• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 03 قىركۇيەك, 2024

ادەبي مەكتەپتىڭ جاڭا مۇمكىندىگى

70 رەت
كورسەتىلدى

ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ قاي­ناعان ورتاسى سانالاتىن ارۋ شاھار الماتىدان الىستا جۇرگەن جاس قالامگەرلەرگە قولداۋ مەن قول­پاشتاۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى شىندىق. دەسەك تە كەيىنگى جىلدارى وسى قاساڭ پىكىردىڭ كوبەسى سوگىلىپ, جازۋشىلار وداعى جاس­تارعا قاتىستى ءىرى-ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

جىل سايىن جازۋشىلار ودا­عىنا مۇشەلىككە قابىل­داۋدا جاستارعا باسىمدىق بەرىلۋى, جاس اقىن-جازۋشىلار كىتابىن مەملەكەت تاراپىنان شىعارۋعا مۇرىندىق بولۋى, ءتىپتى «جازۋشىلار وداعىنا ۇمىتكەر» جوباسىنىڭ قولعا الىنۋى – ءسوزىمىزدىڭ ايقىن دالەلى. اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ تاعى ءبىرى – بيىل شىعارماشىلىق ۇيىم مەن مادەنيەت جانە اقپارات مينيستر­لىگى اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك اياسىندا قولا الىنعان «جازۋشىلار­دىڭ ادەبي شەبەرلىك مەكتەبى» اتتى جاڭا جوبا.

اتالعان جوبادا شىعارماشىلىق ورتادان جىراقتا, شالعاي ايماقتار مەن شاعىن قالالاردا جۇرگەن 20 جاس­تىڭ باسىن قاسيەتتى قاراشاڭىراق استىن­دا قوسىپ قانا قويماي, ولارعا ءمۇ­يىزى قاراعايداي اقىن-جازۋشىلار, ادەبيەت­تانۋشىلاردىڭ ءدارىسىن تىڭداتۋ, بەلگىلى قالامگەرلەردىڭ شەبەرلىك ساعاتتارىن ۇيىمداستىرۋ, شىنىمەن دە, تىڭ باستاما. ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى – بۇل جوباعا قاتىسۋشىلاردى ىرىكتەۋگە ارنايى ساراپتاما كوميسسياسى قۇرىلىپ, الدىمەن تالاپكەرلەر ىرىكتەۋدەن ءوتتى.

ەكىنشىدەن, اتالعان جوبا جاس اقىن-جازۋشىلارعا جاڭا مۇمكىندىك سىي­لا­عانى داۋسىز. ويتكەنى ساكەن, بەيىم­بەت, ءىلياس, مۇحتار, ابدىجامىلدەي تاۋ تۇل­عالاردىڭ ءىزى قالعان قارا­شا­ڭىراقتا جاستار 10 كۇن بويى بەلگىلى قالا­مگەرلەر­مەن ەتەنە ءجۇرىپ سويلەسۋى, بىلمەگەنىن سۇراپ-ءبىلۋى دە ءبىر عانيبەت. جاس تالاپ­تىڭ كەۋدەسىنە سەنىم ۇيالاتىپ, قيالىنا قانات بىتىرەدى. «مەن دە سول كىسى سەكىلدى اتاق­تى شىعارمالار جازۋىم مۇمكىن ەكەن عوي» دەگەن ءۇمىت پەن جىگەر سىيلايدى. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن جاستار ءبىر-بىرىمەن ارالاسىپ, ءوزارا پىكىر الماسۋ ارقىلى كوكجيەگى كەڭەيەدى, جاڭا تاقىرىپتارعا قالام تارتادى. «جاڭا مۇمكىندىك اشىلادى» دەپ وتىرعانىمىز – وسى.

وتىز بەس جاسقا دەيىنگى جاس قالام­گەرلەرگە ارنالعان شەبەرلىك مەكتەبىندە پروزا مەن پوەزيا جانرىنداعى ادەبي ءۇردىس, كاسىبي شەبەرلىك, ادەبي سىننىڭ دامۋى, ادەبيەتتەگى تاۋەلسىزدىك رۋحى, حالىقارالىق بايلانىس, اۋدارما, كىتاپ تاراتۋ باعىتتارى مەن جازۋشىلار ودا­عى­نىڭ ەلىمىزدىڭ ادەبي ومىرىندەگى الاتىن ورنى تۋرالى تاعىلىمدى اڭگىمەلەر ايتىلىپ, كۇن سايىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى دۋلات يسابەكوۆ, ادەبيەت سىنشىسى جانعارا دادەباەۆ, اقىندار باقىتجان قاناپيانوۆ, ادىلعازى قايىربەكوۆ, بەكجان اشىرباەۆ, جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەك, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ, دراماتۋرگ اسىلبەك يحسان, تانىمال اۋدارماشى ءلايلا مۇسالى ءدارىس وقىپ, تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. وسى جوباعا شەتەلدەن ارنايى شاقىرتىلعان تۇركيا­لىق ەكرەم ايان, كورشى قىرعىز ەلىنەن كەلگەن ابدىلداجان اقماتاليەۆ, اقش-تاعى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتى شىعىس­تانۋ ينستيتۋتىنىڭ ايماقتىق ديرەكتورى رافيس ابازوۆ, رەسەيلىك جازۋشى, اۋدارماشى گۋزەل ياحينا شەبەرلىك مەكتەبىنە وزىندىك ءار بەردى.

ارينە, شەبەرلىك مەكتەبىندە ءدارىس وقىعان قالامگەرلەر مەن ولاردىڭ قاۋ­زاعان تاقىرىپتارى تۋرالى تاڭدى تاڭ­عا ۇرىپ ايتۋعا بولادى. دەگەنمەن بەل­گىلى قازاق جازۋشىسى, ەكى بۋىننىڭ دا كوزىن كورگەن جۇسىپبەك قورعاسبەكتىڭ دارىستەرىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە ءتيىسپىز. وتكەن عاسىر كلاسسيكتەرىنىڭ دە, قازىرگى بۋىننىڭ دا شىعارماشىلىعىمەن جاقسى تانىس قالامگەردىڭ دارىستەرىنە بولىنگەن ۋاقىت ازدىق ەتىپ, جوباعا قاتى­سۋشىلاردىڭ قوسىمشا ۋاقىت سۇراعانى كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك. سول سەكىلدى, تانىمال رەسەيلىك جازۋشى, كاسىبي اۋدارماشى, اتاقتى «زۋلەيحا وتكرىۆاەت گلازا», «دەتي موي», «ەشەلون نا ساماركاند» روماندارىنىڭ اۆتورى گۋزەل ياحينانىڭ شىعارماشىلىق زەرتحاناسى ءبارىمىزدى لەزدە قىزىقتىرىپ اكەتتى. جالعىز-اق «زۋلەيحا وتكرىۆاەت گلازا» رومانىنا ءبىر مەزگىلدە 5 بەدەلدى الەمدىك ادەبي سىي­لىقتى يەلەنگەن جازۋشىنىڭ ءدارىسى ەرەكشە ۇناعاندىعى سونشالىق, قادىرلى قوناققا بىرنەشە ساعات بويى سۇراق قويدىق. ادەبيەتتەگى وتە وزەكتى تاقىرىپ – اۋدارما ماسەلەسى تۋرالى ءسوز قوزعاعان تۇركيانىڭ مۋگلا سىتكى كوشمان ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, PhD ەكرەم ايان بىرنەشە كۇن بويى ءتارجىمالاناتىن شىعارمالاردىڭ ءتىزىمىن جاساۋ كەرەگىن, ورتاق تەرمينولوگيا قۇراستىرۋدىڭ ءمانى زور ەكەنىن ايتىپ, قوس ەلدىڭ ادەبي بايلانىسىن نىعايتۋ تەتىكتەرى تۋرالى وي تولعادى. اۋدارما تۋرالى ايتقان­دا, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى «جاس اۋدارماشىلار ۇيىمىنىڭ» عىلىمي جەتەكشىسى, پروفەسسور ءلايلا مۇسالى دارىستەرىن ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون. ونىڭ ناقتى مىسالدار كەلتىرە وتىرىپ, بارلىق قاتىسۋشىعا پوەزيا مەن پروزادان اۋدارما جاساتىپ ۇيرەتۋى, ءوز بەتىنشە ءتارجىما جاساۋعا داعدىلاندىرۋى, وسى سالانىڭ قىر-سىرىمەن ءبولىسۋى – بىزگە قۇندى دۇنيە بولدى. اۆتورلىق قۇقىق, باسپا ماسەلەسى, باق-تاعى ۇلتتىق مۇددە مەن قايشىلىقتار, قالامگەردىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى تۋرالى اڭگىمەلەگەن بەكجان اشىرباەۆتىڭ دارىستەرى – دايىن تۇرعان وقۋ باعدارلاماسى.

شىعارمالارى الەمنىڭ 11 تىلىنە اۋدارىلعان ادەبيەتتانۋشى, اكادەميك ابدىلداجان اق­ما­تاليەۆتىڭ شىڭعىس ايتماتوۆ تۋرالى ەستەلىكتەرى ءبارىمىزدى ءا دەگەننەن-اق باۋراپ الدى. كەمەڭگەر جازۋشىنىڭ جانىندا جاس كەزىنەن باستاپ سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن بىرگە بولعان ول ايتما­توۆتىڭ كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن تاعدىرى مەن ادامي قاسيەت­تەرى, مۇحتار اۋەزوۆپەن دوستىعى تۋرالى تىڭ دەرەكتەردى اسەرلى جەتكىزدى.

شەبەرلىك مەكتەبى بارىسىندا جو­باعا قاتىسۋشىلاردىڭ سۇراۋىمەن قازاق­ستاننىڭ حالىق جازۋشىسى بەكسۇل­تان نۇرجەكە ۇلى, اقىن, دراماتۋرگ يران-عايىپتىڭ دا دارىستەرى ءوتتى. شە­بەرلىك مەكتەبىنە قاتىسۋ­شى­لاردىڭ ءوتى­نىش-تىلەگىنە وراي جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان جاقىپ دەمالىس كۇندەرى ءبارىمىزدى ءسابيت مۇقانوۆ پەن عابيت مۇسىرەپوۆ­تىڭ مۋزەيىنە, «كەڭ­سايداعى» ءىلياس ەسەنبەرلين, ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, مۇقاعالي ماقاتاەۆ, ورالحان بوكەي, قادىر مىرزا ءالي سەكىل­دى ادەبيەت الىپتارىنىڭ باسىنا اپارىپ, زيارات جاساتتى.

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ «جازۋشىلاردىڭ ادەبي شەبەرلىك مەك­تەبى» جوباسى جاس قالامگەرلەرگە ۇلكەن تاجىريبە, بىرەگەي تاعىلىم الا­ڭىنا اينالدى. مۇنداي باستاما جال­عاسىن تاپسا, تالاي جاس دارىنعا جاڭا مۇمكىندىك سىيلايتىنى انىق. بولا­شاقتا ۇلكەن ادەبي مەكتەپكە اينالاتىن ءۇردىس بولاتىنى ءسوزسىز.

 

نۇرسۇلتان مىقتىباي,

«جازۋشىلاردىڭ ادەبي شەبەرلىك مەكتەبى» جوباسىنىڭ قاتىسۋشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار