بۇرىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الا الماي, ايلار بويى سابىلىپتى دەگەندى وقتا-تەكتە ەستيتىنبىز. قازىر كولىك باسقارۋ قۇقىن راستايتىن قۇجاتقا جىلداپ ۇزدىككەندەر تابىلادى. وسىعان قاراعاندا جۇرگىزۋشىگە قويىلاتىن ەرەجە-تالاپ جىلدان-جىلعا قاتاڭداپ بارا جاتقانعا ۇقسايدى. شىن مانىندە سولاي ما, وڭ وزگەرىس سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋعا قالاي اسەر ەتەدى؟ ءبىز وسى سۇراقتىڭ انىق-قانىعىن زەردەلەۋدى ويلاپ, استانا قالاسىنداعى مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا جۇگىندىك.
كۋالىكتى ءبىر-اق كۇندە الۋعا بولادى
قالادان شەت, اشىق اۋماقتا ورنالاسقان «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا كەلىمدى-كەتىمدى قاۋىم كوپ. بىردەن بۇرىشتاعى انىقتاما بولىمىنە باردىق تا, تۇرعىندارعا جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ بويىنشا كەڭەس بەرىپ تۇرعان ءۇش ماماننىڭ بىرىنە جۇگىندىك. ماماننان سۇراستىرا كەلە, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن ءبىرىنشى رەت الۋعا كەلگەندەردەن مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتكەنىن راستايتىن قۇجات تالاپ ەتىلەتىنىن بىلدىك. كىدىرمەي, سول ماڭدا ورنالاسقان 073 فورماسىندا مەديتسينالىق انىقتاما بەرەتىن كابينەتكە وتتىك. دارىگەر جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە قۇجات تاپسىرۋعا كەلگەن ازاماتتارعا بىرنەشە ساۋال قويىپ, سول زاماتتا كورۋ قابىلەتىن دە تەكسەرىپ ۇلگەرىپ جاتتى. مەديتسينالىق تەكسەرۋدىڭ قۇنى 8 800 تەڭگە شاماسىندا شىقتى. ەگەر اتالعان 073 فورماسىنداعى قۇجاتتى الدىن الا مەكەنجاي بويىنشا تىركەلگەن ەمحانادان العان بولساڭىز, بۇل كابينەتكە كىرىپ اۋرەلەنبەيسىز.
شامامەن 20 مينۋت شاماسىندا كەزەك كەلىپ, ورتالىقتىڭ الما ۇندەمەسوۆا ەسىمدى مامانىنا قولداعى قۇجاتتاردى ۇسىندىق. ول قۇجاتتاردى جۇيەگە تىركەپ, تەوريالىق ەمتيحانعا جولداما ازىرلەگەنشە, جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە قاتىستى بىرنەشە سۇراققا جاۋاپ الىپ ۇلگەردىك. 4 615 تەڭگە شاماسىندا ءبىر رەتتىك تولەمىمىزدى جاسادىق.
ء«بىر رەتتىك تولەمدى تەوريالىق ەمتيحان ءۇشىن اۋدارىلاتىن جارنا دەپ ويلايتىندار بار. مۇلدە ولاي ەمەس. تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ەمتيحانداردى جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە ۇمىتكەرلەر تەگىن تاپسىرادى. ال تولەم جۇرگىزۋشى كۋالىگىنىڭ پلاستيك كارتاسىنا جۇمسالادى. ۇمىتكەرلەر ءۇشىن تەوريالىق ەمتيحانعا 3 مۇمكىندىك بەرىلەدى. قۇجات تاپسىرعان كۇنى تەست تە تاپسىرۋعا بولادى. تەستىلەۋدەن بۇگىن وتپەي قالساڭىز, ەرتەڭ تاعى كەلۋگە بولادى. ال ەكىنشىدە تاعى سۇرىنسەڭىز, ەمتيحانعا ءۇشىنشى مارتە جولدامانى تەك اراعا اي سالىپ الاسىز. جاڭا ەرەجە-تالاپ وسىنداي. ءۇشىنشى مۇمكىندىكتەن دە سۇرىنگەندەر ەكى اي تىڭعىلىقتى دايىندالىپ, قايتا كەلەدى. بىراق بۇل كەزدە جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋدى ويلاعان ۇمىتكەر جۇرگىزۋشىلەردى دايارلايتىن مەكتەپتەن ءوتىپ, وقىعانىن راستايتىن قۇجاتتى قوسا الىپ كەلۋگە ءتيىس. وسىلايشا, ول تەوريالىق ەمتيحان تاپسىرۋعا تاعى ءۇش مۇمكىندىك الادى. پراكتيكالىق ەمتيحانعا قويىلاتىن تالاپتار دا – شامامەن وسىنداي. ءۇش مۇمكىندىك بەرىلەدى», دەيدى ا.ۇندەمەسوۆا.
تۇسىنگەنىمىز, جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن جاقسى بىلەتىن ءارى كولىكتى ءتاۋىر باسقارا الاتىن ۇمىتكەر ءبىر كۇندە ەكى ەمتيحاندى تاپسىرىپ, ءتىپتى جۇرگىزۋشى كۋالىگىن دە الا الادى. مىسالى, تۇسكە دەيىن قۇجات پەن تەوريالىق ەمتيحاندى ءساتتى تاپسىرىپ, تۇسكە قاراي پراكتيكالىق ەمتيحانعا ۇلگەرسەڭىز, بىرەر ساعاتتىڭ كولەمىندە جۇرگىزۋشى كۋالىگى دە دايىن بولىپ قالادى. ورتالىقتاعى مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ءبىر كۇندە كولىك باسقارۋ قۇجاتىن الاتىندار نەكەن-ساياق. ەكى-ءۇش كۇندە الاتىندار بارشىلىق. ماماندار مۇنى جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە قۇجات تاپسىرۋعا دايىندىقسىز كەلەتىندەردىڭ كوپتىگىمەن بايلانىستىرادى.
قازىر «ۆ» ساناتىنداعى جۇرگىزۋشى كۋالىگىن العاش الۋعا كەلگەندەردەن جۇرگىزۋشىلەردى دايارلايتىن مەكتەپتەن وتكەن-وتپەگەنىن راستايتىن قۇجات سۇرالمايدى. ەگەر ءبىرىنشى ءۇش مۇمكىندىكتەن سۇرىنسە, وندا دايارلىقتان وقىپ كەلۋ مىندەتتەلەدى. سول سەكىلدى «ا» ساناتىنداعى كۋالىكتى دە ەش قۇجاتسىز كەلىپ, تاپسىرىپ الۋعا بولادى. «ا», «ا1», «ۆ1» ساناتىنداعى جۇرگىزۋشى كۋالىگىمەن موتوتسيكل, موپەد, كۆادراتسيكل جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرىلسە, «ۆ» ساناتىمەن جەڭىل كولىك باسقارۋعا بولادى. سوسىن ۇمىتكەر پراكتيكالىق ەمتيحاندى قوزعالتقىشى اۆتومات كولىكتە تاپسىراتىن بولسا, وندا كۋالىك العان سوڭ دا سونداي كولىكتەردى باسقارۋعا رۇقسات. ال مەحانيكالىق قوزعالتقىشى بار كولىكپەن ەمتيحان تاپسىرعاندار كولىكتىڭ ەكى ءتۇرىن دە جۇرگىزە الادى. الايدا مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ استانا قالاسىنداعى فيليالىنان جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا كەلگەندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى پراكتيكالىق ەمتيحاندا قوزعالتقىشى اۆتومات كولىكتى تاڭدايتىن كورىنەدى.
تاعى ءبىر جاعىمدى حاباردى ايتار بولساق, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا قۇجات تاپسىرىپ, ەمتيحاندارعا كەزەككە تۇرۋ ءۇشىن «تسون» قوسىمشاسىنىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانۋعا بولادى. تۇسىنگەندەرىڭىزدەي, قوسىمشا ارقىلى تەوريالىق ەمتيحان تاپسىرۋ مۇمكىن ەمەس. كەز كەلگەن ەمتيحان مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا تاپسىرىلادى. قازىردىڭ وزىندە وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, ۋاقىتىن ۇنەمدەپ جاتقاندار بار. ونلاين تىركەۋدىڭ قاعيدالارىنا ءجىتى توقتالماي-اق قويالىق, سەبەبى مۇنىڭ بارلىعى «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى سايتىندا اپ-انىق كورسەتىلگەن.
مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنان ساناتىن ارتتىرىپ, ءىرى كولىكتەردى دە باسقارۋدى ويلاعاندار ەمتيحاندى تەك جۇما كۇندەرى عانا تاپسىرا الادى ەكەن. سەبەبى ساناتىن ارتتىرعىسى كەلەتىندەر جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا العاش كەلگەندەردەن الدەقايدا از. ورتالىققا ءبىر كۇندە شامامەن 150–200 تۇرعىن جۇرگىزۋشى كۋالىگى ماسەلەلەرىمەن كەلەدى.
ەمتيحاننىڭ شاراپاتى
تەوريالىق ەمتيحانعا قۇجات تاپسىرعان سوڭ, تاعى كەزەككە تۇردىق. ەمتيحانعا كىرمەس بۇرىن مامان ارنايى مەتالل انىقتايتىن اپپاراتپەن مۇقيات تەكسەردى. اسىرەسە قۇلاق تۇسقا, جۇزىمىزگە ءجىتى زەر سالدى. بۇل ارەكەتتى العاشقىدا وعاش كورگەنىمىزبەن, كەيىن سۇراستىرا كەلە ەمتيحاننان ايلاسىن اسىرىپ, وڭاي ءوتۋدىڭ قامىن جاسايتىنداردىڭ كەزىگەتىنىن بىلدىك. كومپيۋتەرگە جايعاسقان سوڭ, ءوزىمىز تۋرالى از-كەم دەرەكتى تولتىردىق. كومپيۋتەر بەينە ارقىلى بەت-ءجۇزىمىزدى ناقتىلاپ, ەمتيحانعا وتتىك. قىرىق سۇراق بەرىلدى. بەرىلگەن 40 مينۋتتا ونىڭ 32 سۇراعىنا جاۋاپ بەرسەڭىز, تەستەن ءوتتىم دەي بەرىڭىز. سۇراقتاردىڭ اناۋ ايتارلىقتاي قيىندىعى جوق. جول ەرەجەسىن وقىپ دايىندالعاندارعا تۇك ەمەس. بىراق بوساڭسىپ, سۇراق ءماتىنىن سوڭىنا دەيىن مۇقيات وقىماساڭىز, ءبىلىپ تۇرعان تۋرا جاۋاپتان جاڭىلۋىڭىز دا ابدەن مۇمكىن. ايتا كەتەرلىگى, تەوريالىق ەمتيحان بارىسىن بەينەكامەرا باقىلاعان سوڭ, باسىڭىزدى تومەن سالىپ نەمەسە توڭىرەككە كوز جۇگىرتسەڭىز جۇيە ەسكەرتۋ جاساپ وتىرادى.
تەوريالىق ەمتيحاننان كەيىن تىسقا شىعىپ, پراكتيكالىق ەمتيحان تاپسىراتىن الاڭعا بارۋدى ءجون كوردىك. اۆتودرومدا ءتورت كولىك بىرىنەن سوڭ ءبىرى جولعا شىعىپ جاتتى. ونىڭ ۇشەۋىنىڭ قوزعالتقىشى اۆتومات بولسا, تەك ءبىرى عانا مەحانيكا ەكەن. نەگىزى پراكتيكالىق ەمتيحانعا تەوريالىق ەمتيحاننان سۇرىنبەگەندەر عانا جولداما الادى. سوسىن ول ازامات پراكتيكالىق ەمتيحان وتەتىن ايماققا بارىپ, QR كود ارقىلى كەزەككە تۇرادى. سول ارادا پراكتيكالىق ەمتيحاندى قاي كۇنى, ساعات نەشەدە تاپسىراتىنىن ناقتىلايدى. ەمتيحان تاپسىراتىن كولىكتەر كىدىرىسسىز ءجۇرىپ تۇرعانىمەن, بۇل ماڭدا ەرسىلى-قارسىلى سەندەلگەن ەشكىمدى اڭدامادىق. بارلىعى ءوز كەزەگىن بىلەدى. ءبىز كولىكتەرگە ورناتىلعان بەينەكامەلاردى باقىلايتىن مامان جايعاسقان شاعىن نىسانعا ايالدادىق. ءاربىر جۇرگىزۋشىنىڭ ەمتيحان بەينەجازباسى وسىندا ساقتالعان. جۇيەنى باقىلاپ, رەتتەپ وتىرعان ماماننىڭ ەسىمى – سايات جۇماش. ءبىز بارعان كۇنى تۇسكە دەيىن پراكتيكالىق ەمتيحان تاپسىرۋعا 54 ۇمىتكەر كەلىپتى. ال بىلايعى كۇندەرى ورتا ەسەپپەن كۇنىنە جۇزدەگەن ۇمىتكەر كەلىپ, باعىن سىناپ كورەدى ەكەن. مۇنداعى كولىكتەردىڭ بارلىعىنا GPS ناۆيگاتورى ورناتىلعان. ال كولىكتىڭ ىشىندە ءبىر ەمەس, بىرنەشە كامەرا تۇر. سوسىن ەمتيحان بارىسىندا جۇرگىزۋشىنىڭ قاسىندا ەشكىم وتىرمايدى. جاردەمدەسە المايدى. كولىكتە مونيتور تۇر. قاتە-كەمشىلىكتى قالت جىبەرمەي, بەلگى بەرەدى. ەمتيحان تۇگەل GPS ناۆيگاتورى ارقىلى باقىلانعان سوڭ, ەرەجە بۇزىلسا, بىردەن تىركەيدى. ءار سانتيمەتر ەسەپتەلەدى. بۇل الاڭدا باعدارشامدار, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولاعى, كولىك تۇراعى, قىسقاسى جۇرگىزۋشى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ءبىلۋى كەرەك ەرەجەلەر, جول بەلگىلەرى بار. ۇمىتكەر وسىنىڭ بارلىعىنان سۇرىنبەي ءوتىپ شىعۋى كەرەك. ءبىر قاراعاندا جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋدىڭ ماشاقاتى كوپ ءتارىزدى كورىنگەنىمەن, مۇلدە ولاي ەمەس. جۇرگىزۋشىگە قويىلاتىن ەرەجە-تالاپتاردا اناۋ ايتارلىق وزگەرىس جوق. تەك جىلدان-جىلعا باقىلاۋ كۇشەيىپ بارادى. جۇرگىزۋشىلەر مۇنىڭ پايداسىن جۇرگىزۋشى كۋالىگى قولىنا تيگەندە, بەتىن اۋلاق, قىسىلتاياڭ ساتتەرگە تاپ بولعاندا تۇسىنەدى.
«پراكتيكالىق ەمتيحاننان دايىندىعى جاقسى ۇمىتكەر سۇرىنبەدى. بۇگىن ەمتيحاندى ءبىرىنشى رەت تاپسىرۋعا كەلگەندەر كوپ. كەيبىر اپتالاردا دايىندىقپەن كەلگەندەر كوپتەپ تاپسىرىپ جاتادى. ءبىر كۇن ءبىر كۇنگە ۇقسامايدى. ۇمىتكەر پراكتيكالىق ەمتيحاننان وتكەن-وتپەگەنىن سول زاماتتا بىلە الادى. ويتكەنى جۇيە تۇگەل اۆتوماتتاندىرىلعان. سىرتتان بىرەۋ-مىرەۋ ارالاسا المايدى. كەيدە جۇرگىزۋ قابىلەتى بار ازاماتتاردىڭ ءوزى ابدىراپ, ەرەجە بۇزىپ جاتادى. وندايدى تالاي كوردىك. قالاي دەگەندە دە, استانا قالاسى بويىنشا ءبىرىنشى رەت جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الاتىندار بىزگە كەلەدى عوي. سەبەبى قالاداعى جالعىز اۆتودروم وسىندا. جاس جۇرگىزۋشىلەرگە پراكتيكالىق ەمتيحانعا دايىندىقسىز كەلۋگە بولمايتىنىن ايتقىم كەلەدى», دەپ جاستارعا كەڭەسىن ايتتى س.جۇماش.
جەمقورلىقتى بولدىرماۋ – ءجىتى نازاردا
مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا انىقتالعان سىبايلاس جەمقورلىق فاكتىلەرىن قوعام ۇركە قابىلدايتىنداي. الەۋمەتتىك جەلىدە وسى تەكتەس اقپاراتتار كوپ وقىلادى. سوزىمىزگە ەكى جىل بۇرىن اقتوبەدە, كەيىن كوكشەتاۋ, استانادا جانە جۋىرداعى تاراز قالاسىنداعى جاعداي دالەل. ءيا, جىل سايىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن زاڭسىز بەرۋ, كولىكتەردى زاڭسىز تىركەۋ فاكتىلەرى انىقتالادى. بۇل رەتتە «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ باسشىلىعى قول قۋسىرىپ وتىرعان جوق. باق قۇرالدارى نەمەسە باسقا دا دەرەكتەر ارقىلى انىقتالعان فاكتىلەردى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەتى نازارعا الادى. سوسىن اقپاراتتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حابارلايدى. مىسالى, ولار الماتى, اقمولا, الماتى جانە جەتىسۋ وبلىستارىمەن قاتار استانا قالاسىندا اۆتوموبيلدەردى زاڭسىز تىركەۋ دەرەكتەرىن انىقتاعان. جۋىردا جامبىلدىق پوليتسەيلەر جامبىل, تۇركىستان وبلىستارى, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنىڭ تۇرعىندارىنان قۇرىلعان قىلمىستىق توپتىڭ قىزمەتىن توقتاتتى. ولار ءتيىستى تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ەمتيحاندى تەكسەرمەستەن, اقشالاي سىياقى ءۇشىن جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن زاڭسىز بەرۋمەن ۇزاق ۋاقىت اينالىستى دەگەن كۇدىككە ىلىگىپ وتىر.
كورپوراتسيا باسشىلىعى سىبايلاس جەمقورلىق ىقتيمالدىعىن ازايتۋ ماقساتىندا بىرنەشە مىندەتتى قولعا العان. مىسالى, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنداعى كەيبىر قىزمەتتى ءبىر جۇيەگە توعىستىرۋدىڭ ءوزى ادامي فاكتورلاردى ازايتۋعا سەپتىگىن تيگىزگەن. سول سەكىلدى كورپوراتسيا ازاماتتارعا كەز كەلگەن قىزمەتتى ەش كەدەرگىسىز ءارى جىلدام الۋدىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋعا ءازىر. بۇگىندە اۆتوكولىك ساتىپ الۋدى ويلاعان ازاماتتار مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا بارىپ سابىلمايدى. ەكىنشى دەڭگەيلى بانك ارقىلى كولىك راسىمدەۋگە, كولىكتىڭ تىركەلگەنى تۋرالى كۋالىكتى دە الۋعا بولادى.
ەستە بولسا, وسىعان دەيىن ەلىمىزدىڭ ءبىرلى-ەكىلى قالاسىندا پراكتيكالىق ەمتيحان تاپسىرا الماي سابىلىپ جۇرگەندەردىڭ بارىن ەستىدىك. مۇنداي ماسەلەنى كورپوراتسيا باسشىلىعى ونلاين-كەزەك ارقىلى رەتتەگەن. ونلاين كەزەككە قالاي تىركەلۋگە بولاتىنىن جوعارىدا ايتتىق. قازىردە وسى جۇيە ارقىلى 6,5 مىڭنان اسا ازامات قۇجات تولتىرىپتى.
ەلىمىزدە ۇزىن-سانى 105 مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى جانە مامانداندىرىلعان سەكتور جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ونىڭ ىشىندە مامانداندىرىلعان حقو – 30, مامانداندىرىلعان سەكتورلار 75 ەكەن. تەوريالىق ەمتيحان تاپسىرۋعا ارنايى جابدىقتالعان 87 كابينەت بولسا, پراكتيكالىق ەمتيحان ءۇشىن 27 اۆتودروم سايلانعان.
استانا قالاسىندا جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ەمتيحان تاپسىرۋ ءۇشىن كەزەك كۇتىپ سارىلمايتىن بولساڭىز, پراكتيكالىق ەمتيحان كەزەگىن ۇزاعىراق كۇتۋگە تۋرا كەلەتىن وڭىرلەر بار. بۇل كەمشىلىكتەر ەندى اۆتودرومدار سالۋ ارقىلى رەتتەلەتىنى تۇسىنىكتى. بىلتىر جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ ماقساتىندا 1 333 830 ازامات مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا جۇگىنىپتى. ونىڭ ىشىندە تەوريالىق ەمتيحان تاپسىرۋعا 479 665 ازامات ءوتىنىش قالدىرسا, ونىڭ ىشىندە 257 412 ۇمىتكەر ءساتتى وتكەن. ياعني ازاماتتاردىڭ 53,7% پايىزى سۇرىنبەگەن. سول سەكىلدى پراكتيكالىق ەمتيحان تاپسىرۋعا 449 993 ازامات بەل بۋىپ, 190 137 ۇمىتكەردىڭ ايى وڭىنان تۋعان. بۇل دەگەنىڭىز – پراكتيكالىق ەمتيحانعا بارعانداردىڭ 42,3%-ى سۇرىنبەدى دەگەن ءسوز. كەيىنگى جىلدارى ەمتيحاندى باقىلاۋدى كورپوراتسيا قولعا العان سوڭ, تەوريالىق ەمتيحاننان وتەتىندەر ەكى ەسە ازايىپتى. سول سەكىلدى جۇيەدەن ايلاسىن اسىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى قادامعا باراتىندار دا ازايىپتى. وسىلايشا, جىلدان-جىلعا ەرەجە بۇزعاندارعا قاتاڭ شارا قابىلدانا بەرەتىن سىڭايلى.
تۇيىندەي كەلە ايتار بولساق, قازىر الەۋمەتتىك جەلىدەن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ تۋرالى جىلت ەتكەن اقپاراتتارعا سەنۋگە بولمايدى. ينتەرنەتتەگى الاياقتاردىڭ سوزىنە سەنىپ, جەر سيپاپ قالعاندار جەتكىلىكتى. وكىنىشكە قاراي, مۇنداي الاياقتىقتىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى كوبىنە شەتەلدە جاسىرىنادى. بۇل دەگەنىڭىز – ءىستى تەرگەپ-تەكسەرۋ دە قيىندادى دەگەن ءسوز. سوندىقتان «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ ماماندارى عالامتوردا جىلت ەتكەن اقپاراتقا سەنبەۋگە جانە جۇرگىزۋشى كۋالىگىن تەك زاڭدى جولمەن الۋعا كەڭەس بەرەدى. ال ءبىز جۇرگىزۋشى كۋالىگىن زاڭ جۇزىندە قالاي الۋعا بولاتىنىن ماقالادا ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىرىپ بەرۋگە تىرىستىق.