ينتەرنەتتى وقىپ ءجۇر تالاي قازاق بالاسى...

قازىرگى بالالار digital الەم ۇسىنعان اقپارات تاسقى­نىنىڭ تۇتقىنىنا اينالدى. قىراعىلار كوزقاراسى قالىپتاسىپ ۇلگەر­مەگەن ۇر­پاق­تىڭ ساناسىن ۋلاپ جاتسا, جا­نا­شىرلار كوكجيەكتى كە­ڭەيتۋدىڭ جولىن ىزدەپ الەك. وسىناۋ پروبلەمانى نەگىزگە الىپ, دەپۋتات امانجول ءال­تاي ءماجىلىستىڭ ءبىر وتىرى­سىندا «جاس­وسپىرىمدەردىڭ تار­بيەسىنە سالعىرت قاراماۋعا مىن­دەتتىمىز» دەگەن ەدى.

«ۇرپاق تاربيەسىندە جى­بەر­­گەن قاتەلىكتەردىڭ ءتۇپ-تا­مىرى تەرەڭدە. ناقتىراق ايتسام, ماسەلە – ءوز بالاسىنىڭ تاربيەسى­نە تىكەلەي جاۋاپتى اتا-انادا, ۇرپاق تاربيەسىمەن اينالىساتىن بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردە, كوللەدج­دەر مەن جوعارى وقۋ ورىندا­رىندا, جاسوسپىرىمدەر ءتار­تىبىن باقىلاۋعا الۋعا ءتيىس­تى قۇ­زىر­لى ورگانداردا, قوعامدىق, الەۋ­مەتتىك ورتادا جانە وسى­لار­دىڭ ءبارىن ونەگەلى تاربيە بە­رۋ ىسىنە جۇمىلدىرىپ وتى­­رۋعا ءتيىس مەملەكەتتىك بيلىك­تە», دەدى ول.

ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ۇسىن­عان دەرەكتەر ماسەلەنىڭ ءمانىسىن اشا تۇسەدى. ايتالىق, بىلتىر قۇقىق قورعاۋ ورىندارى زاڭعا قايشى مازمۇندا­عى 16 مىڭ ينتەرنەت-رەسۋرس­تى انىقتاپتى. ال قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى الەۋمەت­تىك جەلى پايدالانۋشىلارىن قۇمار ويىنعا ۇگىتتەگەن 177 اككاۋنتتى بۇعاتتاعانىن ما­لىمدەگەن. وسىعان وراي دەپۋتات ۇيالى تەلەفونعا تەلمىرگەن ۇرپاقتىڭ ساناسىن ساقتاۋدىڭ ءبىر جولى جاسوسپىرىمدەردىڭ TikTok-تى پايدالانۋىنا تىيىم سالۋ دەگەن ەدى. بىراق بۇل كوپتىڭ كوڭى­لىنە قونبادى.

«قازىرگى تاڭدا الەۋمەتتىك جەلى حالىقتىڭ ساناسىن ءتۇرلى دە­زينفورماتسيا مەن قاجەتى جوق اقپاراتپەن تولتىرىپ جاتىر. بلوگەرلەر بايلىعىن, انشىلەر ادە­مى ءومىرىن پاش ەتىپ, پايداسىز پوستتار ۇسىنادى. دەسەك تە, مە­نىڭشە, پروبلەما TikTok بول­­­سىن, باسقا دا الەۋمەتتىك جەلى­لەر­دى بۇعاتتاۋمەن, شەكتەۋ قويۋمەن شە­شىلمەيدى. ول ءۇشىن اتا-انانىڭ, بيلىكتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنەن بو­لەك, بىرلەسە جۇمىس جۇر­گىزۋىمىز قاجەت. ءار ادام قازاق قو­عامىنىڭ وركەندەۋىنە قاي تۇس­تا پايدالى بولا الادى, سول جاعىنان اتسالىسسا قۇپ. ماسە­لەن, ءوز باسىم TikTok-تاعى 100 مىڭنان اسا, Instagram-داعى 200 مىڭعا جۋىق وقىرمانىم اراسىندا تانىمدىق باعىتتا پايىمدى ءارى ءپالساپالى ماع­لۇمات بەرگەندى ءجون سانادىم. وسىلايشا, كوشەدە كەزىككەن ازاماتقا سۇراق قويىپ, دۇرىس جاۋاپ بەرگەنىنە سىيلىق بە­رىپ, كونتەنت جاساپ ءجۇرمىن. ساۋال­دارىم ۇلتتىق ما­دەنيە­تىمىز, قۇندىلىقتارىمىز بەن نار تۇلعالارىمىز جونىن­دە. بۇگىندە اجەپتاۋىر قارا­لىم دا بار», دەدى TikTok قولدا­نۋشىسى, كاسىپكەر جانبول نۇرمۇحانبەت.

جانبول سەكىلدى TikTok پەن Instagram-دا وتكەنگە كوز سالىپ, بولاشاق يەگەرلەرىنىڭ ساۋاتىن ارتتىرۋعا زەيىن قويعاندار دا جەتەرلىك. بىراق جامان ادەت ادامعا تەز جۇعادى دەمەكشى, ءبىز سەنگەن ۇرپاق جۇمىسشى­دان گورى شەتىنەن بلوگەر بول­عىسى كەلەدى. وت­كەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى سۇرا­نىس­قا يە بولعان قا­راپايىم دانە­كەر­لەۋشى, مەحانيك, ينجەنەر سىن­دى ما­مانداردىڭ سالماعى باسەڭدەدى.

«قازىرگى تاڭدا جاس­تار­دىڭ كوبى ەلەك­تريك, سانتەحنيك سەكىل­دى ما­مان­دىقتاردى تاڭداماي­دى. ويت­كەنى اتالعان سالا­نىڭ ءباسى تو­مەن, مارتە­بەسى بيىك ەمەس. بۇل مامان­دىق­تار­دى نا­سي­حاتتاۋ ءىسى دە دۇ­رىس جۇر­گى­زىلمەي جاتىر. ما­سە­لەن, كە­ڭەس زامانى كومباينشى كامشات دو­نەن­باەۆا, شوپان جازىلبەك قۋا­نىشباەۆ, كۇرىششى ىبىراي جاقاەۆ سە­كىلدى ادامداردىڭ ەسىمىن ەلگە تانىتىپ, مارتەبەسىن كو­تەردى. قازىردە ەڭبەك ادام­دا­رى ناسيحات­تالىپ جا­تىر. دە­سەك تە, بەلگىلى ءبىر دەڭ­گەيدە عانا. جالپى, ەڭبەك ادام­دارىنىڭ وزگە ماماندار ءتا­رىزدى ارنايى مارتەبەسى جوق, اتقاراتىن قىزمەتتەرى – نا­عىز قارا جۇمىس. سول سەبەپتى دە, بۇل ىسكە كوپ جاس­ قىزى­عا بەرمەيدى», دەدى فيلولوگيا عى­­لىمدارىنىڭ كانديداتى سەرىك­زات دۇيسەنعازى.

سپيكەردىڭ سوزىنە قوعام بەل­­سەندىسى توقتار بولىسوۆ تا ءۇن قوس­تى. ايتۋىنشا, ەلگە قا­جەت مامان­دار قاتارىن تولىق­تىرۋ ءۇشىن digital الەمىنىڭ الە­ۋەتىن پايدالانىپ, ناسيحات جۇ­مىستارىن كۇشەيتۋ كەرەك.

«بۇگىندە اتا-انالاردىڭ كوبى «مە­نىڭ بالام دەپۋتات, پرەزيدەنت بولادى» دەپ, جاس­تايىنان ءسابيدىڭ قۇلاعىنا, ساناسىنا اتالعان سوزدەردى قۇيا­دى. ەستىگەنىن ءسىڭىرىپ وس­كەن ءجاسوسپىرىمنىڭ ماماندىق تاڭ­داۋداعى شەشىمى كوزى كورگەن, قۇلاعى ەستىگەن دۇنيەدەن باس­تالادى. اشىعىن ايتۋ كەرەك, قازىر مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇ­­لەك­تەردىڭ باسىم كوپشىلىگى مە­­ح­ا­نيكا سالاسىن ۇلتتىق بىر­­­ىڭعاي تەستىلەۋدە تومەن ۇپاي جيناعانىنا بايلانىس­تى عانا تاڭدايدى. سايىپ كەل­گەن­دە, بۇل ماماندىقتى جان قا­لاۋىمەن تاڭداپ, جاقسى يگە­ر­­گەن ادام مەملەكەتتىك قاي­­­رات­كەر­دىڭ جالاقىسىنان دا­ جو­عارى كولەمدە ءوز ناپاقا­سىن تابا الادى. ويتكەنى قازىر سان­تەحنيكتىڭ ءبىر 10-15 مينۋتتا تىندىراتىن جۇمىسى كەمى 5-10 مىڭ تەڭگەگە باعالانادى. بۇل – ءبىر عانا مىسال. سون­دىق­تان اتاۋلى سالالار­دىڭ ارتىق­شىلىقتارىن جاستارعا دۇرىس جەتكىزە الۋىمىز قاجەت», دەيدى جاستار جاناشىرى.

داريعا داۋلەتقىزى,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق

ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى