باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى تايپاق اۋىلىندا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي ەسكەرتكىش اشىلدى. توت باسپايتىن تەمىردەن جاسالعان, بيىكتىگى 5,5 مەترلىك بەلگىنىڭ اشىلۋ قۇرمەتىنە اۋىل تۇرعىندارى, رەپرەسسيا قۇرباندارىنىڭ ۇرپاقتارى قاتىستى, دەپ جازادى Egemen.kz.
جازىقسىز جازاعا ۇشىراعان بوزداقتاردىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا ورناتىلعان بۇل ەسكەرتكىش اقجايىق اۋدانى اكىمدىگىنىڭ, اۋىل تۇرعىندارى مەن ەل جاناشىرلارىنىڭ قولداۋىمەن بوي كوتەرگەن ەكەن. ەسكەرتكىش كومپوزيتسياسىنىڭ اۆتورى – قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى ەرعالي بەكەشەۆ وسى شىعارماسىندا بابالارىمىزدىڭ تاعدىرىن تالقان ەتكەن زۇلمات زاماندى, سول كەزدە قۇربان بولعان ارىستارىمىزدىڭ مۇڭىن بەينەلەگەنىن ايتادى. «ەسكەرتكىشتىڭ جوعارى جاعىنداعى تور قازاقتىڭ ازاپتى كۇندى باسىنان وتكەرگەنىن, بىراق سوعان مويىماي, قيىندىققا توزگەندىگىن كورسەتەدى. ال, قوبىزدىڭ بەينەلەنۋى ەلدىڭ ەركىندىكتى اڭساعانىن اڭعارتادى. قوبىزدىڭ تومەنگى بولىگىندە بوس كىسەن سالبىراپ تۇر. بۇل ازاپتان قۇتىلعاندىقتىڭ بەلگىسى», دەدى ەرعالي ورىنعالي ۇلى.
ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن اقجايىق اۋدانىنىڭ اكىمى مۇرات سەردالين زۇلمات جىلدار قاسىرەتى ەشقاشان ۇمىتىلمايتىندىعىن جانە جازىقسىز قۇربان بولعان بابالارىمىز وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ماڭگى ەسىندە ساقتالاتىندىعىن ايتتى.
«اۋىلىمىزدا وسىنداي ءبىر ەسكەرتكىش ورناتۋ يدەياسى 2017 جىلى وسى اۋىلعا اكىم بولىپ كەلگەننەن بەرى مازالاپ ءجۇر ەدى», دەيدى تايپاق اۋىلىنىڭ اكىمى بولات شالەنوۆ.
ويتكەنى سول جىلى جازدا اۋىلدىڭ قادىرلى اعاسى بولات دوشاەۆ جاس اكىمگە جان تەبىرەنتەرلىك ءبىر وقيعانى ايتىپ بەرگەن ەكەن. ۇزاق جىل ءبىلىم سالاسىندا قىزمەت ەتكەن, بىرنەشە مەكتەپ باسقارعان ارداگەر عوي. تايپاقتاعى گيمنازيانى باسقارىپ تۇرعان كەزىندە قىدىرعالي دۇيسەنباەۆ ەسىمدى اۋىل اقساقالى ءوز قارجىسىنا شاعىن تاقتا جاساتىپ, سونى مەكتەپ قابىرعاسىنا ورناتۋدى سۇراپ كەلىپتى. سويتسە, قىدىرعالي اقساقالدىڭ اكەسى شەكتىباەۆ دۇيسەمباي 1938 جىلى جازىقسىز رەپرەسسياعا ۇشىراعان بولىپ شىقتى. ونىڭ زاردابىن بالاسى دا اياۋسىز تارتىپتى. مەكتەپتى, ينستيتۋتتى ۇزدىك بىتىرسە دە «حالىق جاۋىنىڭ بالاسى» دەگەن ات سوڭىنان قالماپتى. وسى قارعىس تاڭباسى ۇنەمى الدىنان شىعىپ, دۇرىس جۇمىسقا دا تۇرا الماپتى. كەيىن ستالين ءولىپ, اكەسى اقتالسا دا, ونىڭ ەسىمىن جارىققا شىعارۋ, ەل الدىندا ناسيحاتتاۋ ءىسى جۇرگىزىلمەگەن. قىدىرعالي اقساقال ءوزىنىڭ قولىنان كەلگەنى – ازعانتاي زەينەتاقىسىنان ۇنەمدەپ جيناپ, «جازىقسىز جاعا ۇشىراپ, قۇربان بولعان اتالارىمىزدىڭ ارۋاعىنا مىڭ تاعزىم!» دەگەن ءسوزدى گرانيت تاقتاعا جازدىرعان ەكەن. كەيىن بۇل تاقتا مەكتەپ قابىرعاسىنا ەمەس, اۋىل ىشىندەگى ساياباققا ورناتىلعان. بىراق ستاليندىك رەپرەسسيا قۇرباندارىنا ەڭسەلى ەسكەرتكىش, تاعىلىم الار تاريحي بەلگى ورناتىلۋى قاجەت-اق بولاتىن.
ولكەتانۋشى احمەديار باتىرحانوۆتىڭ دەرەگىنشە, ستاليندىك رەپرەسسيا جىلدارى تايپاق وڭىرىنەن 300-دەن اسا ازامات قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ەكەن. ارنايى زەرتتەۋشىلەر قولعا السا, بۇل ءتىزىم ءالى تولىعا ءتۇسۋى مۇمكىن. بولاشاقتا بۇل ەسكەرتكىشتىڭ اينالاسىن تولىق اباتتاندىرىپ, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ اتى-ءجونى جازىلعان تاقتالارمەن تولىقتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.