جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ: قازاقتى تۋرا جولعا باستايتىنى دا, اداستىراتىنى دا وقىعانى

(XX-XXI عع.)

مۇستافا شوقاي

1) ۇلتتىق رۋحسىز ۇلت تاۋەلسىزدىگى بولۋى مۇمكىن بە؟ تاريح وندايدى كورگەن جوق تا, بىلمەيدى دە.

2) ۇلتتىق زيالىلار قاتارىنا تەك ءوز حالقىنىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتە الاتىن ادامدار عانا كىرە الادى.

3) حالىقتى ۇلت دەڭگەيىنە كوتەرۋ, ياعني جەرى, سۋى, قازىناسى, ءتىلى مەن ءدىنى ءبىر بولعان حالىق بۇقاراسىن بىرلەستىرىپ, ولاردىڭ ساناسىن ءبىرتۇتاس ساياسي, الەۋمەتتىك, ۇلتتىق ساناعا جەتكىزۋدە ۇلى تاريحي مىندەتتىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى زيالىلارعا جۇكتەلەدى.

4) زيالىلار ءوز حالقىڭا قىزمەت ەتۋدىڭ, حالىقپەن ورتاق ءتىل تابىسا ءبىلۋدىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى جولدارىن تابا ءبىلۋى ءتيىس.

5) باتىس تاربيەسىن العان زيالىلاردىڭ ايانىشتى جەرى – رۋحاني جاقتان ءوز حالقىنا وگەي بولىپ قالۋى ەدى. باتىس تاربيەسى كوپتەگەن تۋىستارىمىزدى حالقىمىزدىڭ جان-دۇنيەسىنە سىڭگەن, ۇلتتىق تاريحىمىزدىڭ ءون بويىندا جاتقان «شىعىس زەردەسىنەن» ايىردى. ولار, ياعني, باتىس تاربيەسىن العان تۋىستارىمىز, باسقا جاقتان جيناعان بىلىمدەرىن ءوز حالقىنىڭ ومىرىمەن بىرلەستىرە المادى.

جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ

1) ورىس تاربيەسىن العان بالا ۇلت قىزمەتكەرى بولا المايدى.

2) قازاقتى تۋرا جولعا باستايتىنى دا, اداستىراتىنى دا وقىعانى.

3) قارا حالىقتىڭ مادەنيەتتى بولۋىنان, مادەنيەتتى كىسىنىڭ قازاق بولۋى قيىن.

4) حالىق ءبىز ءۇشىن ەمەس, ءبىز حالىق ءۇشىن تۋعانبىز.

مۇحتار اۋەزوۆ

1) جاۋىزعا ايتقان جاقسى ءسوز – سۋعا جازعان سەرتپەن تەڭ.

2) ونەرپاز بولساڭ, ءور بول.

3) ەڭبەك شىققان جەردەن ءتوزىم دە شىعادى.

4) قاي ءىستىڭ بولسىن ونۋىنە ءۇش شارت بار: ەڭ اۋەلى نيەت كەرەك, ودان سوڭ – كۇش كەرەك, ودان سوڭ – ءتارتىپ كەرەك.

5) ادام بالاسىنىڭ جامان قۇلقى جاراتىلىسىنان ەمەس, وسكەن ورتاسىندا كورگەن ۇلگى-ونەگەسىنەن.

6) ادىلەت تىلەسە, اتاڭنىڭ بولسىن ايىبىن ايت.

(ەربول شايمەردەن ۇلى قۇراستىرعان «قازاق افوريزمدەرى» كىتابىنان ىرىكتەلىپ الىندى)