اباي مۇراسى جاڭاشا زەردەلەندى

اقىننىڭ ادەبي مۇراسىن ادام مەن قوعام, ءبىلىم مەن عىلىم, ءدىن مەن ءداس­تۇر, مەملەكەت پەن بيلىك, ءتىل مەن مادەنيەت باعىتتارى اياسىندا جا­ڭاشا زەرتتەپ, رۋحاني كەمەل ۇلت قا­لىپتاستىرۋدىڭ ۇستىنى رەتىندە حاكىم شىعارماشىلىعىن جان-جاقتى ناسيحاتتاۋدى ماقسات ەتكەن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسقوسۋىنا بەلگىلى ابايتانۋشى عالىمدار,  سونىمەن قاتار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى.

سالتاناتتى جيىن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, «اباي اكادەمياسى» جوباسىنىڭ عىلىمي جەتەكشىسى, اكادەميك ەرلان سىدىقوۆتىڭ العىسوزىمەن اشىلدى. ءارى قاراي جيىن مودەراتورى, اكادەميا باسشىسى جاندوس اۋباكىر ابايتانۋ سالاسىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنە توقتالىپ, زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ وسى كۇنگە دەيىن جاساعان جوبالارىنىڭ جالپى ەسەبىن باياندادى.

«حاكىم ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا جۇكتەلگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلعانى ءمالىم. وسى ۋاقىت ارالىعىندا, ياعني 5 جىلدىڭ ىشىندە زەرتتەۋ ورتالىعى ارنايى سەريالارمەن 90 عىلىمي-تانىمدىق كىتاپ ازىرلەپ, جارىققا شىعاردى. بۇل سالاسىنداعى اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ەرەكشەلىگى مەن كولەمىن بايقاتادى», دەدى ج. اۋباكىر.

وسى تۇستا اكادەميا باسشىسى جوبانى قارجىلاندىرۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى سەبەپتى 2024 جىلى بىرقاتار جۇمىستىڭ جۇزەگە اسپاي قالعانىن دا ايتىپ ءوتتى.

حوش, سونىمەن 2024 جىلى ارناۋلى جوبا نەگىزىندە 6 عىلىمي-تانىمدىق كىتاپ ازىرلەنىپ, جارىققا شىقتى.

ءبىرىنشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جانات اسكەربەكقىزىنىڭ «اباي پوەزياسى: كوركەم انتروپولوگيا. موتيۆ جانە اكتانت» اتتى ەڭبەگى.

ەكىنشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساعىمباي جۇماعۇلدىڭ «ەستەلىكتەر: تۇلعا تۇعىرى» زەرتتەۋى.

ءۇشىنشى, م. و. اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى الميرا قاليەۆانىڭ عىلىمي-تانىمدىق ەڭبەگى – «اباي ەتنوپوەتيكاسى». 

ءتورتىنشى, ءلايلا م.دەمەسىنوۆانىڭ ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى جانە قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ» اتتى عىلىمي-تانىمدىق جۇمىسى.

بەسىنشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور لاۋرا ورازعاليەۆانىڭ «اباي ءسوزىنىڭ سىرى» اتتى عىلىمي-تانىمدىق ەڭبەگى.

التىنشى, جارىق كورگەن ەڭبەك, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جاندوس اۋباكىردىڭ «اباي مۇراسى جانە تاريحي ولكە سىرى» اتتى زەرتتەۋى.

كىتاپ اۆتورى جانات اسكەربەكقىزى ءوز كەزىگىندە اكادەميا ۇجىمىنا العىسىن ءبىلدىرىپ, ونىڭ قۇرىلىمدىق جۇيەسىنە قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.

«گەرمانيانىڭ ايگىلى گەتە اتىنداعى ينستيتۋتى الەمنىڭ ەكى جۇزگە تارتا ەلىندە ءوزىنىڭ سەرىكتەس مەكەمەلەرىمەن بىرگە عالامدىق جەلىنى قۇراپ وتىر. بۇل زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اياسىن كەڭەيتىپ, ونىڭ باسقارۋ تەتىگىن وڭتايلاندىرادى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ دە ءار وبلىسىندا اباي ينستيتۋتتارى بار. سولاردىڭ ءبارى «اباي اكادەمياسى» ارقىلى ورتالىقتاندىرىلسا, اقىن مۇراسىنىڭ زەرتتەلۋ اۋقىمى كەڭەيەرى ءسوزسىز», دەدى ج. اسكەربەكقىزى.

كەلەسى ءسوز العان كىتاپ اۆتورى ساعىمباي جۇماعۇل اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ۇلت رۋحانياتىنا باعىتتالعان اۋقىمدى جوبا ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ابايتانۋ ءپانىنىڭ وقىتۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى ويىن جەتكىزدى.

«ورىس جازۋشىسى كونستانتين سيمونوۆ «كىمدە-كىم پۋشكيندى وقىماسا, ول رەسەيدى سۇيمەيدى» دەگەن اتاقتى مالىمدەمەسى بار. ال اباي – قازاق حالقىنىڭ رۋحاني قۇبىلاسى. ول ادەبيەتشىلەردىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ۇلتتىڭ تۇتىناتىن ازىعى بولۋى كەرەك. يران رەسپۋبليكاسىنداعى جوعارعى وقۋ ورىندارىندا بارلىق ماماندىق ستۋدەنتتەرى يران تاريحى مەن يران ادەبيەتى پاندەرىن وقۋعا مىندەتتەلگەن. اسىلىندا بۇل بىزگە ۇلگى بولارلىق ءىس. وسى ماسەلەنى پروفەسسور سەيىت قاسقاباسوۆ باستاپ كوتەرگەن ەدى. ءدال قازىرگى ساتتە بارلىق فاكۋلتەتكە ابايتانۋ ءپانىن ەنگىزە الماساق تا, گۋمانيتارلى ماماندىقتارعا ەنگىزۋگە كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋىمىز كەرەك», دەدى س. جۇماعۇل.

جيىن سوڭىندا اكادەميا باسشىسى ج. اۋباكىر الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى جانە شەتەلدەگى «اباي» ورتالىقتارىمەن بىرىككەن شارالار ۇيىمداستىرىلاتىن, سونداي-اق الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى «اباي ءۇيى» مادەني-ىسكەرلىك ۇيلەرىمەن بايلانىس ودان ءارى جاندانا تۇسەتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار «ABAI TV» ارناسىمەن جاسالعان مەموراندۋمنىڭ نەگىزىندە ابايعا قاتىستى تاريحي جەرلەر تۋرالى ارنايى جوبا دايارلانىپ, ابايتانۋشى عالىمداردىڭ تەلەۆيزيالىق دارىستەرىن ەلگە تاراتۋ جوبالارى جاڭا دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولدى.