ ماڭىزدى.