جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيانىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى

«اتامەكەن» ۇكپ باسقار­ما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر جاركەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, دەكلاراتسيانىڭ رەسمي اتاۋى – 250.00 فورما. ءبىر جىلدان كەيىن, ياعني 2025 جىلى بۇل فورما ورنىنا كاسىپكەرلەرگە كىرىستەر مەن م ۇلىك تۋرالى دەكلاراتسيانى – 270.00-فورمانى تاپسىرۋ كەرەك بولادى.

دەكلاراتسيادا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنداعى جانە شەتەلدەگى بارلىق م ۇلىك كورسەتىلۋگە ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, باعالى قاعازدار, تسيفرلىق اكتيۆتەر, ۇلەستىك قاتىسۋ شارتتارى, 10 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (اەك) نەمەسە 34,5 ملن تەڭگە شەگىندەگى قولما-قول اقشا, سونداي-اق شەتەلدەگى جىلجىمايتىن م ۇلىك پەن اۆتو­كولىك قۇرالدارى.

ايتا كەتەيىك, ەلىمىزدە دەكلا­را­تسيالاۋ 2021 جىلى باستالدى. ونىڭ تۇپكىلىكتى ماقساتى – جە­كە تۇلعالاردىڭ كىرىستەرىن باقى­لاۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن قۇرۋ. سونداي-اق ءادىل سالىق سالۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەن الەۋمەتتىك ساياساتتى جەتىلدىرۋ كوزدەلگەن. سونىڭ ارقاسىندا سىبايلاس جەمقورلىق پەن كولەڭكەلى ەكونوميكا دەڭگەيىن تومەندەتۋ جوس­­پارد­ا بار. 2021 جىلدىڭ 1 قاڭ­­­تارىنان باستاپ «كىرىسپە» دەك­لاراتسياسىن شامامەن 580 مىڭ جەكە تۇلعا تاپسىرعان. ەكىنشى كەزەڭدە, بۇل كورسەتكىش 2,1 ميلليون ادامدى قۇرادى.

دەكلاراتسيانى ءبىرىنشى رەت ۇسىن­باعان جەكە تۇلعا ەس­كەر­تۋ الادى. ال كەلەسى جىلى تاپ­سىرماعاندارعا 15 اي­لىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولە­مىندە ايىپپۇل سالىنادى. دەكلا­راتسيادا تولىق ەمەس نەمەسە ءبىرىنشى رەتتە انىق ەمەس مالى­مەتتەردى ۇسىنعانى ءۇشىن ەسكەرتۋ جاريالانادى. ءبىر جىل ىشىندە شارتتى قايتالاپ بۇزعاندار 3 اەك كولەمىندە ايىپپۇل ار­قا­لايدى.

وندىرىستىك ەمەس تولەمدەر, جەكە تۇلعالار جانە ارناۋلى سالىق رەجىمدەرىن اكىمشىلەندىرۋ دەپارتامەنتى باسقارماسىنىڭ باسشىسى دينا قۇسايىنوۆانىڭ ايتۋىنشا, دەكلاراتسيانى جە­كە كا­سىپكەرلەر, كوممەرتسيالىق جا­نە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم­­­داردىڭ زاڭدى تۇلعالا­رى­­­نىڭ باسشىلارى, سونىڭ ىشىندە ديرەك­تورلار كەڭەسىنىڭ تور­اعالا­رى, زاڭدى تۇلعانىڭ القالى باسقا­رۋ ورگانىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى, جەكە باسشىلار, تۇرعىن ءۇي/ساياجاي كووپەراتيۆتەرىنىڭ توراعالارى, زاڭدى تۇلعالار­دىڭ قۇرىلتايشىلارى مەن قاتى­سۋشىلارى تاپسىرۋعا مىندەتتى. فيليالدار مەن وكىلدىكتەردىڭ باسشىلارى, تۇرعىن ءۇي/سايا­جاي كووپەراتيۆتەرىنىڭ مۇشەلەرى جانە ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ باس­تاماشى-ازاماتتارى مۇنداي دەكلاراتسيانى تاپسىرۋعا مىندەت­تەلمەيدى.

«بۇل تالاپتار جۇمىس ىستە­مەيتىن جانە ۋاقىتشا توقتا­تىل­عان كاسىپورىندارعا دا قول­دا­نىلادى. سوندىقتان بولا­شاقتا كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇ­زە­گە اسىرعىسى كەلمەيتىن كاسىپ­كەرلەرگە جىل سوڭىنا دەيىن جۇمىس ىستەمەي تۇرعان جەكە كاسىپكەرلىكتى جابۋدى ۇسىنامىز. ال زاڭدى تۇلعالاردىڭ جىل سوڭىنا دەيىن تاراتۋعا ۋاقىتى بولمايدى, سوندىقتان ولار مىندەتتى تۇردە دەكلاراتسيا تاپ­سىرۋعا ءماجبۇر بولادى», دەگەن بولاتىن دينا قۇسايىنوۆا.

مامان باعالى قاعاز­دار, تسيفر­لىق اكتيۆتەر, ۇلەس­تىك قاتىسۋ شارتتارى, ينۆەس­تي­­­­تسي­يالىق التىن, زياتكەرلىك مەن­­­شىك جانە اۆتورلىق قۇقىق وبەك­­تىلەرى, 34,5 ملن تەڭگە (10 مىڭ اەك) شەگىندەگى قول­ما-قول اقشا, نوتاريالدى كۋا­لان­دىرىلعان قارىز شارتتارىنان بولەك, قۇنى 3,4 ملن تەڭ­گەدەن اساتىن م ۇلىكتەردىڭ دە (ما­دەني قۇندىلىقتار, زەر­گەرلىك بۇ­يىمدار, اسىل تۇقىمدى جا­نۋار­لار) جالپىعا بىردەي دەك­لا­راتسيالاۋعا جاتاتىنىن ايتتى.

«دەكلاراتسيانى «e-salyq­azamat», «سالىق تولەۋشى كابي­نەتى», «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» ءموبيلدى قوسىمشالارى ارقىلى تاپسىرۋعا بولادى. سونداي-اق بۇگىنگى كۇنى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ قوسىمشالارىندا دەكلاراتسيانى تاپسىرۋ فۋنك­تسيالارى ىسكە قوسىلدى. دەكلا­راتسيانى قاعاز تۇرىندە دە, ەلەكتروندى تۇردە دە 2024 جىلدىڭ 15 قىركۇيەگىنە دەيىن تاپسىرۋ قاجەت. قۇجات تۇرعىلىقتى جەرىنە بايلانىستى جىبەرىلەدى», دەيدى مەملەكەتتىك كىرىستەر كو­ميتەتى وندىرىستىك ەمەس تولەم­دەردى, جەكە تۇلعالاردى جانە ارنايى سالىق رەجىمدەرىن اكىم­شىلەندىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى نۇرجان قۋاندىقوۆ.

مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگان­دارى دەكلاراتسيالارداعى كور­سە­تىلگەن دەرەكتەردىڭ دۇرىستىعىن 2026 جىلى عانا تەكسەرە الادى.

مەملەكەتتىك كىرىستەر كو­مي­­تەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, سا­لىق كودەكسىندە تاۋەكەلدىڭ ءۇش دا­رەجەسىن قاراستىراتىن كامە­رال­دىق باقىلاۋ بار. ولار: تو­مەن, ورتاشا جانە جوعارى تا­ۋە­­كەل. تومەن دارەجەلى تاۋەكەل ءۇشىن ەشتەڭە بولمايدى. تاۋەكەل دا­رەجەسى ورتاشا بۇزۋشىلىقتار بو­يىنشا حابارلاما بەرىلەدى. تا­ۋە­كەل دارەجەسى جوعارى بۇ­زۋ­شىلىقتارعا حابارحات جىبە­رىلەدى.

بۇعان دەيىن وتكىزىلگەن دەك­لاراتسيالاۋدىڭ ەكى كەزەڭى مەم­لەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن تە­ڭەس­تىرىلگەن تۇلعالارعا, كۆازي­مەملەكەتتىك سەكتور قىزمەت­كەر­لەرى مەن جۇبايلارىنا قاتىستى بول­دى. ونىڭ اياسىندا بارلىعى 2,6 ملن ادام قامتىلدى.