سۋرەتشىلەرگە ارمان سيمپوزيۋم

ناۋرىز مەيرامىنا وراي «پاۆلودار وبلى­سى سۋرەتشىلەر ودا­عى» قب مۇشەلەرى مەن جەرگىلىك­تى سۋرەتشىلەردىڭ ەسەپتىك كورمەسى­نىڭ اشىلۋى قاتىسىپ, سيقىر­لى ساۋساقتارىمەن كەنەپكە جان بىتىرگەن ونەر يەلەرىنىڭ بازىناسىنا قۇلاق ءتۇرىپ قايتتىق.

جەرگىلىكتى قىلقالام شە­بەر­لەرى سوڭعى ۋاقىتتا تاجىريبە ال­ما­سۋدىڭ ازايىپ بارا جاتقانى­نا شاعىمداندى. شىعارما­شى­لىق ءىس-شارالار وتە سيرەك وتەدى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان تاپسىرىس جوقتىڭ قاسى. ال ەرتىس-بايان وڭىرىندە دۇ­نيەگە كەلگەن ايگىلى تۇلعا­لار­دى كەنەپكە ءتۇسىرۋ, مۇسىندەرىن بەينەلەۋ ماسەلەسىن مەملەكەت­تىك سايا­سات پەن مادەنيەتىمىزگە جا­ۋاپ بەرەتىن مەكەمەلەر ءتىپتى ۇمىت قالدىرعانداي. بۇگىندە سۋرەت­شىلەر وداعىنىڭ فيليالىندا نە­بارى 22 مۇشەسى عانا بار. وداق مۇشەلەرىنىڭ جاسى قارتايىپ با­رادى. جاس دەگەندەرىنىڭ ءوزى 40-تى ورتالاپ قالعان. وسى­نىڭ بارلىعى جەرگىلىكتى دەڭگەيدە قول­­داۋدىڭ ازدىعىنان, سۋرەت­شى­لەردىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كا­­لىق مۇمكىندىكتەرىنىڭ تومەن­دەپ كە­تۋى­نەن دەپ ەسەپتەيدى شىعار­ما­شى­لىق يەلەرى.

«جاسىرىپ كەرەگى نە, كەيبىر مىقتى سۋرەتشىلەرىمىزدىڭ ىزدەنۋ­گە مۇرشاسى جوق. قازىر ۇنەمى سۋرەت سالۋمەن اينالىسىپ, ءومىر ءسۇرۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەس. ءبىزدىڭ قاتارىمىزداعى ازاماتتاردىڭ ءبىرى مەكتەپتە ەڭبەك ەتسە, ەندى ءبىرى كۇزەتشى بولىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇر. وتباسىلارىن اسىراۋى كەرەك قوي. سوڭعى 10 جىلدا وبلىستا سۋرەتشىلەردىڭ سيمپوزيۋمى بىر­دە-ءبىر رەت ءوتىپ كورگەن جوق. 2003 جىلى باياناۋىلعا 20 سۋرەتشى, پاۆ­لودار قالاسىنا 20 ءمۇسىنشى جينالىپ, كەرەمەت تاجىريبە الا­ڭى بولعان ەدى. سول سيمپوزيۋم نا­تيجەسىندە وبلىس ورتالىعىندا قان­شاما مۇسىندەر پايدا بولدى. ودان سوڭ 2013 جىلعى سيمپوزيۋم­دى سۇراپ ءجۇرىپ ۇيىمداستىر­­دىق. سودان بەرى سۋرەتشىلەردىڭ ال­گىندەي رەسپۋبليكالىق, حالىق­ارالىق جيىندارىن وتكىزۋ ءبىز ءۇشىن ارمانعا اينالىپ قالدى. سۋ­رەتشىلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارت­تىرۋ, ءوزارا تاجىريبە الماسۋ دەگەن­دى ۇمىتتىق. جىل سايىن جەرگىلىك­تى مادەنيەت باسقارماسىنا, وبلىس باسشىلىعىنا وتىنىشپەن شىعا­مىز, الايدا تاۋىمىز شاعى­لىپ قالا بەرەمىز. اناۋ الماتى قالا­سىندا, اتىراۋ, تۇركىستان, تال­دىقورعان وڭىرلەرىندە جىلىنا ­2 رەتتەن سيمپوزيۋم وتەدى. ءبىز­دىڭ باسشىلار اقشا جوق دەپ قۇتى­لادى. قالانىڭ اينالاسى تولعان ءىرى زاۋىتتار, دەمەۋشى تابىلماي­دى دەگەنگە كىم سەنەدى؟..» – دەپ قىنجىلادى «پاۆلودار وبلىس­تىق سۋرەتشىلەر وداعى» قب تور­اعاسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى, كوركەمسۋرەت اكا­دەمياسىنىڭ اكادەميگى وسەرباي شۇرانوۆ.

بيىل – پاۆلودار وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن تاريحي تۇلعالار مەن ايگىلى جەرلەستەرىمىزدىڭ مەرەي­تويلىق جىلدارى. بۇعان قوسا پاۆلودار وبلىستىق كوركەمسۋرەت مۋزەيىنىڭ قۇرىلعانىنا – 60, ال زامانىندا تانىمال سۋرەتشى بول­عان ناعىمبەك نۇرمۇحاممەدوۆتىڭ تۋعانىنا – 100 جىل. بىلتىر نۇرمۇحاممەدوۆتىڭ ەسىمى مۋزەيگە بەرىلدى. ەندىگى كەزەكتە ونىڭ مەرەيتويىن ايگىلى جەرلەستەرىمىزدىڭ قاتارىندا اتاپ ءوتۋ كوزدەلگەن.

وكىنىشكە قاراي, كەرەكۋلىك مۋزەيدە نۇرمۇحاممەدوۆتىڭ ءوزى تۇرماق, وزگە تاريحي تۇلعالار­عا ارنالعان پورترەتتەر جوقتىڭ قاسى. قازاقستان عىلىمىنىڭ نەگىزىن سالعان ق.ساتباەۆتىڭ, ارحەولوگيا عىلىمىنىڭ اتاسى ءا.مارعۇلاننىڭ, عۇلاما ءماش­ھۇر ءجۇسىپتىڭ, الاش قايراتكەرى ج.ايماۋىت ۇلىنىڭ سۋرەتتەرى جوق. سەبەبى تاپسىرىس جوق.

ء«بىزدىڭ سۋرەتشىلەر تاريحي ادامداردىڭ پورترەتتەرىن سا­لىپ بەرۋگە ءاردايىم دايىن. الايدا ولاردىڭ ەڭبەگى ءۇشىن تولەنۋى كەرەك قوي. قازىر بارلىعى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا كوشىپ كەتكەن. ءبىز سياقتى قاراپايىم شى­عارماشىلىق ادامدارى كونكۋرس دەگەندى تۇسىنبەيمىز. كەيبىر جاعدايدا سۋرەتتەر سالۋ, بەزەندىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار ويناتىلىپ جاتىر دەگەندى ەستيمىز. بىراق ونى سىرتتان وزگە ادامدار ۇتىپ الادى. سوڭعى جىلدارى وب­لىستا بىرنەشە قازاق مەكتەبى اشىلدى. ءبىز مەكتەپتەرگە ەسىمى بەرىلگەن تۇلعالاردىڭ سۋرەتتە­رىن سالايىق, مۇسىندەرىن جاساپ بە­رەيىك دەپ ۇسىنىس تاستاعانبىز. الايدا ءبىزدى تاعى ەشكىم ەستىمەدى. مىسال ءۇشىن بيىل حالىق گەولوگى قوسىم پىشەنباەۆتىڭ 180 جانە بالالار اقىنى, قالام­گەر مۇباراك جامانبالينوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ارىپتەسىمىز رىسپەك ستىباەۆ قوس تۇلعانىڭ پورترەتىن تاماشا ەتىپ سالدى. ولار كورمەگە دە قويىلدى. سۋرەتشى قانشاما ەڭبەگىن جۇمساعان بۇل ەكى كەسكىندەمەنى ءالى كۇنگە ەشكىم ساتىپ الماي وتىر. ق.پىشەنباەۆ ەكىباستۇز كومىرى مەن مايقايىڭ التىنىن العاش بولىپ اشقان ايگىلى كەنتانۋشى ەمەس پە؟ جەرگىلىكتى بي­لىك پەن كومىر كەنىشتەرىنىڭ قوجا­يىندارى ول كارتينانى كورسە دە, بايقاماعان بولىپ وتىر. ونەر­گە دەگەن وسىنداي سەلقوستىق ءبىز­دىڭ شىعارماشىلىعىمىزعا قاياۋ تۇسىرەدى. بۇدان بولەك, سۋرەت­شىلە­رىمىز ءۇشىن ىڭعايلى ءارى كەڭ شەبەرحانا دا جوق. سالىنىپ جاتقان كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ شاتىرى اس­تىنان شەبەرحانا جاساقتاۋدى سۇ­راپ كەلەمىز. ونى ءبىزدىڭ مۇشە­لە­رىمىز جالعا الۋعا دايىن», دەپ اڭ­گىمەسىن جالعاستىردى ءو.شۇرانوۆ.

وداقتىڭ فيليالى مادەنيەت باسقارماسىنا بيىل وبلىستا قايتسەك تە سيمپوزيۋم وتكىزەيىك دەپ ۇسىنىس جاساعان ەكەن. بىراق وعان قاتىستى ناقتى شەشىم قابىلدانباپتى. سۋرەتشىلەردىڭ پىكىرىنشە, جيىن كۇزدە ۇيىم­داستىرىلۋى كەرەك. ءارى وعان شا­قى­رىلاتىن سۋرەتشىلەردىڭ ءتىزىمى الدىن الا جاسالىپ, ولار سا­لاتىن سۋرەتتەر الدىن الا ءبولى­نىپ بەرىلۋى ءتيىس. سيمپوزيۋم قو­رى­تىندىسى بويىنشا كاتالوگ شىعارۋ دا جاۋاپكەرشىلىكتى قا­جەت ەتەتىن ءىس. سۋرەتشىلەرىمىز­دىڭ دامۋى ءۇشىن, رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيلەرگە جەتۋ ءۇشىن مۇنداي ءىس-شارالار كوپ بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى قىلقالام شەبەرلەرى.

ناعىمبەك نۇرمۇحاممەدوۆ اتىن­داعى وبلىستىق كوركەم­سۋ­رەت مۋزەيىنىڭ باسشىسى اقەر­تىس سولتانباەۆ جالپى شى­عار­­ماشىلىق تۇرعىسىنان سۋرەت­شى­لەردىڭ جوسپارلارى ورىندالماي وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇرىندارى وسى ۋاقىتتا بىرنەشە پلەنەرلەر وتەتىن. قازىرگى سۋرەتشىلەردىڭ كوبى سالوندىق كارتينالار سالۋعا قۇ­مار. سوعان وراي وداقتىڭ قاتارىن تولىقتىرۋعا نيەتتى ادامدار از ەكەنىن اتاپ ءوتتى ول.

پاۆلودار وبلىسى