ارقانىڭ ابىز اقساقالى

كامالي دۇيسەمبەكوۆ – ەكىنشى دۇنيە­جۇزىلىك سوعىستا باتىرلىعىمەن داڭققا بولەنگەن, بەيبىت زامانداعى ءومىرىن تۋعان ولكەسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا ارناپ, حال­قىنىڭ يگىلىگىنە ەڭبەك ەتكەن ابزال ازامات. سانالى عۇمىرىن وتانىمىزدىڭ دامۋىنا ارناعان كامالي اعامىزبەن تاعدىر­دىڭ جازۋىمەن وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارى­نىڭ ورتاسىندا تانىسىپپىز. كامالي جۇماتاي ۇلى ول كەزدەردە جەزقازعان وب­لىستىق باسپا, پوليگرافيا جانە كىتاپ ساۋ­داسى باسقارماسىنىڭ باستىعى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەن. ءبىزدى جەزقازعان وبلىستىق تۇتىنۋشىلار وداعىنىڭ باستىعى حاميت قوشان ۇلى راقىشەۆ تابىستىردى. كامالي جۇماتاي ۇلى مەن حاميت قوشان ۇلىنىڭ جاقىن ارالاسىپ, ءجيى كەزدەسىپ جۇرگەنىنە كۋا بولدىم.

كامالي جۇماتاي ۇلى 1924 جىلى قارا­عاندى ءوڭىرىنىڭ بۇقار جىراۋ اۋدانىنا قاراستى اقباستاۋ اۋىلى ماڭىنداعى ورتەڭ جال (جامباسبۇلاق) دەگەن جەردە دۇنيە­گە كەلەدى. ول – اكەسى جۇماتاي دۇيسەم­بەك­ ۇلى مەن اناسى ىڭكار بەگىمقىزىنىڭ وتباسىنداعى ءتورتىنشى بالا. اناسىنىڭ ايتۋىنشا, «العاشقى قار جاۋعاندا» تۋىپتى. دەمەك قاراشا-جەلتوقسان ايلارىندا دۇنيەگە كەلسە كەرەك.

1929 جىلى, ياعني اشارشىلىق كەزىندە كاماليدىڭ اتا-اناسى جانباعىس قامىمەن سپاسسك ەلدى مەكەنىنە كوشىپ بارىپ, جاما­عايىن تۋىستارىنىڭ ءۇيىن پانالايدى. سول زۇلمات كەسىرىنەن ونىڭ ەكى اپاسى قايتىس بولادى. اكەسى جۇماتاي فەدوروۆ اۋدانىنداعى №1 كىرپىش زاۋىتىندا ساز قازۋشى, اناسى ىڭكار قۇم كارەرىندە جۇك تيەۋشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى. 1934 جىلى كامالي اعاسى سىزدىقپەن بىرگە قاراعاندىنىڭ №27 مەكتەبىنە وقۋعا بارادى. ارادا ءۇش جىل ۋاقىت وتكەننەن كەيىن وندىرىستە جاراقات الىپ, اكەسى ومىردەن وزادى. جاس كامالي وتباسىنىڭ بار جاۋاپكەرشىلىگىن موينى­نا الۋ كەرەك ەكەنىن ەرتە ءتۇسىنىپ, جەتى­جىلدىق مەكتەپتى بىتىرە سالىپ, كىرپىش زاۋىتىنا جۇمىسقا ورنالاسادى. ارتىنشا كوپ ۇزاماي سوعىس باستالىپ, 1942 جىلدىڭ تامىز ايىنىڭ باسىندا 17 جاستاعى ازامات ءوز ەركىمەن سۇرانىپ, مايدانعا اتتانادى. الدىمەن ماسكەۋدەگى مىتيششين اۋدانىندا دايىندىقتان ءوتىپ, ستالينگراد شايقاسىنا جىبەرىلەدى.

سول كۇندەر تۋرالى كامالي اعامىز نەمەرەسى دارحان مەيرام ۇلىنا: ء«بىزدىڭ «جەر تاسامىز» (وكوپتار) بەن ترانشەيالارىمىز سول كەزدەگى ستراتەگيالىق بيىكتىك – ماماي قورعانىنىڭ تەمىرجول ستانساسىنا جاقىن بولدى. قاراشا ايىندا ول جەردى نەمىستەر باسىپ الىپ, بۇل ولارعا قالانىڭ كەز كەلگەن اۋماعىندا ءارتۇرلى قارۋ-جاراقتان وق جاۋدىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. كۇندىز-ءتۇنى زەڭبىرەك گۇرسىلى تولاستامايتىن. ۇشاقتار كۇنى بويى ستالينگرادتى بومبالادى. نەمىستەردىڭ قولىنا بۇكىل قالا, سونىڭ ىشىندە تەمىرجول ستانساسى دا ءوتتى. «ارتىمىزدا ەدىل, ءبىر قادام دا شەگىن­بەيمىز» دەگەن بۇيرىق العاننان كەيىن ءبىزدىڭ اسكەرلەر قاسىق قانى قالعانشا قارسىلىق كورسەتتى. ءبىر مينۋت تىنىشتىق بولماي, اياق استىنداعى جەر ۇنەمى دىرىلدەپ تۇرۋشى ەدى. مايدان دالاسىنداعى اسكەرگە اس جەتكىزۋ دە قيىنداپ, بىرنەشە كۇن بويى تاماقتانباعان ساتتەرىمىز دە بولعان», دەپ اڭگىمەلەگەن ەكەن.

ك.جۇماتاي ۇلىنا 1943 جىلى حەرسوندى الۋ شايقاسىندا كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن العاشقى «داڭق» وردەنى بەرىلدى. 1944 جىلى قىرىمدى ازات ەتۋگە قاتىستى. قىرىمنان كەيىن ەۆپاتوريا مەن سيمفەروپولدى ازات ەتۋ ۇرىستارىنىڭ بەل ورتاسىندا بولدى. وسى مايداندا كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن ەكىنشى «داڭق» جانە ءىى دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالدى. كامالي جۇماتاي ۇلى قۇرامىندا بولعان اسكەري ديۆيزياعا ستالين جارلىعىمەن 24-گۆارديالىق ەۆپاتوريالىق اتقىشتار ديۆيزياسى اتاعى بەرىلەدى. وسى ديۆي­زيا سەۆاستوپولگە جاقىنداپ, ساپۋن تاۋى­نا شابۋىل جاساعان كەزدە, ياعني 1944 جىل­دىڭ 6 مامىرىندا سەرجانت شەنىندەگى ازا­مات اۋىر جاراقات الىپ, مەليتوپول گوس­پي­تا­لىنە جەتكىزىلگەن. حيرۋرگ «قولىن كەسۋ كەرەك» دەپ شەشىم قابىلداپ, ارتىنشا وتا جا­سالىپ, ءبىر قولى ەكىنشى قولىنان جەتى سان­تيمەترگە دەيىن قىسقارىپ, ءىى توپتاعى مۇگەدەك دەپ تانىلىپ, 1944 جىلدىڭ قىر­كۇيەگىندە ەلگە ورالادى. كەيىننەن ءۇشىن­­شى «داڭق» جانە ءى دارەجەلى «وتان سوعى­سى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالادى. ءسويتىپ, كامالي دۇيسەمبەكوۆ جاۋىنگەرلىك «داڭق» وردەندەرىنىڭ تولىق يەگەرى اتاندى. بۇل – ونىڭ سوعىستا قاھارمان جاۋىنگەر بول­عانىنىڭ ايقىن ايعاعى.

ەلگە ورالعاننان كەيىن ول كىرپىش زاۋىتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بولىپ ەڭبەككە قايتا ارالاسادى. 1947 جىلى بۇكىل­حالىقتىق قۇرىلىس دەپ جاريالانعان «مو­يىنتى – شۋ تەمىرجول قۇرىلىسى» جەلىسىنە ساياسي قىزمەتكەر رەتىندە جىبەرىلەدى. مۇن­داعى ەڭبەگى ەلەنىپ, كسرو جوعارعى كەڭەسى قۇرمەت گراموتاسىمەن جانە «بجم-نىڭ ۇزدىك قۇرىلىسشىسى» بەلگىسىمەن ماراپاتتالادى.

1950 جىلى كامالي جۇماتاي ۇلى ۆو­رو­شيلوۆ اۋداندىق پارتيا كوميتەتى ناسي­­حات ءبولىمىنىڭ باستىعى قىزمەتىنە تاعايىن­دالادى. 1951 جىلى ورتا ءبىلىمى جوق بولسا دا, ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ پارتيا مەكتەبىنە وقۋعا تۇسەدى. اتالعان وقۋدى بىتىرگەن سوڭ, 1953 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە جاڭاارقا اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ يدەولوگيا جونىندەگى حاتشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالادى.

كامالي جۇماتاي ۇلى: «1954 جىلى قا­زاق­ستاندا تىڭ يگەرۋ ناۋقانى باستال­دى. وسى ۋاقىتتا مەنى جاڭاارقا اۋدان­دىق پار­تيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ەتىپ تاعا­يىندادى. ءبىرىنشى جىلى 800 گەكتار ەگىستىك جەردى يگەردىك. جەردى قولمەن اۋدارىپ, وگىزدەرگە سوقا تارتقىزدىق. شىنجىر تاباندى تراكتورلار كەلگەننەن كەيىن عانا جۇمىس جەڭىلدەدى. 1956 جىلى بۇكىل اۋدان ءۇشىن دانەكەرلەۋ اپپاراتىن الىپ, شۇعىل مەحانيزاتورلار قاجەت بولدى. ولاردى كادر بولىمدەرى مەن اسكەري كوميسسارياتتار ارقىلى ىزدەدىك. ءسويتىپ, ماشينا-تراكتور ستانساسىندا ءبىر ايلىق كۋرستار ۇيىمداستىرىلدى. سودان كەيىن تاعى ءۇش دانەكەرلەۋ اپپاراتىن الدىق. وسىنداي ابىرويلى ەڭبەگىمنىڭ ارقاسىندا 1959 جىلى قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا جاڭاارقا اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعالىعىنا سايلانىپ, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ودان ءارى اۋىرلاعانىن تەرەڭ سەزىندىم», دەپ ەسكە الىپ وتىراتىن.

1964 جىلى جەلتوقساندا كامالي جۇما­تاي ۇلى شەت اۋداندىق پارتيا كوميتەتى­­نىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىنە سايلانا­­دى. قىسقا ۋاقىت ىشىندە اۋدان كولەمىندە ­تاسجولدار سالىنىپ, ەلەكتر جەلىسى دامىپ, 8 جاڭا كەڭشار قۇرىلادى. مال ازىعى بازاسىن نىعايتۋ ماسەلەلەرى ساتىمەن ورىندالادى.

1980 جىلدىڭ قازان ايىندا اعامىز دەن­ساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى جاڭا­دان قۇرىلعان جەزقازعان وبلىستىق باس­پا, پو­ليگرافيا جانە كىتاپ ساۋداسى باس­قارماسىنىڭ باستىعى بولىپ تاعا­يىن­دا­لىپ, وسى مەكەمەدە التى جىل قىزمەت ەتىپ, قۇرمەتتى زەينەت دەمالىسىنا شىقتى.

ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ اردا­گەرى, ۇزاق جىل ۇقك قاراعاندى وبلىس­تىق دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى قازمەتىن اتقار­عان, بۇگىندە استانا قالالىق ءماسلي­حا­تىنىڭ دەپۋتاتى, گەنەرال-مايور كەن­دە­باي ادامبەكوۆ ەستەلىگىندە: «كامالي جۇما­تاي ۇلى – مايدانداعى قاھارماندىعى­مەن, تۋعان ولكەسىن كوركەيتۋگە سىڭىرگەن ەڭبەگى­­مەن حالقىنا ايرىقشا قادىرلى تۇلعا ەدى. ­2015 جىلى قىزمەت بابىمەن ەلگە ورال­عان­دا اعامىزبەن تىعىز ارالاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ول كىسى اڭگىمەنى سوقىر كورەتىندەي, ساڭى­راۋ ەستيتىندەي وتە تۇسىنىكتى دە كور­نەكتى ەتىپ ­ايتاتىن. ويىن قىسقا دا نۇس­قا جەتكىزەتىن كەرەمەت قاسيەتى بار ەدى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرماعانبەت بولەكباەۆ باستاعان ءوڭىر ازاماتتارى ابىز اعانىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ءىسىن تياناقتى ۇيىمداستىرىپ جاتىر. «ەردىڭ ءىسى – ەل ءۇشىن» ايدارىمەن اسكەري بولىمدەردە, ءبىلىم وردالارىندا, مادەنيەت وشاقتارىندا تاعىلىمدى ءىس-شارالار وتكەنىن كورىپ وتىرمىز. بۇل باستامالاردى ەرلىك پەن ەڭبەككە تاعزىم دەر ەدىك», دەيدى.

ال شەت اۋدانىنىڭ جانە قاراعاندى قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ارداگەرى مارس تولەۋ­قۇلوۆ بولسا: «كامالي جۇماتاي­ ۇلىمەن 16 جىل قىزمەتتەس بولدىم. كامەكەڭ 1965 جىلى شەت اۋدانى قايتا قۇرىلعاندا اۋدا­ننىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولدى. ۇيلەرى قيراپ, تالان-تاراجعا تۇسكەن اۋداندى اياعىنان تۇرعىزۋ ءۇشىن جۇمىسقا بەلسەنە كىرىسىپ, ەكى جىل ىشىندە جاڭارتىلعان شەت اۋدانىن تۇرعىزدى. جاڭادان عيماراتتار سالىپ, سۋ قۇبىرىن تارتقىزىپ, ەلەكتر جەلىسىن جاڭالادى. جول سالدىرىپ, ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا بار كۇش-جىگەرىن جۇمسادى. كادر ماسەلەسىنە دە ەشكىمدى ارالاستىرماي ءوزى شەشەتىن. جۇمىسقا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, ونى قىز­مەتكەرلەرىنەن دە تالاپ ەتە بىلەتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە شەت 3-4 جىلدا وبلىستىڭ الدىڭعى قاتارلى اۋداندارىنىڭ بىرىنە اينالدى», دەپ اعامىزدىڭ تالاپشىل باسشى بولعانىن ايتادى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ۇزدى­گى, تالعار, بۋراباي, جاڭاارقا اۋدان­دارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ابىل­حاكىم اقمىرزين كامالي اقساقالدىڭ ادام­گەرشىلىگى حاقىندا: «ول كىسىمەن الماتى قالاسىنان پرەزيدەنتتىك ءىس باسقارما­­سى­نىڭ مەدي­تسينالىق ورتالىعىنا قا­راس­تى «وقجەتپەس» ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ءسانا­تو­ريىنىڭ باس دارىگەرى قىزمەتىنە اۋىسقان كەز­دە تانىس­تىم. اعامىز ساناتوريدە دەمالعان كۇندەرى تۋعان ەل, تاعدىرلى تۇل­عا­­لار, ەلدىك مۇرات تۇرعىسىنداعى اڭگى­مە­­مىز جا­راسىپ, كوپ ۇزاماي مەنى ەلگە قو­ناق­­قا شاقىردى. كامالي اعاعا اللانىڭ ­نۇرى تۇسكەن ادام ەكەنىن سول ساپاردا اڭعار­­دىم. قۇداي ءبىر ادامعا اسىل قاسيەتتى, ­اقىل-پاراساتتى ءۇيىپ-توگىپ بەرە سالاتى­نىنا تاڭعالدىم», دەيدى.

قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, گەنەرال-لەيتەنانت سۇلتان قاما­لەتدينوۆ قاھارمان اقساقالمەن جاقىن ارالاسقان كۇندەرى تۋرالى: «كامالي اعانىڭ ستالينگرادتان باستاپ قىرىمعا دەيىن­گى جاۋىنگەرلىك جولىن زەردەلەگەنىمدە 19 جاس­تاعى جىگىتتىڭ كوزسىز باتىرلىعىنا تاڭ­عال­دىم. قىرىم ءۇشىن بولعان قانقۇي­لى شايقاستا قولىنان جارالانىپ, اسكەري دارى­گەرگە كەسكىزبەي قويعانى تۋرالى اڭگى­مە­سىن تىڭداي بەرگىم كەلەتىن», دەيدى ەستەلىگىندە.

قاراعاندى وبلىسى ىشكى ىستەر دەپارتا­مەنتىنىڭ باستىعى بولعان پوليتسيا گەنەرال-مايورى مەرگەنباي جاپپاروۆ باسشىلىق قىزمەتتە جۇرگەندە كامەكەڭنىڭ اقىل-كەڭەسىن تىڭداپ, باتاسىن العانىن ايتسا, قازاقستان پروكۋراتۋراسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, ءۇشىنشى سىنىپتى مەملەكەتتىك ادىلەت كەڭەسشىسى اسقار سەكىشەۆ كامالي اعانىڭ ەل مەن جەرگە قالاي قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, وتاندى ءسۇيۋدىڭ, مەملەكەت ىسىنە كۇش-جىگەر جۇمساۋدىڭ داڭعىل جولىن سالىپ بەرگەنىن العا تارتتى.

«اكەم ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇندەرىنە دە­يىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جۇمىستارىنا بەلسەندى قاتىسىپ, رەسپۋب­ليكاداعى ۇلتارالىق جانە كونفەس­سيا­ارالىق كەلىسىمدى, قوعامداعى تۇراقتىلىق­تى ساقتاۋعا وزىندىك ۇلەسىن قوستى. سونداي-اق مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ماڭىزدى, تاريحي وقيعالاردىڭ ەشقايسىسىنان شەت قال­عان جوق. ول كىسى ىلعي دا: «تاۋەلسىز ەلدىڭ بەي­بىت اسپانىندا وتكىزگەن ءار كۇنىم عاسىرعا تەڭ» دەپ وتىرۋشى ەدى», دەيدى قىزى گۇلجاحان كاماليقىزى.

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىس­تىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا قاراعان­دى وبلىستىق جانە قالالىق ارداگەرلەر كەڭەس­تەرى «ولار وتاندى قورعادى» جانە «ارداگەرلەردىڭ داڭقتى ىستەرى» اتتى ەكى كىتاپ شىعاردى. وسى دەرەكتى جيناقتاردا كامالي جۇماتاي ۇلىنىڭ جاۋىنگەرلىك ەرلىكتەرى مەن ەلگە ەتكەن ولشەۋسىز ەڭبەگى لايىقتى كورىنىس تاپتى.

كامالي جۇماتاي ۇلى 1985, 2010, 2015 جىلدارى ماسكەۋدەگى مەرەيتويلىق جەڭىس شەرۋلەرىنە, 2010 جىلدىڭ ساۋىرىندە قحا قولداۋىمەن مەملەكەتتىك دەلەگاتسيا قۇرامىندا يتاليادا بولعان, فاشيزمنەن ازاتتىق العان ەلدەردىڭ 65 جىلدىق مەرەكەلىك ءىس-شاراسىنا قاتىستى.

جوعارىدا كامالي جۇماتاي ۇلى مەن حاميت قوشان ۇلى جەزقازعان وبلى­سىندا بىرگە قىزمەت ىستەپ, ءبىر-ءبىرىن سىيلاپ, وتە جاقىن دوس بولعانىن ايتقان ەدىك. ولاردىڭ دوستىعى ءتىپتى تۋىستىققا اينالىپ كەتكەندەي كورىنەتىن. كەيىن حاميت اعا الماتىعا قىزمەتكە اۋىستى, كامالي اقساقال زەينەتكە شىعىپ, قاراعاندى­عا قونىستاندى. حاميت قوشان ۇلىنىڭ وتباسىلىق توي-تومالاعىنىڭ بارىندە كامالي اقساقال قادىرلى قوناق رەتىندە ىلعي توردە وتىراتىن. ەكەۋىنىڭ اڭگىمەلەرى ءمان­دى, قالجىڭدارى جاراسىمدى ەدى. حاميت دوسى كامەكەڭدى «چەرنىي بلوندين» دەپ اتاپ ­كەتكەن, وعان كامالي كوكەسى جىميىپ قوياتىن. حاميت اعا كامالي دوسىن ەرەكشە جاقسى كورىپ, زور قۇرمەت تۇتتى. وكىنىش­تىسى, حاميت قوشان ۇلى 2007 جىلى ومىردەن ­وزدى. بۇل قايعى كامالي اعاعا اۋىر ءتيدى.

حاميت اعا قايتىس بولعاننان كەيىنگى جىلدارى كامالي جۇماتاي ۇلىمەن قارىم-قاتىناسىمىز ودان ءارى تەرەڭدەي ءتۇستى. دوسىن ساعىنعاندا مەنىمەن سىرلاساتىن. ەگدە جاسىنا قاراماستان اعامىز حالىقتىڭ اراسىندا بولدى.

2007 جىلى قىزمەتىم اۋىسىپ, استاناعا كوشىپ كەلدىم. ءبىر كۇنى بەلگىلى قالامگەر اقسەلەۋ سەيدىمبەك اعامىز تەلەفون شالىپ, كامالي جۇماتاي ۇلى داستارقان جايىپ, كۇتىپ وتىرعانىن ايتتى. كەزدەسۋ­گە بارسام, ابىز كوكەمىزدىڭ جانىندا ەل اعالارى مارس تولەۋقۇلوۆ, ءماجيت ءابدى­روۆ, پروكۋراتۋرانىڭ قۇرمەتتى قىزمەت­كەرى قازكەن ءمۇسلىموۆ, تەحنيكۋم ديرەكتورى زەكەن قادىربەكوۆ, تاعى باسقا دا قاراعاندىلىق, جەرگىلىكتى ازاماتتار وتىر ەكەن. كامالي اعا: ء«ادىل, سەن ءبىز­دىڭ ەلدە, سارىارقادا ۇزاق جىل ەڭبەك ەت­تىڭ, حالىقپەن تىعىز ارالاستىڭ, ءبىز سەنى سىيلايمىز. استاناعا ورالعانىڭ قۇتتى بولسىن. ءداستۇر بويىنشا ەلگە كەلگەن ازامات­قا ەرۋلىك بەرىپ, داستارقان جايۋ – ءبىز­دىڭ مىندەتىمىز», دەدى. اعانىڭ قازاقى جول­مەن كورسەتكەن بۇل قۇرمەتىنە رازى بولدىم.

تاعى ءبىر ەستەلىك. بىردە قاراعاندى وب­لىسىنىڭ سول تۇستاعى اكىمى سەرىك احمەتوۆ شەت اۋدانىنا ءىسساپارلاي بارعاندا اعا­مىز حالىقتىڭ جاعدايى تۋرالى بايانداپ, اعادىر كەنتىنە قامقورلىق كورسەتۋىن, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە قارايلاسۋىن ءوتىندى. سول وقيعادان كەيىن بيۋدجەتتەن اعادىرعا قارجى ءبولىنىپ, ۇيلەرى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى, جولدارى رەتتەلىپ, حالىق­تىڭ ەڭسەسى ءبىر كوتەرىلىپ قالدى. اعامىز وسىنداي ەلدىك ماسەلەلەردى ايعاي-شۋسىز شەشىپ جۇرەتىن.

ول باقىتتى ءومىر ءسۇردى. جان جارى مارفۋعا اپايمەن بىرگە ون بالانى ومىرگە اكەلىپ, تاربيەلەدى, نەمەرە-شوبەرە كورىپ, ولاردىڭ قاناتتانۋىنا دا قامقورلىق جاسادى. ەلدىك مۇددەگە قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن بىرەگەي تۇلعانىڭ ەسىمى جۇرت جادىنان, ەل تاريحىنان وشپەيدى. قازىر قاراعاندى­نىڭ ساۋلەتتى كوشەلەرىنىڭ ءبىرى ارداگەر ەسىمى­مەن اتالادى. ابىزدىڭ عاسىرلىق مەرەيتو­يىنا دايىندىق قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ارتىندا قالعان ۇرپاعى, سارىارقا جۇرتى, قازاق حالقى ول تويدى ابىرويمەن اتقارارىنا سەنىم مول.

ءادىل شاياحمەتوۆ,

گەنەرال-لەيتەنانت, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى