ەلىمىزدە بازارلارداعى باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ جانە تاۋار وتكىزۋ تىزبەكتەرىن اشىق قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس كۇشەيتىلدى. بۇل رەتتە ءونىمسىز دەلدالداردى قىسقارتۋ, كولەڭكەلى اينالىمدى ازايتۋ جانە ءادىل باسەكەلەستىكتى ورنىقتىرۋ نەگىزگى باسىمدىققا اينالىپ وتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
16 ءساۋىر كۇنى ساۋدا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرنۇر جاۋتىكباەۆ تۇركىستان قالاسىندا تۇركىستان, قىزىلوردا, جامبىل وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ بازار يەلەرى جانە ساۋدا نىساندارى اكىمشىلىكتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەس وتكىزدى.
ىشكى ساۋدا قاعيدالارىن جەتىلدىرۋ اياسىندا زاڭنامالىق دەڭگەيدە بولشەك ساۋدا جۇزەگە اسىرۋشىلار مەن كوتەرمە جەتكىزۋشىلەردىڭ اراجىگى اجىراتىلدى. وسىلايشا ساتىپ الۋ-ساتۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلار جۇيەلەنىپ, قوسىلعان قۇن قالىپتاستىرمايتىن, بىراق سوڭعى باعاعا اسەر ەتەتىن ءونىمسىز دەلدالداردىڭ قاتىسۋى شەكتەلدى.
كوميتەت توراعاسى بازار يەلەرىنىڭ زاڭ تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. نەگىزگى تالاپتاردىڭ ءبىرى – اقپاراتتىق جۇيەلەردى مىندەتتى تۇردە قولدانۋ. بۇل جۇيەلەردە ساتۋشىلارمەن جاسالعان بارلىق شارتتار, جالداۋ تولەمدەرى مەن ساۋدا تالاپتارى تولىق تىركەلۋى ءتيىس. اشىق تسيفرلىق ەسەپتىڭ بولماۋى ناقتى اينالىمنىڭ بۇرمالانۋىنا, بەيرەسمي ەسەپ ايىرىسۋلارعا جانە ءونىمسىز دەلدالداردىڭ پايدا بولۋىنا جول اشادى. وسىعان بايلانىستى باقىلاۋ شارالارى ەڭ الدىمەن اقپاراتتىق جۇيەلەردى قولدانبايتىن سۋبەكتىلەرگە باعىتتالىپ وتىر.
اۆياوتىن نارىعىندا دەلدالدار ازايدى
ەرنۇر جاۋتىكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز بويىنشا بازارلار قىزمەتىنە, اسىرەسە كوتەرمە ساۋدا سەگمەنتىندە كەشەندى جۇمىس باستالدى. بۇل جۇمىسقا مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى, ىشكى ىستەر ورگاندارى, انتيمونوپوليالىق ورگان جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تارتىلعان. ۇيلەستىرۋ ساۋدا مينيسترلىگى تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ قۇرالدارى كۇشەيتىلدى. ونىڭ ىشىندە ساۋدا قىزمەتىنە حرونومەتراج جۇرگىزۋ تەتىگى ەنگىزىلىپ, ناقتى اينالىم مەن دەكلاراتسيالانعان كورسەتكىشتەردى سالىستىرۋ ارقىلى كولەڭكەلى اينالىم بەلگىلەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر.
باقىلاۋ ءىس-شارالارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋماقتىق ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتتەرى زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى. اقپاراتتىق جۇيەلەردى مىندەتتى تۇردە قولدانۋ تالاپتارى ورىندالماعان جاعدايدا اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىنادى, ال قاجەت بولعان جاعدايدا زاڭناماعا سايكەس نەعۇرلىم قاتاڭ شارالار قولدانىلىپ, ءىس سوت تارتىبىمەن قارالادى.
«بازار – بۇل جاسىرىن سحەمالار ورنى ەمەس. ءاربىر قاتىسۋشى زاڭ اياسىندا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. كەز كەلگەن ساۋدا قىزمەتى اشىق ءارى تسيفرلىق فورماتتا جۇرگىزىلۋى قاجەت. اقپاراتتىق جۇيەلەردەن تىس جۇمىس ىستەۋ – جاسىرىن ەكونوميكا مەن باعا بۇرمالاۋشىلىقتارىنىڭ تىكەلەي تاۋەكەلى. ەگەر نارىق قاتىسۋشىلارى بەلگىلەنگەن تالاپتارعا ساي جۇمىس ىستەۋگە دايىن بولماسا, مەملەكەت بارلىق زاڭدى تەتىكتەردى دايەكتى تۇردە قولدانادى», دەدى ساۋدا كوميتەتىنىڭ توراعاسى.
ءار وڭىردە وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى توراعالىق ەتەتىن وڭىرلىك كوميسسيالار جۇمىس ىستەيدى. ولار تاۋار وتكىزۋ تىزبەكتەرىن تالداپ, ءونىمسىز دەلدالداردى انىقتاپ, ولاردى تىزبەكتەن شىعارۋ بويىنشا شەشىم قابىلدايدى. سونىمەن قاتار كەيبىر وڭىرلەردە بۇل جۇمىستىڭ فورمالدى سيپاتتا جۇرگىزىلىپ وتىرعانى دا ايتىلدى.
جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدە 316 وڭىرلىك كوميسسيا وتىرىسى ءوتىپ, ناتيجەسىندە ساۋدا تىزبەكتەرىنەن 76 دەلدالدىق بۋىن شىعارىلعان. ساۋدا كوميتەتى اكىمدىكتەرگە بۇل جۇمىستىڭ ناقتى ناتيجەلىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, اشىق ءارى ءتيىمدى جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن قالىپتاستىرۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
جالپى, قابىلدانىپ جاتقان شارالار جاسىرىن ەكونوميكانىڭ ۇلەسىن ازايتۋعا, ادال باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا جانە حالىق ءۇشىن ءادىل باعا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەرنۇر جاۋتىكباەۆ تۇركىستان وبلىسىنداعى تۇراقتاندىرۋ قورىن, الەۋمەتتىك دۇكەندەردى جانە بىرقاتار بازاردى ارالادى. مۇنداي كەڭەستەر الداعى ۋاقىتتا وزگە وڭىرلەردە دە جالعاسىپ, ءار ايماقتاعى جاعداي جەكە قارالادى.
15%-دىق مەجەدەن اسقان: ازىق-ت ۇلىك باعاسىن نەگىزسىز كوتەرگەن كاسىپكەرگە ايىپپۇل سالىندى