ايتارلىقتاي ناتيجە بايقالمايدى: ولجاس بەكتەنوۆ ۇلتتىق پاركتەردەگى باياۋ جۇمىستى سىنعا الدى

«بارشاڭىزعا ءمالىم «تازا قازاقستان» ۇعىمى جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنىڭ بىرىنە اينالدى. اتاپ ايتقاندا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ جانە تابيعاتقا دەگەن قامقورلىق قۇندىلىقتارى باسىم مىندەتتەر رەتىندە ايقىندالىپ وتىر. بۇعان دەيىن بەكىتىلگەن «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسىندا ەكولوگيالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى رەتىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ماڭىزدى ءرول جۇكتەلگەن»,  دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

الماتى قالاسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدىنىڭ اقپاراتى بويىنشا مەگاپوليستە ەكولوگيالىق اكتسيالارعا 146 مىڭ ادام قاتىسقان. 126 جەردە 7 جالپىقالالىق سەنبىلىك وتكىزىلىپ, 18 مىڭ تەكشە مەتر قالدىق شىعارىلعان. بيىلعى ءساۋىر ايىنان باستاپ قالادا سانيتارلىق كۇتىمنىڭ ء«بىر اۋدان – قاسبەتتەن قاسبەتكە دەيىن ءبىر مەردىگەر» اتتى جاڭا مودەلى ەنگىزىلدى. بۇل ءتاسىل اۋماقتى جيناۋ, قاداعالاۋ ساپاسىن جانە تۇرعىنداردىڭ وتىنىشتەرىنە جاۋاپ بەرۋدىڭ جەدەلدىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كوگالداندىرۋ اياسىندا 1,4 ملن-نان استام جاسىل جەلەك وتىرعىزىلدى. قالانىڭ ساندىك-گۇلدى بەزەندىرىلۋى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وسى جىلدان باستاپ گۇلمەن كوگالداندىرۋ الاڭى ەكى ەسەگە, ياعني 450 مىڭ شارشى مەترگە ۇلعايتىلدى. سونىمەن قاتار, بيىل ەكولوگيالىق تاجىريبەلەر مەن قالدىقتاردى بولەك جيناۋ مادەنيەتىن ناسيحاتتايتىن العاشقى ءموبيلدى ەكوتراك ىسكە قوسىلدى. ەكوتراك سپورتتىق جانە مادەني ءىس-شارالاردا بەلسەندى قولدانىلىپ, قاتىسۋشىلار مەن قوناقتاردى ەكولوگيالىق باستامالارعا تارتۋعا ىقپال ەتەدى.

الماتى جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن تاۋ ءتۋريزمى ورتالىعىنا اينالماق

الماتى وبلىسىندا ەكولوگيالىق ءىس-شارالارعا 271 مىڭنان استام ادام قاتىسىپ, 98,1 مىڭ اعاش وتىرعىزىلدى, 6,4 مىڭ توننا قالدىق جينالدى. الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ «بارىس» جانە «كوشپەندىلەر» ەكوپاركتەرىنىڭ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. قاراساي اۋدانىندا قۋاتى 450 مىڭ توننا بولاتىن Kaz Waste Conversion قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ جانە قايتا وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. Freedom Holding كومپانياسىمەن بىرلەسىپ تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە: قوناەۆ قالاسىندا ۇزىندىعى 1 شاقىرىم جاعاجاي جاڭارتىلدى, كوممۋنالدىق جاعاجايلاردا دا جۇمىستار جالعاسۋدا, سونداي-اق كەگەن اۋدانىنىڭ «كولساي كولدەرى» تابيعي پاركىنىڭ, رايىمبەك اۋدانىنىڭ «تاس توبە» جوتاسىنىڭ, «تۇزكول» كولىنىڭ جانە قاسكەلەڭ وزەنىنىڭ بويىنداعى اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ بويىنشا جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا.

اقتوبە وبلىسىندا 200 مىڭ اعاش وتىرعىزىلدى, 395 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلدى, 1482 كوپپاتەرلى ۇيدە سۋدى ەسەپكە الۋ قۇرىلعىلارى ورناتىلدى. سونىمەن قاتار, 26 شاقىرىم ۆەلوجول سالىندى, تقق قابىلدايتىن 300 فاندومات جانە ەلەكتروموبيلدەردى زاريادتاۋعا ارنالعان 8 ستانسا ورناتىلدى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى اسحات شاحاروۆ 2025 جىلى دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن 13 ساياباق پەن گۇلزار سالىنعانىن, بيىل تاعى 26 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن باياندادى.

قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ايقىنداۋ ءۇشىن ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى 5 نەگىزگى كورسەتكىش اياسىندا «تازا قازاقستان» باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا وڭىرلەردىڭ پيلوتتىق رەيتينگىن جاسادى. وندا حالىقتى تقق جيناۋ جانە اكەتۋ قىزمەتىمەن قامتۋ دەڭگەيى, قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ جانە كادەگە جاراتۋ ۇلەسى, تقق پوليگوندارىنىڭ ۇلەسى, حالىقتى ەكولوگيالىق اكتسيالارمەن قامتۋ ۇلەسى جانە TazaQazBot جۇيەسى ارقىلى تۇسكەن وتىنىمدەردىڭ ورىندالۋ دەڭگەيى ەسكەرىلگەن. 

@TazaQazBot – تازالىق جولىنداعى ءتيىمدى تەتىك: 24 مىڭنان استام ماسەلە شەشىمىن تاپتى

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ بارلىق ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە پرەزيدەنت باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ءاربىر باعىت بويىنشا كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. 

جيىندا ۆولونتەرلەر قوزعالىسىن قولداۋ ماسەلەلەرى قارالدى. 

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسىندا 2026 جىل حالىقارالىق ۆولونتەرلەر جىلى دەپ جاريالاندى. جاڭا كونستيتۋتسيادا ۆولونتەرلەر قوزعالىسىن ازاماتتىق قوعامنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى رەتىندە تاني وتىرىپ, مەملەكەتكە ەرىكتىلەردى قولداۋ مىندەتى جۇكتەلدى. بۇگىندە ۆولونتەرلىك قوزعالىس ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ مەن تابيعي بايلىقتى ساقتاۋدا مىڭداعان ناعىز جاناشىر ازاماتتاردى بىرىكتىرە وتىرىپ, “تازا قازاقستان” باستاماسىنىڭ باستى كۇشىنە اينالدى. بۇل جان-جاقتى مەملەكەتتىك قولداۋعا مۇقتاج ۆولونتەرلىك قوزعالىستىڭ جوعارى الەۋەتى مەن تيىمدىلىگىن كورسەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ. 

بۇگىندە ەلىمىزدە 810 ۇيىم مەن 3,5 مىڭ باستاماشىل توپ جۇمىس ىستەيدى, بەلسەندى ەرىكتىلەر سانى 300 مىڭ ادامعا جەتتى. 

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ءاربىر ءۇشىنشى قازاقستاندىق وسىنداي باستامالارعا قاتىساتىنىن باياندادى. ەكولوگيالىق ۆولونتەرلىك «تازا قازاقستان» شەڭبەرىندە جىل سايىن شامامەن 800 مىڭ ۆولونتەردىڭ باسىن قوسادى. قوزعالىستى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن 56 جوبا مەن 60 شاعىن گرانت جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى اتاپ ءوتىلدى. ءتيىستى تۇجىرىمدامانى قالىپتاستىرۋ, ۆولونتەردىڭ تسيفرلىق پاسپورتىن ەنگىزۋ, سونداي-اق ۆولونتەرلەردى ىنتالاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ قوسىمشا شارالارىن قوسا العاندا, جاڭا تاسىلدەر پىسىقتالۋدا.

تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى اياسىندا ەكىنشى جىل قاتارىنان تاريحي-مادەني نىسانداردى اباتتاندىرۋ بويىنشا «مادەني مۇرانى بىرگە ساقتايىق» اكتسياسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ءار ايماقتا 1 مىڭنان استام ادامنىڭ قاتىسۋىمەن ەرىكتىلەر كلۋبتارى قۇرىلدى. ەرىكتىلەر قوعامدىق كەڭىستىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىسادى, قوعامدا قورشاعان ورتاعا جانە قالالىق ينفراقۇرىلىمعا ۇقىپتى قاراۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرادى.

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنە عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ەرىكتىلەر قوزعالىسىن كەشەندى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن, ونىڭ ىشىندە زاڭنامالىق دەڭگەيدە, قالىپتاستىرۋ تاپسىرىلدى.

ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ شارالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. قازاقستاندا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ جالپى اۋدانى 30,9 ملن گەكتاردى قۇرايدى. مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركتەر اۋماعىندا 179 تۋريستىك مارشرۋت جانە 42 سوقپاق جول بار. كەلۋشىلەر سانى 2023 جىلعى 2,4 ملن-نان 2025 جىلى 3,7 ملن-عا دەيىن ءوستى.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق پاركتەردە جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 16 ملرد تەڭگەگە دەيىنگى ەكوتۋريزمدى دامىتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن باياندادى. جۇمىستار ىلە-الاتاۋى پاركىندە, سونداي-اق «التىن-ەمەل» مەن «شارىن» پارىكتەرىنىڭ اۋماقتارىندا جۇرگىزىلۋدە. «تازا تۋريزم» باعدارلاماسى اياسىندا ساياباقتاردا اقپاراتتىق باننەرلەر, قوقىستاردى بولەك جيناۋعا ارنالعان كونتەينەرلەر, قايتا وڭدەلگەن پلاستيكتەن جاسالعان ەكولاۆكالار ورنالاستىرىلادى, كەلۋشىلەر بيولوگيالىق ىدىرايتىن پاكەتتەرمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

ۇلتتىق ساياباقتارعا بارۋ پروتسەسىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قوسىمشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بارلىق ۇلتتىق پاركتەر بانكتىك سەرۆيستەر ارقىلى ونلاين تولەم جۇيەسىنە قوسىلعان, سونداي-اق پاركتەردىڭ سايتتارىندا تولەم جاساۋعا ارنالعان QR-كودتار ورنالاستىرىلعان. 5 ۇلتتىق ساياباقتا ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 9 باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتى اۆتوماتتاندىرىلدى. بۇل تۋريستەر ءۇشىن ساياباققا بارۋدى اناعۇرلىم ىڭعايلى ەتەدى, ال ۇلتتىق پاركتەرگە كەلۋشىلەر مەن تۇسىمدەردى ەسەپكە الۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرادى.

«تازا قازاقستان»: ءبىر كۇندە ەلىمىزدە 46 مىڭ گەكتاردان استام اۋماق تازارتىلدى

پرەمەر-مينيستر ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مەن ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋدى قامتيتىن ەكوتۋريزمدى جۇيەلى تۇردە دامىتۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. قازىرگى تاڭدا ەكوتۋريزم الەمدىك تۋريستىك يندۋستريانىڭ ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا, 2034-ءشى جىلعا قاراي الەمدىك ەكولوگيالىق تۋريزم نارىعى $660 ملرد-تان اسۋى مۇمكىن. قازاقستان ەكوتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا جوعارى الەۋەتكە يە, بىرەگەي تابيعي نىساندار – شارىن شاتقالى, كولساي كولدەرى, التىن-ەمەل, ىلە-الاتاۋى ۇلتتىق پاركتەرى جانە باسقا دا كەرەمەت كورىكتى جەرلەر بار. 

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە اۋماقتاردىڭ لاستانۋىنا جول بەرمەۋ شارالارىن كۇشەيتىپ, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا قالدىقتاردى ءتيىمدى باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ تاپسىرىلدى. سونداي-اق قورعالاتىن تابيعي اۋماقتارداعى تۋريستىك قىزمەتتەن تۇسەتىن كىرىستەردى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, سونىڭ ىشىندە ەكولوگيالىق سوقپاق جولداردى, دەمالۋ ورىندارىن جانە وزگە دە نىسانداردى اباتتاندىرۋعا باعىتتاۋ مىندەتى قويىلدى.

پرەمەر-مينيستر ۇلتتىق تابيعي پاركتەر اۋماعىندا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارىنىڭ باياۋ قارقىنىن سىنعا الدى.

«ەكولوگيا ءمينيسترى ىلە-الاتاۋى, التىن-ەمەل جانە شارىن ۇلتتىق پاركتەرىن اباتتاندىرۋ بويىنشا ەسەپ بەرگەنىمەن, بۇل جۇمىستار بىرنەشە جىل بۇرىن جۇرگىزىلگەن. سودان بەرى ايتارلىقتاي ناتيجەلەر بايقالمايدى. نۇرلىبەك ماشبەك ۇلىنا مينيسترلىكپەن جانە ءوڭىر اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ, تابيعي پاركتەردى اباتتاندىرۋ ىسىنە ءىرى بيزنەستى تارتۋ ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوزدەر وتكىزۋدى تاپسىرامىن. بىرىڭعاي ديزاين-كودتى جانە ءتيىستى جۇمىس كەستەلەرىن بەكىتۋ قاجەت. وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا وتەتىن ورتالىقتىڭ كەلەسى وتىرىسىندا ەسەپ بەرىڭىزدەر», دەپ تاپسىردى ولجاس بەكتەنوۆ.