قاسىم-جومارت-توقاەۆ قازاق-قاتار ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەلىنە قاتىستى

مەملەكەت باسشىسى ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دامىتۋعا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانى ءۇشىن قاتار ۇكىمەتى مەن قاتار كاسىپكەرلەرى قاۋىمداستىعىنا العىس ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, الەم بۇرىن-سوڭدى بولماعان سىن-قاتەرگە تاپ بولعان قازىرگىدەي كەزدە ساياسي ەرىك-جىگەر مەن ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ۇشتاستىرۋ وتە ماڭىزدى.

«بۇگىن مەن قاتار ەلىنىڭ باسشىلىعىمەن ناتيجەلى كەزدەسۋ وتكىزدىم. ءبىز ءتۇرلى سالا بويىنشا ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزدىك جانە ەلدەرىمىزدىڭ ۇكىمەتتەرىنە ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋدى تاپسىردىق. مەنىڭ ساپارىم ءبىزدىڭ كوپجاقتى قاتىناستارىمىزدى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىنىنا سەنىمدىمىن. جوعارى مارتەبەلى شەيح ءتاميم بەن حاماد ءال ءتانيدىڭ باسشىلىعىمەن قاتار زور تابىسقا جەتتى. كوپتەگەن ەل سىزدەردەن ۇلگى الادى. سىزدەردىڭ عاجايىپ ەلدەرىڭىز – ەكونوميكاسى قارقىندى دامىعان, تۇرمىس دەڭگەيى جوعارى, قوعامى وركەندەگەن مەملەكەت رەتىندە تانىمال. «قاتار – 2030» ۇلتتىق باعدارلاماسىندا جاڭعىرۋ مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتار ءوزارا ناقتى ءارى ەرەكشە ۇيلەسىم تاپقان. بارشا قاتارلىق دوستارىمىزعا وسىناۋ يگى ماقساتقا جەتۋ جولىندا تابىس تىلەيمىن», دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىز تاڭداعان باعىتتىڭ كەيبىر تۇستارى قاتارمەن ۇقساس ەكەنىن ايتتى. قازاقستاننىڭ اشىق ەسىك ساياساتىنا, وراسان زور رەسۋرسىنا جانە ەركىن نارىققا قاتىستى رەفورمالارىنا شەتەلدىڭ, سونىڭ ىشىندە قاتاردىڭ كوپتەگەن كومپانياسى نازار اۋداردى. ارتاراپتاندىرىلعان جانە ورنىقتى ەكونوميكانىڭ نەگىزىن قالاۋ – قازاقستاننىڭ باستى مىندەتى.

«مەن جاڭا ەكونوميكالىق باعىتتى ۇسىندىم. اتالعان باستاما اناعۇرلىم قۋاتتى ءارى قارقىندى دامىعان ەل قۇرۋ ماقساتىندا قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. بۇل – ءورشىل, بىراق ورىندالاتىن مىندەت. بىلتىر قازاقستاننىڭ جالپى ىشكى ءونىمى 265 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ءبىزدىڭ ەندىگى ماقساتىمىز – وسى كورسەتكىشتى 2029 جىلعا قاراي 450 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ. وتكەن جىلى ەكونوميكالىق ءوسىم 5,1 پايىزعا جەتتى. بۇل الەمدىك ەكونوميكانىڭ بولجامدى دامۋ قارقىنىنان شامامەن ەكى ەسە كوپ. ءبىز ورتامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ەكونوميكانىڭ ءوسىمىن كەمىندە 6 پايىز دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. 2022 جىلى شەتەلدەن 28 ميلليارد دوللار كولەمىندە تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتتىق. ال سىرتقى ساۋدا اينالىمى 136 ميلليارد دوللارعا جەتتى. قازاقستان ورتالىق ازيادا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كەلەتىن نەگىزگى ەل بولىپ قالۋى ءۇشىن ەڭ جوعارى الەمدىك ستاندارتتارعا ساي جاڭا ينۆەستيتسيالىق تسيكلدى ىسكە قوستىق», دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى قازاق-قاتار ەكونوميكالىق قاتىناستارىنىڭ تابىستى دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. مەملەكەت ءوز تاراپىنان سالىق جانە كەدەن جەڭىلدىكتەرىن ۇسىنۋعا, جوبالاردى بىرلەسە قارجىلاندىرۋعا, ءىشىنارا كەپىلدىك بەرۋگە جانە ەكسپورتتى قولداۋ تەتىكتەرىن ىسكە قوسۋعا دايىن.

«جۋىردا ءبىز ينۆەستيتسيالىق كەڭەس قۇردىق. وعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى توراعالىق ەتەدى. كەڭەس شۇعىل شەشىم قابىلداۋ جانە جان-جاقتى مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا ىقپال جاسايدى. قاتار كومپانيالارىن بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن تىڭ مۇمكىندىكتەردى قاراستىرىپ, قازاقستان نارىعىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا شاقىرامىز», دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى سەرىكتەستىككە تىڭ سەرپىن بەرۋ ءۇشىن جوعارى دەڭگەيدەگى قازاق-قاتار بىرلەسكەن كوميسسياسىنىڭ جانە ىسكەرلىك كەڭەستىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدى ۇسىندى. قازاقستان تاراپى جاقىندا راتيفيكاتسيالانعان ينۆەستيتسيالاردى ءوزارا كوتەرمەلەۋ جانە قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا تۇسەتىنىنە سەنىم بىلدىرەدى.

 «بۇگىن جوعارى مارتەبەلى شەيح ءتاميم بەن حاماد ءال تانيمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مەن العاشقى قادام رەتىندە ەكىجاقتى ساۋدا كولەمىن جارتى ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋدى ۇسىندىم. ءبىز قاتار نارىعىنا ماشينالار, تەمىر, بولات, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى جانە باسقا دا جوعارى ساپالى تاۋارلاردى جەتكىزە الامىز. سونىمەن قاتار قازاقستان ءجىو كولەمى 2,6 تريلليون دوللار بولاتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق نارىعىنا جول اشا الادى. ءبىز قىتايمەن شەكارالاس ەلمىز. بۇل ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جوباسى اياسىندا ساۋدا-ساتتىق جۇرگىزۋگە جاقسى مۇمكىندىك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ۆيزاسىز رەجيم مەن اپتا سايىن ۇشاتىن 20-عا جۋىق تىكەلەي رەيستىڭ ارقاسىندا قازاقستان مەن قاتار بايلانىستارى بۇرىنعىدان دا نىعايا ءتۇستى. بۇعان قوسا, ەلىمىز ءوزىنىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن ارتاراپتاندىرۋمەن جانە كەڭەيتۋمەن بەلسەندى تۇردە اينالىسىپ جاتىر.

«كاسپي تەڭىزىندەگى ەڭ ءىرى حابتاردىڭ ءبىرى سانالاتىن اقتاۋ پورتى, استانا جانە الماتى حالىقارالىق اۋەجايلارى, قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان كوپتەگەن تەمىرجول جانە اۆتوموبيل جولدارى, سونداي-اق جوعارى ساپالى لوگيستيكا توراپتارى مەن حابتار ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارىمىزدىڭ قاتارىنا كىرەدى. ءبىز ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنان نەمەسە ورتا ءدالىزدىڭ دامۋىنان زور ءۇمىت كۇتەمىز. قاتار كومپانيالارى مەن قارجى ينستيتۋتتارى وسى سالاداعى بيزنەس پەن ينۆەستيتسيا مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ ارقىلى قوماقتى پايدا تابادى دەپ سانايمىز. بۇگىن ءبىز جالپى ينۆەستيتسيالىق قۇنى 18 ميلليارد دوللارعا جۋىق ءتۇرلى كوممەرتسيالىق قۇجاتتارعا قول قويامىز. بۇل ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باتىل كىرىسكەنىمىزدى كورسەتەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ەنەرگەتيكا سەكتورى ەكى ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى سانالاتىنىن ايتتى. قازاقستان مۇناي جانە گاز قورىن بارلاۋ ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەر ۇسىنۋعا دايىن.

ء«بىز ماڭىزدى كەن ورىندارىن اشۋ ءۇشىن الەمدەگى ۇزدىك تاجىريبەلەردى ەنگىزىپ جاتىرمىز. وسىعان وراي ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى قاتار كومپانيالارىن گەولوگيالىق بارلاۋ, مۇناي حيمياسى, مۇناي مەن گازدى تاسىمالداۋ, وڭدەۋ جوبالارىنا بەلسەندى اتسالىسۋعا شاقىرامىن. بۇگىن Power International Holding كومپانياسىمەن قاشاعان كەن ورنىندا گاز وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ, سونداي-اق بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت جانە اقتوبە – قوستاناي گاز قۇبىرلارىنىڭ قۇرىلىسى تۋرالى كەلىسىمدەرگە قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل – كەلەشەگى زور باستاما. قاشاعاندا تاعى ءبىر گاز وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋعا قاتىستى كەلىسسوزدەر كوپ ۇزاماي ناقتى ناتيجە بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا سەكتورىنداعى ىقپالداستىق ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى. قازاقستاننىڭ ءبىر تريلليون-كيلوۆاتقا باعالانعان جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ الەۋەتى وسى سالاداعى جاھاندىق ويىنشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. جالپى العاندا, ولار 43 گيگاۆاتت قۋات وندىرەتىن بىرنەشە جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتەمە الدى. 

«Nebras Power كومپانياسىنىڭ قازاقستاندا قۋاتى 350 مەگاۆاتت بولاتىن سۋ ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ نيەتىن, سونداي-اق Pearl Overseas كومپانياسىنىڭ قۋاتى 1,1 گيگاۆاتت بولاتىن بۋ-گاز قوندىرعىسىن ورناتۋ جوسپارىن جوعارى باعالايمىز. ءبىز وسى اسا ماڭىزدى سەكتورداعى ءوندىرىس, تەحنولوگيا ترانسفەرتى جانە تاجىريبە الماسۋ باعىتتارى بويىنشا سەرىكتەستىكتى جالعاستىرۋعا مۇددەلىمىز», دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتار كومپانيالارىن كوبالت, ليتي جانە باسقا دا الەم ەكونوميكاسىنا قاجەت اسا ماڭىزدى شيكىزات تۇرلەرىن ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ ىسىنە اتسالىسۋعا شاقىردى.

بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى سەرىكتەستىككە ۇلكەن ءۇمىت ارتاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«قازاقستان تەرريتورياسى جاعىنان الەمدە توعىزىنشى ورىن الاتىن ءارى جەرىنىڭ 70 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىنا جارامدى ەل رەتىندە ورتالىق ازياداعى استىقتى ولكە سانالادى. ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى 80-نەن استام مەملەكەتكە ەكسپورتتالادى. اتالعان سالاداعى ونىمدىلىكتى ءۇش ەسە ارتتىرۋ ارقىلى ەكسپورتتى ەكى ەسە ۇلعايتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. قازاقستان قاتار نارىعىنا حالال جانە تابيعي تازا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزەتىن سەنىمدى سەرىكتەس بولا الادى. Hassad Food كومپانياسى ەلىمىزدە بيداي مەن بۇرشاقتى تەرەڭ وڭدەيتىن زاۋىت سالۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن بىلەمىن. ءبىز بۇل باستامانى قولداۋعا ءازىرمىز. سونداي-اق ەت, جەمىس-جيدەك, كوكونىس, استىق, ۇن جانە باسقا دا ونىمدەر ءوندىرىسىن دامىتۋعا ءارى ولاردى الداعى ۋاقىتتا قاتار ەلىنە تىكەلەي تاسىمالداۋ ءىسىن جولعا قويۋعا مۇددەلىمىز», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, تسيفرلاندىرۋ سەكتورى – ەكى ەلدىڭ كۇن تارتىبىندەگى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. قازاقستان مەن قاتار جەتەكشى تەحنولوگيالىق ورتالىققا اينالۋعا ۇمتىلادى.

«بۇۇ قازاقستاندى تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى بەيىمدەۋ بويىنشا ۇزدىك وتىز ەلدىڭ قاتارىنا قوستى. سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە IT سالاسىنداعى ەكسپورت 16 ەسە ۇلعايىپ, شامامەن 500 ميلليون دوللاردى قۇرادى. باسەكەگە قابىلەتىمىزدى ارتتىرۋ ءۇشىن سۋپەركومپيۋتەرلەر مەن دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىن قۇرا وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋگە كىرىستىك. كورشىلەس ەلدەرمەن بىرگە كاسپي تەڭىزىنىڭ تابانى ارقىلى وپتيكالىق-تالشىقتى بايلانىس جەلىسىن جۇرگىزۋدى جانە شىعاناق ەلدەرىمەن وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. Power International Holding كومپانياسىنىڭ قازاقستانداعى تەلەكوممۋنيكاتسيا نارىعىندا نەگىزگى ويىنشىلاردىڭ بىرىنە اينالۋ جوسپارىن قۇپتايمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى مەديتسينا, فارماتسەۆتيكا جانە بيوتەحنولوگيا سالالارىنداعى بايلانىستاردى ەكى ەل ىقپالداستىعىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى رەتىندە اتاپ ءوتتى.

بۇدان بولەك, قاسىم-جومارت توقاەۆ استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قاتاردىڭ ورتالىق بانكىمەن, قاتار قارجى ورتالىعىمەن جانە قاتار قور بيرجاسىمەن بەرىك ىسكەرلىك بايلانىس ورناتقانىن ەسكە سالدى. ونىڭ پىكىرىنشە, احقو-دا قازاقستان-قاتار تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورى قۇرىلسا, ول بىرلەسكەن كاسىپورىنداردى قارجىلاندىراتىن الاڭ بولار ەدى.

مەملەكەت باسشىسى ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, قاتار بيزنەسمەندەرىن بيىل ماۋسىم ايىندا وتەتىن استانا حالىقارالىق فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىردى.

سونىمەن قاتار دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا قاتاردىڭ ساۋدا جانە يندۋستريا ءمينيسترى شەيح مۇحاممەد بەن حاماد بەن قاسىم ءال ءتاني, قاتار بيزنەسمەندەرى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى شەيح فەيسال بەن قاسىم ءال ءتاني, قاتاردىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ توراعاسى شەيح حاليفا بەن دجاسيم بەن مۇحاممەد ءال ءتاني, Nebras Power كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى حاليد مۇحاممەد دجولو, Hassad Food كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى ءالي حيليال ءال كۋۆاري, Qatar Free Zone ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى شەيح مۇحاممەد بەن حاماد ءال ءتاني جانە باسقالار ءسوز سويلەدى.

دوڭگەلەك ۇستەل قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان مەن قاتار ىسكەر توپتارىنىڭ اراسىندا بىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى.