ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا تاربيە جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ تاسىلدەرى جاڭارتىلادى. مۇنداي ماڭىزدى تاربيەلىك جۇمىستار وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ازىرلەگەن ء«بىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى» نەگىزىندە ىسكە اسىرىلماق. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا ايتىلدى.
جيىندا ءسوز العان وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەدىل وسپان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا جالپى ۇلتتىق قۇندىلىقتار جۇيەسىن قۇرايتىن يدەيالىق نەگىزدەردى تارقاتىپ بەرگەنىن, سول يدەيالىق نەگىزدەر باسشىلىققا الىنىپ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا تاربيە جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ تاسىلدەرى جاڭارتىلاتىنىن جەتكىزدى.
– وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ باعىتىندا ء«بىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسىن» ازىرلەپ, قىركۇيەك ايىنان باستاپ 20 مىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا ەنگىزگەن ەدى. وسى باعدارلاما «تاۋەلسىزدىك جانە وتانشىلدىق», «بىرلىك جانە ىنتىماق», «ادىلدىك جانە جاۋاپكەرشىلىك», «زاڭ جانە ءتارتىپ», «ەڭبەكقورلىق جانە كاسىبي بىلىكتىلىك», «جاسامپازدىق جانە جاڭاشىلدىق» يدەيالارىنىڭ ءبىلىم ۇيىمدارىنداعى تاربيەنىڭ وزەگىنە اينالدىرۋدىڭ باستى پلاتفورماسى بولماق. ء«بىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسىن» جۇيەلى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا تاربيە ىسىمەن شۇعىلداناتىن 90 مىڭ پەداگوگ كۋرستان ءوتتى. باعدارلاما شەڭبەرىندە بىرلەسكەن جوسپارلار قابىلداپ, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردى مەكتەپتەگى تاربيە جۇمىسىنا جۇمىلدىرۋ قولعا الىندى. وسىعان قوسا بارلىق مەكتەپتە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن «اتا-انالاردى پەداگوگيكالىق قولداۋ ورتالىعى» اشىلىپ, «اتا-انا, بالا, پەداگوگ» اراسىنداعى ۇشتىك وداق جۇمىسى جولعا قويىلىپ جاتىر, – دەدى ە.وسپان.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, تاربيە ىسىندە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر قوزعالىسىنىڭ, ۆولونتەرلىك ۇيىمداردىڭ ماڭىزى زور. بۇل باعىتتا مينيسترلىك ارنايى جول كارتاسىن ازىرلەدى. جول كارتاسى اياسىندا «مەنىڭ باۋىرىم» جوباسى ىسكە قوسىلىپ, 3 مىڭنان اسا ۆولونتەر بالالىق شاقتىڭ باقىتتى وتۋىنە باعىتتالعان ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا كىرىسىپ كەتتى. جاس ەرىكتىلەردىڭ باستاماسىمەن «دوسبولlike» – دوستىق قولىڭدى سوز» اكتسياسى مەكتەپتەردە قارقىندى ءوتتى. جالپى ەلىمىزدە, «جاس سارباز», «جاس ۆولونتەر», «جاس ەكولوگ», جاس دەباتشى» سەكىلدى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر قوزعالىسىنا 2,5 ملن وقۋشى تارتىلعان.
– بالالاردىڭ جان-جاقتى رۋحاني دامۋىنا تەاترلار مەن مۇراجايلارعا, ءتۇرلى تاريحي ورىندارعا ۇنەمى بارۋى ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. بىلتىر 930 مىڭنان اسا وقۋشى 65 تەاترعا, 250 مۋزەيگە, 315 تاريحي ورىندارعا باردى. تاريحىن تەرەڭ تانىعان ۇرپاق قانا رۋحى مىقتى ازامات رەتىندە قالىپتاساتىنى بارشامىزعا ايان. سوندىقتان بيىل بۇل جۇمىستاردى ودان ءارى جالعاستىرامىز. قازىرگى ۋاقىت تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ بالالاردىڭ سىني تۇرعىدا ويلاۋىن, اقپاراتتى تالداۋ جانە يگەرۋ, ۋاقىتتى دۇرىس جوسپارلاۋ جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر. وسى ماقساتتا ء«بىلىم بەرۋ ستاندارتىنا, ۇلگىلىك وقۋ جوسپارى مەن وقۋ باعدارلامالارىنا وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ» ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. «كاسىپكەرلىك جانە بيزنەس نەگىزدەرى», «قۇقىقتىق مادەنيەت», «مەدياساۋات», «قارجىلىق ساۋات» قۇزىرەتتەرىن قامتيتىن 5-9 سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان «جاھاندىق قۇزىرەتتىلىك» وقۋ قۇرالى باسىپ شىعارىلدى, – دەدى سپيكەر مينيسترلىك وكىلى.
ە.وسپاننىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاسوسپىرىمدەردى ناشاقورلىق, ۆەيپينگ, لۋدومانيا سياقتى جاعىمسىز قۇبىلىستاردان قورعاۋ ماسەلەسىندەگى جۇمىستى جۇيەلەۋ ماقساتىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, بىرنەشە جول كارتاسى مەن ءىس-قيمىل جوسپارلارىن ازىرلەپ, ىسكە اسىرۋعا كىرىسىپ جاتىر. ونىڭ ءبىرىنشىسى, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زيان كەلتىرەتىن ادەتتەردەن قورعاۋ تاقىرىپتارى ەنگىزىلدى. ماسەلەن, «بيولوگيا» پانىندە ادامنىڭ دامۋى ءۇشىن تەمەكى شەگۋ مەن ەسىرتكىنىڭ زيانى جونىندە وقىتىلادى (7-9 سىنىپتار), «سالاۋاتتى ءومىر سالتى» كومپونەنتى «دۇنيەتانۋ» (1-4 سىنىپتار) جانە «جاراتىلىستانۋ» (1-6 سىنىپتار) پاندەرىنىڭ مازمۇنىنا ەنگىزىلگەن.
– ەكىنشىدەن, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تاربيە جۇمىسىنىڭ جوسپارىنا پوليتسيا جانە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ءبىلىم الۋشىلار اراسىندا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. بۇل جۇمىسقا 90 مىڭ مامان, 8 مىڭنان اسا پەداگوگ-پسيحولوگ جانە 4 مىڭ الەۋمەتتىك پەداگوگ تارتىلدى. ۇشىنشىدەن, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تاربيە جۇمىسىنىڭ جوسپارى پسيحواكتيۆتى زاتتار مەن ۆەيپتەردى قولدانۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىن قامتيدى. بۇل جۇمىسقا بارلىعى 90 مىڭ مامان, 8 مىڭنان كوپ پەداگوگ-پسيحولوگ جانە ءتورت مىڭ الەۋمەتتىك پەداگوگ تارتىلدى. قازىر پارلامەنتتە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى نورمالاردى قامتيتىن وتە ماڭىزدى 2 زاڭ جوباسى قارالىپ جاتىر. بۇل – ء«بىلىم بەرۋ جانە بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا», سونداي-اق «ايەلدەر قۇقىعى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا» زاڭ جوبالارى. ءبىرىنشى زاڭ جوباسى اياسىندا ۇكىمەت ەلىمىزدە بالا اسىرايتىن كاسىبي وتباسىنىڭ جاڭا ينستيتۋتىن ەنگىزۋدى ۇسىندى, – دەدى ە.وسپان.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, مەملەكەت قيىن ومىرلىك جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلداپ جاتىر. كامەلەتكە تولماعاندار ىستەرى جونىندەگى كوميسسيالار, پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارى, وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارى وتباسىلارعا كومەك كورسەتەدى. مينيسترلىكتىڭ مىندەتى – ءار بالانىڭ «وتباسىندا ءومىر ءسۇرۋ جانە تاربيەلەنۋ» قۇقىعىن جۇزەگە اسىرۋعا بارىنشا كۇش سالۋ. اسىراپ الۋشى كاسىبي وتباسى جەتىم بالالاردى, اتا-اناسىنىڭ قامقورىنسىز جانە قاراۋسىز قالعان بالالاردى, وتباسىنداعى قاتىگەزدىكتەن زارداپ شەككەن بالالاردى ۋاقىتشا قارايدى. زاڭنامادا اتا-انالاردىڭ ءوز بالاسىن تاربيەلەۋدەگى باسىمدىق قۇقىعى, تۋىستاردىڭ بالالاردى ءوز وتباسىنا الۋ قۇقىعى بەكىتىلگەن. «ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى» زاڭ جوباسى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ كوپتەگەن تۇرىنە جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتاتىن, بالالار اراسىنداعى جاعىمسىز قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋعا, اتا-انالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان نورمالاردى قامتيدى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بالالاردى مەكتەپىشىلىك ەسەپكە الۋدى جۇرگىزۋ جونىندەگى مىندەتى ەنگىزىلەدى. بۇل جوعارى پەداگوگيكالىق زەيىندى قاجەت ەتەتىن بالالارعا كومەكتەسۋ ءۇشىن كەرەك. سونداي-اق زاڭ جوباسىندا وبلىس اكىمدەرىنىڭ پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارىن اشۋ قۇزىرەتى بەكىتىلەدى. بۇگىندە مۇنداي ورتالىقتار ەلىمىزدىڭ 11 وڭىرىندە اشىلعان. جىل سوڭىنا دەيىن باسقا وبلىستاردا دا بالالار مەن اتا-انالارعا كاسىبي پسيحولوگيالىق كومەك بەرەتىن وسىنداي ورتالىقتار اشىلادى.