الماتىداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا «ۇلتتىق مۋزەيگە سىي تارتۋ» اتتى شارا ءوتتى
قازاقتىڭ ءاربىر وتباسىندا «اتاسىنان قالعان» نەمەسە «باباسىنىڭ كوزىندەي» قيمايتىن, سارىمايداي ساقتاعان قاسيەتتى بۇيىمدارى بولادى. بۇكىل ءبىر اۋلەتتىڭ قادىر تۇتار ونداي باعا جەتپەس دۇنيەسىن يەسى مەملەكەتتىك مۇراجايعا جايدان-جاي تاپسىرا دا سالمايدى. قازەكەمنىڭ مۇندايدا ون ويلانىپ, ءجۇز تولعاناتىنى بار. بۇعان, ءبىر جاعى, قوعامدىق مەكەمەلەرگە دەگەن قالىپتاسقان بەلگىلى-ءبىر سەنىمسىزدىك سالدارىنىڭ سالقىنى ءتيىپ جاتاتىنىن دا جوققا شىعارا المايسىز...
ادام بالاسىنىڭ كۇندەلىكتى قولدانىسىندا جۇرگەن زاتتارىنىڭ «ءومىر ءسۇرۋ» ۇزاقتىعى ونىڭ قالاي, قايتىپ پايدالانۋىنا بايلانىستى. دەگەنمەن, قولدانىستا بولماعان, قوزعالىسقا تۇسپەگەنمەن سونداي «بابا مۇرالارى» 50-70 جىل ىشىندە تولىقتاي جويىلىپ, نەمەسە باستاپقى كۇيىن جوعالتىپ, جارامسىز بولىپ قالادى ەكەن.
الماتىداعى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ كىشى زالىنا تايلى-تاياعى قالماي جينالعان قاۋىمنىڭ, ياعني, قازاقتىڭ كەشەگى بەتكە ۇستار ازاماتتارىنىڭ ۇرپاعىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى دارحان مىڭباي عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەنگەن وسىناۋ اقيقاتى باسىم دەرەكتى ءدۇيىم جۇرتتىڭ الدىنا جايىپ سالدى. قازاق حالقىنا ورتاق جوعارىدا ايتىلعان وتباسىلىق نەمەسە جەكە تۇلعانىڭ قولىنداعى تاريحي قۇندى زاتتار مەن بۇيىمداردى قاز-قالپىندا ساقتاۋعا بۇگىنگى قازاق مەملەكەتىنىڭ قاۋقارى دا, شاماسى دا جەتەدى. ۇلت مۇددەسى ءۇشىن جارعاق قۇلاعى جاستىق كورمەي جۇرگەن زيالى ازامات ول ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالىق تالاپتار مۇددەسىنە ساي سالىنعان استاناداعى كولەمى 74 مىڭ شارشى مەتر اۋقىمدى ۇلتتىق مۋزەي كەشەنىنىڭ كەز كەلگەن ۇلت مۇراسىن سان عاسىرلار قويناۋىنا جەتكىزىپ ساقتاي الاتىنىن دا ءسوز اراسىنا قوسىپ قويدى.
ءدۇيىم جۇرت دارحان مىڭبايدىڭ ءسوزىن ۇيىپ تىڭدادى. زالدا قازاق حالقىنىڭ كىل بەتكە ۇستار, ءبىرتۋار ازاماتتارىنىڭ بۇگىنگى ۇرپاعى وتىردى. ءىلياس جانسۇگىروۆ, قانىش ساتباەۆ, الكەي مارعۇلان, وزبەكالى جانىبەكوۆ, تاحاۋي احتانوۆ, سەركە قوجامقۇلوۆ, ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, ەركەعالي راحماديەۆ, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ, كاۋكەن كەنجەتاەۆ... تانىمال ەسىمدى ۇزىن-سونار ءتىزىم وسىلاي جالعاسىپ كەتە بەرەدى. ساحناعا شىعىپ ءسوز ءسويلەگەن ارىستارىمىزدىڭ ۇرپاقتارى دارحان مىڭبايدىڭ ازاماتتىق باستاماسىنا شىن كوڭىلمەن ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, اتا-بابالارىنىڭ تاريحي مۇرالارىن رەسمي تۇردە ونىڭ ءوز قولىنا تابىستاي باستادى. بۇل قادامعا ءار وتباسى ءوز حال-قادەرىنشە جاۋاپكەرشىلىك ءجۇگىن ارقالاي كەلگەنى دە ولاردىڭ بەت-الپەتىنەن ايقىن اڭعارىلىپ تۇردى.
اتاقتى ءانشى ءارى اكتەر عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ ۇرپاعى ونەر مايتالمانىنىڭ ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن قولىنان تۇسپەگەن قارا دومبىراسىن ساحناعا دۋ قۋ قول شاپالاق ۇرعىزىپ الىپ شىقتى. قىزىقتى كورىنىس, سالتاناتتى ءسات! الدەبىر قۋانىشتى كوڭىل جەلپىنىسىندە قول شاپالاقتاپ وتىرعان قاۋىم اراسىنان قازاقتىڭ ارىس ۇلدارى مەن قىزدارىنىڭ ۇرپاعىنىڭ كەسكىن-كەلبەتىن جازباي تانۋعا بولار ەدى. وسىناۋ ونەردەگى قارا شاڭىراقتىڭ نەگىزىن قالاعانداردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ اۋزىنان تۇسكەندەي قىزى رەناتا قوجامقۇلوۆا اتاقتى اكتەر تۋرالى ۇلكەن فوتوالبوم مەن سەراعاڭنىڭ ەسپەنبەت ءرولىن ويناعاندا قولىنان تۇسپەيتىن بۇزاۋ ءتىس قامشىسىن مۋزەي ديرەكتورىنا تاريحىن ءتاپتىشتەپ ايتىپ تۇرىپ سىيلادى.
ساحناعا وراز جاندوسوۆ, ەرمۇحان بەكماحانوۆ, مالىك عابدۋللين, شافيح شوكين, قالتاي مۇحامەدجانوۆ, قاليجان بەكحوجين, سافۋان شايمەردەنوۆ, اعايىندى قوجىقوۆتار جانە باسقالارىنىڭ ۇرپاقتارى بىرىنەن كەيىن ءبىرى شىعىپ جاتتى. ولاردىڭ بارلىعىنىڭ دا جۇزدەرىنەن اتا-بابا مۇراسىن سەنىمدى قولعا تابىستاپ جاتقانداعى ريزاشىلىق سەزىمدەرى مەن كوڭىل-كۇيلەرىنەن بايقالعانداي.
«ۇلتتىق مۋزەيگە سىي تارتۋ» شاراسى وسىنداي لەپپەن جىل اياعىنا دەيىن سوزىلادى. كۇن ساناپ سانى ۇلعايعان ەكسپوناتتاردى, جادىگەرلەردى كورۋگە ىنتىزار قاۋىم ونى تەك قانا اسەم استانانىڭ بىرەگەي ۇلتتىق مۋزەيىنەن عانا تاماشالاي الادى.
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.