قاۋىپسىزدىك دانەكەرى

ساياسي تۇرعىدان العاندا, شىۇ-عا مۇشەلىك ەلىمىزدىڭ حا­لىقارالىق ساياساتتا ءوز ورنىن بەكىتۋگە, قاۋىپسىزدىك, تۇراقتىلىق پەن جۇيەلى دامۋعا قاتىستى ىقپالىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. قازىر الەمدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ ۇيىمعا مۇشە بولۋى وزگە ەلدەرمەن ساياسي ديالوگ قۇرۋعا, بەيبىت باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشتى.

ەكونوميكالىق ىنتىماق­تاستىق تۇرعىسىنان قاراساق, قا­زاقستاننىڭ قىتاي مەن ءۇندىستان ءتارىزدى شىۇ-نىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى مۇشەلەرىمەن ۇيىم اياسىندا قارىم-قاتىناس ورناتۋى ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىق بايلانىستاردىڭ نىعايۋىنا, ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا, بىرىككەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزدى.

وسىلايشا, شىۇ-عا مۇشە بولۋ قازاقستاننىڭ وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كونتەكستەگى مۇمكىندىكتەرىن ايتارلىقتاي كەڭەيتەدى, ونىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي دامۋىنا ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار جاھاندىق ماسەلەلەر مەن سىن-قاتەرلەردى شەشۋدەگى ءرولىن ارتتىرادى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇرىلعانىنا 20 جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە شىۇ اياسىندا بىردە-ءبىر ءىرى ەكونوميكالىق جوبا جۇزەگە اسپاعانىن اتاپ وتكەن ەدى. وسىعان وراي ينۆەستيتسيالىق قور قۇرۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلىپ وتىر. ۇيىمنىڭ قارجىلاندىرۋى شىۇ اياسىندا ناقتى جوبالار جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني قارجىلاندىرۋ قازاقستان مەن ۇيىم مۇشەلەرى­نىڭ ەكو­نوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن, نەگىزىنەن سەرىك­تەستىكتى نىعايتاتىن, كولىك-تران­زيت الەۋە­تىن ارتتىراتىن جوبا­لارعا نەگىزدەلمەك. بۇل رەتتە ەلىمىز زور ماڭىزعا يە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسپاق.

قازاقستاننىڭ توراعالىعى ناقتى ۇسىنىستار مەن تاجى­ريبەلىك ماڭىزى بار شەشىمدەر­گە نەگىزدەلدى. توراعالىق كە­زىن­دە قازاقستان ۇيىمعا مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ كۇش-جىگەرىن شىۇ-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگياسىن ءتيىمدى جۇزەگە اسى­رۋعا باعىتتاعان ەدى. ينۆەس­تيتسيالىق قوردى قۇرۋ ماسەلەسى دە باستى نازارعا الىندى.

ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزعا يە ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتى­ماقتاستىقتى نىعايتۋ جايىندا بىرقاتار كەزدەسۋ وت­كىزى­لىپ, شانحاي ىنتىماق­تاس­تىق ۇيىمىنا مۇشە مەم­لەكەت­تەر­­دىڭ ەنەرگەتيكالىق ىنتى­ماق­تاس­­تىعىن دامىتۋدىڭ 2030 جىل­عا دەيىنگى ستراتە­گيا­­سى­نىڭ بەكىتىلۋىنە نەگىز بولدى. بۇل ءداستۇرلى ەنەرگيا كوزدەرىن جاڭ­عىرتىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ سالاسىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن عىلىمدى دامىتۋدا پايدا الىپ كەلەدى.

بيىل 1 اقپاندا قازاقستان شىۇ تسيفرلىق فورۋمىن وت­كىزدى. ياعني ۇيىم مۇشەلەرى اراسىنداعى ساندىق تەڭسىزدىكتى ازايتىپ, ەلەكتروندىق كوم­مەر­تسيانى ىلگەرىلەتۋدەگى ىنتى­ماقتاستىقتىڭ نىعايۋىنا ۇلەسىن قوستى.

قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن 2024 جىل «ەكولوگيا جىلى» بولىپ جاريالانىپ, ءبىراز ءىس-شارا ءوتتى. وسى رەتتە استاناداعى سامميتتە شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكى­مەتتەرى اراسىنداعى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلى­سىم, اۋىزسۋ مەن سانيتارلىق قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مالىمدەمە قابىلداندى.

قۇجات الەمدەگى ساياسي-ەكونو­ميكالىق تۇراقسىزدىق كەزىندەگى مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىم دەڭگەيىن كوتەرۋ ماقساتىندا قابىلدانباق. باستاما بارلىق تاراپتىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بەيبىت دامۋ جولىنداعى ادىلەتتى شەشىمدەردىڭ قابىل­دانۋىن كوزدەيدى. ودان بولەك سامميت اياسىندا استانا دەكلاراتسياسى, شىۇ-نىڭ 2035 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگيا­سى جانە ءتۇرلى باعىتتاردى قامتيتىن 20-دان اسا قۇجاتقا قول قويىل-ماق.

قازاقستاننىڭ ۇيىمدى رە­فور­مالاۋ ءۇردىسىن باس­تاۋى توراعالىق كەزىندەگى باس­تاما­لارى اياسىندا اتقارعان جۇمى­سى مەن سامميت بارىسىندا قابىل­داناتىن قۇجاتتارعا تىكەلەي بايلانىستى. سامميتتە شىۇ-نىڭ 2035 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ شىۇ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ بو­يىنشا ۇسىنىستارىنىڭ قابىل­دانۋى ۇيىمنىڭ ودان ءارى دامۋى­نا, قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋىنە الىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ء«ۇش ز ۇلىم كۇشكە» قارسى 2025–2027 جىلدار ارالىعىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى, شىۇ-نىڭ 2024–2029 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسى, ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ مەن ينۆەستيتسيالىق قوردى قۇرۋ ءتارىزدى كەلىسىمدەر ۇيىمنىڭ تاريحىنداعى جاڭا دامۋ ءداۋىرىن اشادى.

باۋىرجان اۋكەن, قسزي ازيالىق زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ اعا ساراپشىسى