قازىرگى تاڭدا جاساندى ينتەللەكت وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. مىسالى, امەريكادا وسى سالا قارقىندى دامىپ كەلەدى. ونىڭ ناتيجەلەرى ءوندىرىس سالاسىنا ەنگىزىلىپ جاتىر. بارلىق ەل جاساندى ينتەللەكتىنى ونەركاسىپتىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا قولدانۋعا بەت بۇردى. ماسەلەن, جاپونيا مەديتسينا سالاسىندا قۇرالدارىنا جي ەنگىزىپ, ولاردى اۆتوماتتاندىرۋعا كوشكەن.
جاساندى ينتەللەكتىنىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكسىز دەۋگە بولادى. بولاشاقتا ول كۇردەلى ەسەپتەردى شەشۋ, ءىرى وندىرىستىك ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋ, پايدالى قازبالاردى يگەرۋ, عارىشتى زەرتتەۋ سياقتى ماڭىزدى سالالاردا ادامنىڭ كومەكشىسىنە اينالماق. قازىردىڭ وزىندە جاساندى ينتەللەكت ادامنىڭ جىلداپ جۇرگىزەتىن ەسەپتەرىن سۋپەركومپيۋتەرلەر ارقىلى بىرنەشە ساعاتتا ەسەپتەپ بەرەدى. وسىلايشا, ول عىلىم مەن تەحنيكانىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىر.
مەديتسينادا بۇل جۇيە ايتارلىقتاي جەتىستىككە جەتتى. مرت, ۋزي سەكىلدى دياگنوستيكالىق قۇرىلعىلار جي ارقىلى ءارتۇرلى پاتولوگيالىق جاعدايلاردى انىقتاپ, الدىن الۋعا كومەكتەسىپ جاتىر. وسى جەتىستىكتەردى ەسكەرىپ, پرەزيدەنت جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ول 2023 جىلعى جولداۋىندا بۇل ماسەلەگە ەرەكشە توقتالدى. سودان بەرى وسى سالانىڭ دامۋىن قاداعالاپ كەلەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن تىلدىك مودەل جاسالىپ جاتىر. بۇل «KazLLM» دەپ اتالادى. وسى جوبادا ەكى كونسورتسيۋم جۇمىس ىستەيدى. ءبىرىنشىسى – تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ باسقاراتىن كونسورتسيۋم. ولار ەلەكتروندىق ۇكىمەت جۇيەسىنە جي-ءدى ەنگىزۋمەن اينالىسادى. بۇل جۇيە ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرىپ, شەشىم قابىلداۋ ۇردەرىستەرىن جەڭىلدەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەكىنشىسى – عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى باسقاراتىن كونسورتسيۋم. وعان ون ەكىدەن استام ۇيىم بىرىكتىرىلگەن. بۇل كونسورتسيۋم دا تىلدىك مودەلدى جەتىلدىرۋگە اتسالىسىپ, جاساندى ينتەللەكتتىڭ يادروسىن قالىپتاستىرۋعا جۇمىس ىستەيدى.
جاساندى ينتەللەكتىنىڭ نەگىزى – ۇلكەن تىلدىك مودەلدەر. «ChatGPT» سەكىلدى جۇيەلەر وسى تىلدىك مودەلدەردىڭ ارقاسىندا جۇمىس ىستەيدى. ەگەر ءبىز قازاق, اعىلشىن جانە ورىس تىلدەرىن قامتيتىن ءمۋلتيمودالدى تىلدىك جۇيە قۇرا الساق, ەلىمىز جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن دامىتۋدا جەتىستىككە جەتەدى. بۇل تىلدىك مودەلگە سۋرەت, دىبىس جانە وندىرىستىك دەرەكتەر سياقتى قوسىمشا مالىمەتتەردى بىرىكتىرۋ ارقىلى گەنەراتيۆتىك مودەلدەردى جاساۋعا بولادى. مىسالى, بەينەلەردى وڭدەۋ, دىبىستى ساراپتاۋ, مەديتسينالىق دەرەكتەردى تالداۋ سىندى سالالاردا تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا جول اشىلادى. مۇنداي كوپفۋنكتسيالى جۇيەلەر جاساندى ينتەللەكتىنىڭ يادروسىن جەتىلدىرۋگە كومەكتەسەدى. باعدارلاماشىلار «front-and», «back-and» دەپ اتايتىن ينتەرفەيستەر ارقىلى پايدالانۋشىلار جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانا وتىرىپ, شەشىم قابىلداي الادى.
باسقا ەلدەردە قۇرىلىمدالعان دەرەكتەر بازاسى بۇرىننان بار, ال بىزدە ەلەكتروندىق مالىمەتتەر از. سوندىقتان مەملەكەت قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندەگى دەرەكتەردى جيناپ, ولاردى جاساندى ينتەللەكت جۇيەسىنە ەنگىزىپ جاتىر.
تىلدىك مودەلدەر كەزەڭ-كەزەڭىمەن جەتىلدىرىلۋ ۇستىندە. العاشقى نۇسقالارى جاسالىپ, ىسكە قوسىلدى. ەندى بۇل مودەلدەردى مۋلتيمودەلدى جۇيەلەر دەڭگەيىنە دەيىن دامىتۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ جاتىر. مۇنداي مودەلدەر ارقىلى جاساندى ينتەللەكتىگە ءارتۇرلى سۇراق قويىپ, ناقتى شەشىمدەر الۋ مۇمكىن بولادى. مىسالى, ەكى قاباتتى ءۇيدىڭ جوباسى مەن سمەتاسىن اۆتوماتتى تۇردە ەسەپتەپ شىعارۋعا بولادى. جاساندى ينتەللەكت ءۇش ولشەمدى پرينتەرلەر ارقىلى دايىن جوبالاردى باسىپ شىعارىپ, ءۇيدىڭ سىرتقى كورىنىسىن ەرەكشە ديزاينمەن بەزەندىرۋگە دە كومەكتەسە الادى.
پرەزيدەنت «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا جاساندى ينتەللەكتىنى شەكتەۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن, كەرىسىنشە, ونى كەڭىنەن پايدالانۋ ارقىلى كوپتەگەن سالادا تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ەگەر ءبىز بۇل باعىتتا قازىردەن باستاپ بەلسەندى جۇمىس ىستەمەسەك, الەمدىك دامۋ ۇردىسىنەن ارتتا قالۋىمىز مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى. وسىنداي ۇمتىلىس ارقىلى ءبىز ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت جۇيەسىن قۇرىپ, ەكونوميكالىق جانە عىلىمي دامۋىمىزدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە قول جەتكىزە الامىز.
وركەن مامىرباەۆ,
«اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋ تەحنولوگيالارى ينستيتۋتى» رمك
باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, PhD