اسەل جاناسوۆا: وسى جىلدى تابىسپەن اياقتادىق

– اسەل جۇبانىشقىزى, ءسىز وسى قىزمەتكە كەلگەلى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەل پرەزيدەنتىمەن ەكى رەت كەزدەسىپ ۇل­گەر­دىڭىز. مەملەكەت باسشىسىمەن جۇز­دەسۋ بارىسىندا قانداي ماسەلە اڭ­گىمە ارقاۋىنا اينالدى؟

– قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ قابىلداۋىندا بولعانىمدا كومپانيا قىزمەتى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكى ماسەلە كو­تەرىلدى. ونىڭ ءبىرى – پوشتا قىز­مەت­كەر­لەرىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شە­شۋ, ياعني جالاقىلارىن كوتەرۋ بولسا, ەكىنشىسى – كومپانيانىڭ ءوزىن جالپى داعدارىستان شىعارۋ. «قازپوشتا» كەيىنگى جەتى جىلدا ۇلكەن شىعىنعا ۇشىراپ كەلگەن. 2022 جىلدى دا 12,5 ميلليارد تەڭگە شىعىنمەن اياقتادىق. ءبىز ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىن قامتيتىن, 20 مىڭنان استام قىزمەتكەرى بار ۇلكەن مەكەمە بولعاندىقتان, جالاقى ماسەلەسىن شەشۋ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇردى. مەملەكەت باسشىسى وسى داع­دا­رىس­تان شىعۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرمالار بەردى.

ناتيجەسىندە, ءبىز بيىل قىزمەت­كەر­لە­رى­مىز­دىڭ جالاقىسىن 25 پايىزعا ارت­تىر­دىق. ماسەلەن, بۇعان دەيىن پوشتاشى ورتا ەسەپپەن 144 مىڭ تەڭگە ەڭبەكاقى الا­تىن بولسا, قازىر ول 204 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوستى.

بۇعان قوسا, وتكەن جىلدى 12,5 ميل­ليارد تەڭگە شىعىنمەن قورىتىندىلاساق, بيىل كەرىسىنشە قوسىمشا 3 ميلليارد تەڭگە تابىسقا شىقتىق. ناقتىراق ايت­قان­دا, كومپانيا 15 ميلليارد تەڭگە تابىس تاپتى. ونىڭ 12 ميللياردى جو­عارىدا اتالعان شىعىنداردى جابۋعا كەتسە, قالعانى – تازا كىرىس. ناقتىراق ايتقاندا, وسى جىلدىڭ 11 ايىندا كومپانيا تابىسى 38 پايىزعا ءوستى. مۇنداي ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن مەن جۇمىسقا كىرىسكەننەن كەيىن اينالاما ءوز ءىسىنىڭ حاس ماماندارىن جيناۋعا تىرىستىم. العاشقى 3-4 ايدىڭ ىشىندە كادر ماسەلەسىن شەشىپ, ول ءوز كەزەگىندە جەمىسىن بەرىپ وتىر.

– جىلدى تابىسپەن اياقتاۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر كىرىس كوزى بولۋى كەرەكتىگى بەل­گىلى. جالپى, «قازپوشتا» اقشانى قان­داي جول­دارمەن تابادى؟

– ءوزىڭىز بىلەسىز, تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە پوشتالار قيىن جا­ع­دايدى باستان كەشىپ وتىر. سەبە­بى قازىر ەشكىم حات جازبايدى, گازەت-جۋرنال جازدىرىپ وقيتىن ادامدار قاتارى جىلدان-جىلعا ازايىپ بارادى. سوندىقتان پوشتا قىزمەتى تابىسىنىڭ كولەمى جىل سايىن 20 پايىزعا تومەندەپ جاتىر. سوندىقتان ءبىز تابىس اكەلەتىن باسقا دا جولداردى قاراستىرىپ, جان-جاقتى ارەكەت ەتىپ كەلەمىز. سونىڭ ءبىرى – ەلەكتروندى كوممەرتسيا, ياعني سالەمدەمە جەتكىزىپ بەرۋ نارىعىنا كىرۋ. ­قازىر بۇكىل الەمدە ينتەرنەت ارقىلى تاۋار ساتىپ الۋ ءۇردىسى قارقىن الدى. ءبىز دە وسى ۇردىستەن قالىس قالماي, ينتەرنەت ارقىلى ساتىپ الىنعان زاتتاردى تاسىمالداۋ, ياعني لوگيستيكا جانە سالەمدەمەلەردى جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە مويىن بۇردىق. ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىندا كوشباسشى بولۋدى العا قويىپ وتىرمىز.

ەكىنشى قىزمەت سالاسى – سۇرىپتاۋ بيزنەسى. بۇرىن پوشتا قىزمەتكەرلەرى تەك حاتتاردى سۇرىپتايتىن بولسا, قازىر ءبىز بۇل جۇمىستى سەرۆيس رەتىندە جاسايتىن بولدىق. ءۇشىنشى قىزمەت – «سوڭعى ميليا» دەپ اتالادى, ياعني ءبىزدىڭ قويمالاردا ساقتالاتىن تاۋارلاردى تۇتىنۋشىعا جەتكىزىپ بەرۋ. وسى ۇشەۋى تولىق ءبىر قىزمەت كورسەتۋ تسيك­لىن قۇرايدى. ناتيجەسىندە, بيىلدىڭ وزىندە ءبىز جەتكىزەتىن سالەمدەمەلەر كولەمى 2 ەسەگە ارتتى.

بۇعان قوسا, وسى جىلى 6,5 ملن-نان استام سا­لەمدەمە جەتكىزىلىپ, 1 مىڭنان استام EMS جەتكىزىلىم جاسالدى. «قاز­پوش­­تا» ەلى­مىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى تۇر­عىن­­دارعا 49 ملن-نان استام گازەت-جۋرنال جەتكىزدى.

– ەلەكتروندى كوممەرتسيا دە­مەك­شى, قازىر ەلىمىزدە قىتايدان ين­تەر­نەت ارقىلى تاۋار ساتىپ الۋ ءۇردىسى كەڭىنەن بەلەڭ الىپ جاتىر. بۇل تۇر­عى­دا «قازپوشتا» قانداي ءرول اتقا­­رادى؟ شى­عىس­تاعى كورشىمەن ىنتى­ماق­تاستىق جاسايسىزدار ما؟

– ارينە, بۇل ەلمەن بايلانىستى نىعايتۋ – ءبىزدىڭ باسىم باعىت­تا­رى­مىز­دىڭ ءبىرى. ويتكەنى قىتاي – قازىرگى كۇنى ەلەكتروندى كوممەرتسيا جاعىنان الەمدە الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ ءبىرى. ولار­مەن جۇمىس ىستەۋ ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. مىسالى, ءبىر عانا «AliExpress» ماركەتپلەيسىنىڭ ءوزىن ايتساق بولادى. قىتايدا ودان باسقا دا كوپتەگەن ءىرى-ءىرى ساۋدا پلاتفورمالارى بار. ولار ارقىلى وتە ارزان باعادا تاۋارلاردى الۋعا بولادى. وسىلاردىڭ قىزمەتتەرىن حالىققا قولجەتىمدى ەتۋ, تەك ەلىمىز ەمەس, ورتالىق ازيا ەلدەرىنە دە تاۋارلاردى جەتكىزۋ ءۇشىن «قازپوشتا» ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزىپ وتىر. قىتاي پوش­تاسى – «چايناپوستپەن» كۇنى كەشە عانا سەرىكتەستىككە قول قويدىق. تاۋارلاردى جەتكىزۋ ءۇشىن شىعىنى از بولا­تىن مارشرۋتتاردى جاسادىق. بۇرىن قىتايدان كەلەتىن زاتتار الدىمەن لات­ۆيا­عا بارىپ, سوسىن ەلىمىزگە 45 كۇن­دە جەتەتىن. ەندى ءبىز ونى 15 كۇنگە دەيىن قىس­قارتتىق. كەلەشەكتە 5 كۇنگە دەيىن ازايت­قىمىز كەلەدى.

– ەل تۇرعىندارىنىڭ الەمدىك مار­كەت­پلەيستەر ارقىلى تاۋار الۋ ءۇردىسى ۇدەگەنىن ايتتىڭىز. جالپى, «قاز­پوشتانىڭ» الدىندا وتاندىق ماركەت­پلەيسكە اينالۋ جوسپارى بار ما, الدە نارىق­تاعى وسىنداي جاڭا ويىن­شى­لارعا ءوز بولىمشەلەرىن بازا رەتىندە ۇسىنۋمەن شەكتەلە مە؟

– ءبىزدىڭ الدىمىزدا جەكە-دارا ماركەت­پلەيسكە اينالۋ ەمەس, ءوز ماركەت­پلەي­سىن اشقانىمەن, تۇرعىندارعا تاۋار­لارىن تولىققاندى جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتىنە مۇمكىندىگى جوق شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن لوگيستيكا مەن قويما قىز­مەتىن ۇسىنۋ جوسپارىمىز بار جانە سونى ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. وسى قىز­مەتتى كورسەتە باستاعالى «Adidas.kz» مار­كەتپلەيسى اشىلدى. «Avon» ءوزىنىڭ ايماقتىق كەڭسەسىن ەلىمىزگە اۋىستىردى. ءبىز قازىر «مەلومان», «مەچتا», «ابدي», «اديداس», «ەيۆون» سەكىلدى كومپانيالارعا سەرۆيس­تىك قىزمەت كورسەتەمىز. ياعني ولار ءوز اقشالارىن جۇمساماي, سەرۆيستەرىن بىزگە بەرەدى. ءبىزدىڭ ستراتەگيامىز – وسىن­داي ينفراقۇرىلىمدى قۇرىپ, شا­عىن ماركەت­پ­لەيس­تەردىڭ قىزمەتىنە جاردەمدەسۋ.

كومپانيا وسى جىلدان باستاپ الەم­نىڭ «Amazon», «AliExpress», «Ozon», «Iherb» سياقتى الپاۋىت كومپانيا­ل­ا­رىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتتى. تەك بيىلدىڭ وزىندە رەسپۋبليكا اۋماعىن­داعى «قازپوشتا» بولىمشەلەرىندە «Ozon» كوم­پانياسىنىڭ 23 پۋنكتى اشىلدى. كەلەر جىلى مۇنداي بولىمشەلەر سانى 300-گە دەيىن ارتادى.

– اۋىلدارداعى پوشتا بولىمشە­لە­رىن ۇستاپ تۇرۋ ءوز-ءوزىن اقتاي ما؟ ول جەر­دە قالاداعى سەكىلدى ەمەس, حالىق سانى از, سالەم-ساۋقاتتار دا كوپ كەلە بەر­مەيدى...

– ءيا, پوشتانىڭ ەڭ شىعىندى بولىگى – اۋىلدارداعى بولىمشەلەردى ۇستاپ تۇرۋ. بىراق ءبىز زاڭ بويىنشا ولاردى اشىپ, قىزمەتىن جۇرگىزىپ وتىرۋعا مىندەتتىمىز. سول ءۇشىن جىلىنا 11 ملرد تەڭگە قاراجات شىعىندايمىز. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ حاتتارى مەن سالەمدەمەلەرىن الىپ كەتۋ, ينكاسساتسيالىق قىزمەت جانە مەملەكەتتىك قۇپيا قۇجاتتاردى تاسىمالداۋ ءۇشىن ءاربىر بولىمشەگە اپتاسىنا ءۇش كولىك جى­بەرىپ وتىرامىز. پوشتاشىلاردىڭ جالا­قىسى بار, كوممۋنالدىق قىزمەت شى­عىندارى بار. مەملەكەت تاراپىنان مۇنىڭ بارىنە 2 ملرد تەڭگە عانا سۋبسيديا بولىنەدى. قالعان شىعىننىڭ ءبارى ءوز موينىمىزدا. اۋىلدا ءبىر ادام ءبىر گازەتكە جازىلعان بولسا دا, ءبىز ونى جەتكىزىپ بەرۋگە مىندەتتىمىز. سوندىقتان ول شىعىننىڭ ءبارىن ءبىز باسقا تابىستى قىزمەتتەر ەسەبىنەن جاۋىپ وتىرمىز.

– وسى جەردە ءبىر سۇراق تۋىنداپ تۇر. جاقىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردە «اۋىل­داعى پوشتا قىزمەتكەرلەرى 30-40 مىڭ تەڭگە عانا جالاقى الادى ەكەن» دەگەن مالىمەت تاراپ ءجۇردى. بۇل قان­شا­لىقتى شىندىققا جاناسادى؟

– بۇل مالىمەتتى كوپ ادام دۇرىس تۇسىنبەي تاراتىپ ءجۇر. جوعارىدا ايتقا­نىم­داي, اۋىلداردا پوشتا قىزمەتىن پايدالاناتىن ادامدار از بولعاندىقتان, پوشتاشى اپتاسىنا 1 كۇن, وندا دا 1 ساعات قانا جۇمىس ىستەيدى. ويتكەنى كەلگەن حاتتار مەن سالەمدەمەلەردى, گازەت-جۋرنالداردى تاراتىپ شىعادى. بار جۇمىسى وسى عانا, ياعني ولار تولىق ەمەس ستاۆكادا جۇرگەن ادامدار. سوندىقتان ءبىز ول ادامدارعا قالاداعى بولىمشەلەرىمىزدە كۇنى بويى جۇمىستا وتىراتىن قىزمەتكەرلەرىمىزگە تولەگەندەي تولىق جالاقى بەرە المايمىز. اۋىلداعى قىزمەتكەرلەرىمىز ءوز جۇمىسىنىڭ كولەمىنە قاراي جالاقىسىن الىپ ءجۇر. كوپ ادام وسىنى تۇسىنبەيدى. سوسىن «پوشتا 30 مىڭ تەڭگە عانا ايلىق تولەيدى» دەگەن نەگىزسىز فەيك مالىمەتتەردى تاراتادى.

ءبىز ءوز تاراپىمىزدان اۋىلداعى بو­لىم­شەنىڭ جۇمىس اۋقىمىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا 200-دەن استام بولىمشەدە eGov قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىن اشتىق. بۇرىن اۋىل تۇرعىندارى مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىقتارىنا باراتىن بولسا, بيىلدان باس­تاپ اۋىلداعى پوشتا بولىمشەسى ارقىلى ءوز جۇمىسىن بىتىرەتىن بولدى. وسىعان وراي ءبىز اۋىلداعى قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ جالاقىسىن 3 ەسەگە كوتەردىك. بۇرىن ولار حاتتار مەن سالەمدەمەلەردى تاسۋ ءۇشىن 1 ساعات قانا جۇ­مىس ىستەسە, ەن ءدى 3 ساعات جۇمىستا وتى­رادى. جالپى اۋىل بولسىن, قالا بولسىن, «قازپوشتا» تۇرعىندارعا قىزمەتتەردىڭ ساپالى, كەڭ سپەكترىن ۇسىنۋعا جانە مەملەكەتتىڭ سەنىمدى سەرىكتەسى بولۋعا ۇمتىلادى. وسى ماق­ساتتا بيىل 200 اۋىلدىق پوشتا بو­لىمشەسىندە 16 مىڭنان استام مەملە­كەتتىك قىزمەت كورسەتىلدى.

– اۋىلدىق جەردە «قازپوشتانى» مونوپوليست دەپ اتاۋعا بولا ما؟

– ءبىزدى مونوپوليست دەپ ايتۋ قيىن. اۋىلدىق جەردەگى ءبىزدىڭ بولىمشەلەرىمىزدى سونداي «مونوپوليستەر» قاتارىنا جاتقىزسا بولادى. ال جالپى نارىقتىڭ وزىندە پوشتالىق قىزمەت جاعىنان بىزگە باسەكەلەس بولىپ جۇرگەن ءتۇرلى كۋرەرلىك قىزمەتتەر بار, ال قارجىلىق قىزمەت سالاسىندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر بىزگە باسەكەلەس.

– بالكىم نارىقتىڭ تالابى شى­عار, قازىر سىزدەر تەك پوش­تا­لىق قىزمەت ەمەس, قارجىلىق قىز­مەتتەردى دە كورسە­تە­سىزدەر. وسى وراي­دا ەكىنشى دەڭ­گەيلى بانك­تەرمەن بايلا­نىس­تا­رىڭىز جايىندا ايتا كەتسەڭىز.

– ءبىز بانك ەمەسپىز جانە نەسيە بەر­مەيمىز. وعان ليتسەنزيامىز جوق. دەگەنمەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ءبىزدىڭ بولىمشەلەرىمىزدە وزدەرىنىڭ مۋل­تيسەرۆيستىك بولىمشەلەرىن اشىپ جۇمىس ىستەيدى. مىسالى, نەسيەلەردى جابۋ, شوت­قا اقشا سالۋ سەكىلدى قىزمەتتەر كورسەتىلەدى. ياعني ءبىز بانك قىزمەتتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن سەرۆيستىك كەلىسىم جاسادىق. وسى تۇرعىدا كومپانيانىڭ قارجىلىق قىزمەتتەرىنە توقتالساق, تەك بيىلدىڭ وزىندە 13 مىڭنان استام زاڭدى تۇلعاعا جاڭا شوت اشىلدى, 13 ملن-عا جۋىق تولەم, 460 مىڭنان استام اقشا اۋدارىمدارى, 2 300 000 ترانزاكتسيا جاسالدى. بۇگىندە كومپانيانىڭ 500 مىڭعا تارتا تولەم كارتاسى اينالىمدا ءجۇر.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

ەسكەندىر زۇلقارناي,

«Egemen Qazaqstan»