وڭ جاق ساۋىرىندا الاقانداي قىلاڭ داعى بار قارا توبەت قارعا ادىم جەردى مۇڭ قىلعان الاي-دۇلەي اق بوراندا اداسىپ كەتتى. اداساتىن ءجونى جوق ەدى. جەتى اتاسى دا وسى ماڭ دالادا ەرسىلى-قارسىلى جورتىپ, قوتان قورىپ, مال باعىپ نەشەمە جىل مەكەن ەتكەن. قارا توبەتتىڭ ارعى اتاسى جولبارىستىڭ جولىن كەسكەن, قاسقىر العان ءاپايتوستىڭ ءوزى ەدى. بۇل تۇقىم سوڭعى جىلدارى ىرگەدەگى الەكساندروۆكا سەلوسىنىڭ بۇرالقى يتتەرىمەن شاتاسىپ, قانى بۇزىلدى.
قارا توبەت قوتانىن قوريتىن شالقار كولىنىڭ جەل جاق ەتەگىن باسا قونىستانعان قاراعاي اۋىلى سوڭعى قازىعىن وسىدان جارتى جىل بۇرىن سۋىردى. ءتۇپ-تۇگەل ءبىر مەزەتتە ەمەس, ارينە. اۋەلى كوشىپ-قونۋعا كۇش-قۋاتى كەلەتىن اۋقاتتىلار اۋعان. كەيىنگى كەمپىر-شال جىلاپ-سىقتاپ, اتاقونىستى, اۋىلداستار ءبىر-ءبىرىن قيماي ءبىراز ۋاقىت وتىردى. بولمادى عوي. بولماعاسىن, قانشاما جىل قونىس قىلعان اۋىلدان ۇدەرە كوشكەن. تەك كوشكەن ەلدىڭ جۇرتىندا قوتان قورۋ پارىزى قانىنا سىڭگەن قارا توبەت قانا قالدى. ەل كوشكەن سوڭ, جۇرتتا قالعان سۇيەك-ساياقتى كەمىرگەن. تىشقانشىلاپ كۇن كورگەن. كەشە اۋەلى الاقانشىقتانىپ جاياۋ بوراسىن باستالعان بەتتە قۇلقىنى قۇرعىر ەسكى قورانىڭ ىرگەسىندەگى ۇيشىگىنەن جەتەكتەپ شىعارعان. تۇڭعىش رەت اداسىپ كەتتى.
شالقار كولىنىڭ ىق جاعىنداعى ەتەك-جەڭى جيناقى, باقۋاتتى الەكساندروۆكا سەلوسىنىڭ سامالاداي جارقىراعان جارىعىن دا كورە الماي قالدى. كول جاعالاۋىنداعى يت تۇمسىعى وتپەيتىن ورماندى القاپتى تىڭ يگەرۋ كەزىندە يەمدەنىپ العان بۇل سەلوعا دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن داعدارىس كەلمەگەن ءتارىزدى. ورماننىڭ ءىشى جاز بويى جەمىس-جيدەككە, ساڭىراۋقۇلاققا سىڭسىپ تۇرادى. قۋ تاقىرعا قونىستانعان, جەلدىڭ وتىندەگى قاراعاي اۋىلى ءتارىزدى ەمەس. قول باسىنداي قاندەن يتتەرىنە دەيىن مايدان جارىلايىن دەپ ءجۇر.
قارا توبەت اق بورانعا ارالاسىپ, ءبىر قاپ ۇننىڭ ىشىنە سالىپ جىبەرگەن جالعىز ءتۇيىر كومىردەي قاراڭداعان جالعىز نوقاتتاي قالا شەتىنە ىلىككەن. مۇندا بوران جوق ەكەن. ىسىلداپ جەل ەسكەنى بولماسا, ىق-پاناسى مول. الدەن ۋاقىتتا قارا توبەت ۇشقاباتتى, ءزاۋلىم ءۇيدىڭ ىعىندا تۇرعانىن اڭعاردى. قۇلاقتارى تۇبىنەن كەسىلگەن قازانداي باسىن ءسال كوتەرىپ قاراسا, ەكىنشى قاباتتىڭ جاپ-جارىق تەرەزەسىنەن قوياننىڭ كوجەگىندەي اپپاق بىردەڭە دالاداعى اش توبەتكە ءبىرتۇرلى ايانىشپەن مۇسىركەپ قارايتىن ءتارىزدى. كادۋىلگى يت ەكەن. اپپاق ءجۇنى ۇلپىلدەپ تۇر. موينىنا شەتىنە التىن ءجىپ جۇگىرتكەن قارعىباۋ تاعىپتى. قارا توبەت اۋزىن اشىپ, اڭتارىلىپ قالعان. ءدال وسى ساتتە الدەبىرەۋ تەمىر تەگەۋرىنمەن اش بۇيىرىنەن سوعىپ ءوتتى. جانتالاسا اۋىز سالماققا ۇمتىلىپ ەدى, دارمەنى جەتپەدى. باجايلاپ قاراسا, جۇندەرى كەرەقارىس كاۆكاز يتتەرى ەكەن. بىرەۋ ەمەس, ەكەۋ. ەكەۋ بولماق تۇگىلى ون بولسا دا كۇش-قۋاتى بويىندا تۇرعاندا قارا توبەت قاڭعىعان كاۆكازدىڭ يتىنە ازۋ سالدىرماس ەدى. سىڭىرىنە ءىلىنىپ ازەر تۇرعان سوڭ باسىنعانى دا. قانشا دەگەنمەن ارعى اتاسىنان قالعان, قان ارقىلى دارىعان قاسيەتى بار قارا توبەت قوس ءيتتىڭ قاقپانىنان اۋپىرىمدەپ قۇتىلىپ ەدى, ورىستىڭ جۋان مويىن يتتەرى قۋدى. ودان ارىدە اعىلشىن دوگى مە, بۇل ەل كورمەگەن ءۇندىنىڭ ءجۇنسىز, سىپتىعىر پالەلەرى مە. بىرىنەن سوڭ ءبىرى جابىلدى.
اقىر سوڭىندا قارا توبەت قالانىڭ قونىس بولمايتىنىن ۇققان. قايتادان ادىرا قالعان اۋىلعا كەتپەك. اتاقونىس. كىم ءبىلسىن, كۇندەردىڭ كۇنىندە قاسقىر تەرىسىمەن قاپتالعان يتاياقپەن اس بەرەتىن يەلەرى قايتىپ ورالار. يت بولسا دا, قارا توبەت تە اتاقونىسىن اڭساپ بارا جاتىر ەمەس پە؟
قارا توبەت قالادان شىققاندا ىشقىنا ءىشىن تارتىپ بوران باستالعان. تاڭ الدىندا قالىڭ شىمىلدىقتاي اۋىر, ىرىگەن سۇتتەي بوزامىق تۇمان ءتۇسىپ ەدى. وڭ-تەرىسى, باعىتىنىڭ باعدارى بەلگىسىز. قارا توبەت اۋىلدى ىزدەپ اق بوراننىڭ اراسىندا جورتىپ كەلەدى. الدى ب ۇلىڭعىر, تاستۇنەك, قاراڭعى...