بيىل, ياعني 2024 جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىندا وتانداستارىمىز جەر سىلكىنىسى جانە باسقا دا اپاتتى جاعدايلاردان كەيىن 855 جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ساقتاندىرعان. ماسەلەن, بىلتىر ءدال وسى ارالىقتا 482 نىسان عانا ساقتاندىرىلسا, بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 77,3 پايىزعا ءوسىپ وتىر. الايدا جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ م ۇلىكتەرىن ساقتاندىرۋ دەڭگەيى بۇكىل ەلدە ءالى دە باياۋ ءجۇرىپ جاتىر.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2023 جىلدىڭ اياعىندا قازاقستاندا بارلىعى 2,52 ميلليون جىلجىمايتىن م ۇلىك نىسانى, ونىڭ ىشىندە 307,9 مىڭ كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي تىركەلگەن. ونىڭ 170,28 مىڭى الماتى قالاسىندا بولسا, 267,1 مىڭى الماتى وبلىسىندا – ەلىمىزدىڭ جەر سىلكىنىسىنە ەڭ قاۋىپتى ايماقتارىندا ورنالاسقان.
ەڭ قىزىعى, ساقتاندىرىلعان تۇرعىن ۇيلەر سانى جاعىنان استانا قالاسى كوش باستاپ تۇر. جاڭا ساقتاندىرۋ شارتتارىنىڭ جارتىسى – 50,4 پايىز, ياعني ەلوردانىڭ ۇلەسىندە, ال الماتى قالاسىنىڭ ۇلەسى نەبارى – 14,85 پايىز.
«قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا بارلىق جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ 2 پايىزدان ازى ساقتاندىرىلعان. ەلىمىزدىڭ 40%-عا جۋىعى سەيسميكالىق ايماقتا ورنالاسقانىمەن, ازاماتتار ساقتاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءالى دە ءمان بەرمەيدى. قاڭتارداعى الماتىداعى جەر سىلكىنىسى كوپشىلىكتى پوليس ساتىپ الۋ تۋرالى ويلانۋعا ماجبۇرلەگەنىمەن, ءبىزدىڭ بايلانىس ورتالىعىنا حابارلاسقانداردىڭ 6-7%-ى عانا كەلىپ, مۇلكىن ساقتاندىردى», دەيدى «ەۆرازيا» سك باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان جانتورەەۆ.
سونىمەن قاتار, بيزنەس جىلجىمايتىن م ۇلىكتى اپاتتى تاۋەكەلدەردەن قورعاۋعا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. قاڭتار-اقپان ايلارىندا زاڭدى تۇلعالار اراسىندا اپاتتىق تاۋەكەلدەردەن م ۇلىكتى ساقتاندىرۋ شارتتارىنىڭ سانى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 4,1%-عا وسكەن. 2023 جىلدىڭ ەكى ايىندا زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءوندىرىپ العان جارنالارىنىڭ مولشەرى جەكە تۇلعالاردىڭ كەلىسىمشارتتارى بويىنشا جينالعان سىياقىلاردان 740 ەسە اسىپ ءتۇستى, 2024 جىلدىڭ ەكى ايىندا الشاقتىق 593 ەسەگە دەيىن ازايعانىمەن, وتە جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر.
«الماتىداعى كەيىنگى ۋاقىتتا بولعان جەر سىلكىنىستەرى ساقتاندىرۋعا دەگەن مۇددەلەستىكتى ارتتىردى, الايدا بۇل وسىمگە ءبىز بازا تومەندىگىنىڭ ەسەبىنەن قول جەتكىزىپ وتىرمىز. تۇرعىن ۇيلەردىڭ باسىم بولىگى يپوتەكالىق نەسيەلەۋ اياسىندا ساقتاندىرىلعان. جالپى, ەرىكتى تۇردە م ۇلىكتىك ساقتاندىرۋدىڭ ارتۋى, ۇيرەنشىكتى داعدىعا اينالۋ دەڭگەيى وتە تومەن. الماتىدا نەمەسە باسقا دا ءىرى ەلدى مەكەندەردە قۋاتتى جەر سىلكىنىسى بولعان جاعدايدا مەملەكەتكە, ونىڭ بيۋدجەتى مەن قورىمىزعا وراسان زور سالماق تۇسەتىنى بەلگىلى», دەيدى ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ وكىلى. ادەتتە, جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ساقتاندىرۋ كەلىسىمشارتى 12 ايعا جاسالاتىنىن ەسكە سالا كەتەيىك.
الماتى