افوريزم – شاعىن فيلوسوفيالىق وي, تاجىريبەلىك ءتۇيىن, لوگيكالىق قيسىن. ءافوريزمنىڭ باستى شارتتارى – ومىرلىك قۇبىلىستارعا جانە ادام مىنەزدەرىنە دەگەن كوزقاراستاعى انىقتىق, ويدى جەتكىزۋدەگى دالدىك پەن قىسقالىق. افوريزم – وي تامىزىعى. «افوريزمدەر» ايدارىندا بۇگىن احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ ويلارىن ۇسىندىق.
(XX-XXI عع.)
احمەت بايتۇرسىن ۇلى
1) جەر ماسەلەسى – قازاقتىڭ ءتىرى يا ءولى بولۋىنىڭ ماسەلەسى.
2) ادامعا ەڭ قىمبات نارسە – جۇرت قامى, جۇرت ءىسى.
3) اقىن سوزىنە جۇرت رۋحىنىڭ ساۋلەسى تۇسپەي تۇرمايدى.
4) ءسوزدىڭ ەڭ ۇلىسى – تاريح!
5) ەلدە جوق رۋح اقىن سوزىنە قايدان كەلسىن؟!
6) جەردى جالداۋدان تارتىنباعاندار, ساتۋدان دا تارتىنبايدى.
7) قازاق – جوقشى, جوعىن ىزدەگەن قۋعىنشى!
8) ۇلت جۇمىسى – ۇلكەن جۇمىس: ۇلكەن جۇمىسقا كوپ جۇمىسكەر كەرەك.
9) نەشە ءتۇرلى عىلىم, ونەر – ءبارى دە تىرشىلىكتىڭ اۋىرلىعىن ازايتۋ ءۇشىن, راقاتىن مولايتۋ ءۇشىن شىعارعان نارسەلەر.
10) حالىقتىڭ ءىسى – بۇراپ قالسا باسقا جونگە كەلەتىن ماشينانىڭ تەتىگى ەمەس.
11) جۇرتقا كەرەگىن بىلەتىندەر كوپ, ىستەيتىندەر از.
12) جۇرت جۇمىسى قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەگى جۇمىسقا ۇقسايدى: قۇمىرسقاشا جابىلا تىڭباي ىستەسە ونەدى.
13) كوسەمدەر كوبەيسە, ەرۋشىلەر دە كوبەيەر ەدى.
14) الاشقا اتى شىققان ادامدار! كوسەمدىكتەرىڭدى اداسپاي ءتۇزۋ ىستەڭدەر! سەندەر اداسساڭدار, ارتتارىڭنان الاش اداسادى: ارتتارىنا ەرگەندەردىڭ وبال-ساۋابىنا سىزدەر قالاسىزدار.
15) ءبىزدىڭ زامانىمىز – وتكەن زاماننىڭ بالاسى, كەلەر زاماننىڭ اتاسى!
مىرجاقىپ دۋلاتوۆ
1) زيالى قاۋىم حالىقتىڭ قامىن ويلاۋعا مىندەتتى.
2) ناداندىق – قاراڭعى ءتۇن.
3) اقيقات جەڭەر جالعاندى.
4) كۇنىڭدە قىزعىلىقتى قيمىلداپ قال,
ءتىل مەن جاق, بايلانارسىڭ ءبىر كۇن ءالى-اق.
5) پايداسىز مىلجىڭ ءسوزدى اركىم ايتار.
6) قان تۇسسە اياعىڭا, وزار ماستەك.
7) حالىق تاعدىرى – كارتا ويىنى ەمەس.
8) سوت تۇزەلمەي, حالىق تۇزەلمەيدى.
9) زاڭ ادەت-عۇرىپقا قايشى كەلسە, ۇلكەن اياققا تار ەتىك كيگەنمەن بىردەي.
10) ءار زامانعا – ءبىر زاۋال.
(ەربول شايمەردەن ۇلى قۇراستىرعان «قازاق افوريزمدەرى» كىتابىنان ىرىكتەلىپ الىندى)