كوكسۋلىقتار قۋانىشى

ىنتىماعى جاراسقان كوكسۋلىقتار ءاربىر مەملەكەتتىك مەرەكەنى جارقىن جاڭالىقتارمەن قارسى الىپ جاتىر. ءبىر كۇندە بىرنەشە نىساننىڭ لەنتاسى قيىلىپ, تۇرعىندار مارە-سارە بولدى. اۋەلى اقتەكشە, مۇقانشى, ءماۋلىمباي جانە قازاقستاننىڭ 10 جىلدىعى اۋىلدارىندا جاڭا بلوك-ءمودۋلدى مەديتسينالىق نىسانداردىڭ ەسىگى اشىلدى. بۇرىنعى مەدپۋنكتتەردىڭ بارلىعى سانيتارلىق تالاپتارعا ساي­كەس كەلمەيتىن, بەيىمدەلگەن عي­ماراتتا ورنالاسقان ەدى. ەندى اتال­عان اۋىلداردىڭ 2 مىڭ تۇرعىنى قا­جەتتى قۇرالدارمەن جابدىقتالعان, ستا­تسيو­نارلىق جاعداي قاراستىرىلعان زاما­ناۋي مەديتسينالىق پۋنكتتەردە ال­عاشقى جاردەمنەن باستاپ بارلىق قا­جەتتى ءتيىستى مەديتسينالىق كومەك الا الادى.

بۇگىندە توزىعى جەتكەن اۋىل­دىق­ دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن جوندەپ, جاڭارتۋعا كوپ كوڭىل ءبولى­نىپ كەلەدى. ءوڭىر اكىمى ءباسپاسوز قىز­مە­تىنىڭ مالىمەتىنشە, وسى ماقساتتا بيىل جىل سوڭىنا دەيىن 27 بلوك-ءمودۋلدى مەديتسينالىق نىسان ىسكە قوسىلسا, وتكەن جىلى وسىنداي 12 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلگەن ەدى. ال جالپى 2025 جىلعا قاراي ولاردىڭ سانى 60-تان اسادى.

قۋانىشتى ساتتە مۇقانشى اۋى­لى­نىڭ تۇرعىنى سەيىتكارىم كوپ­تى­لەۋوۆ اعىنان جارىلدى.

«مەن ارنايى دارىگەردىڭ ەسەبىندە تۇرامىن, سوندىقتان مەنى قارالۋعا ءجيى شاقىرادى. ايىنا ءبىر-ەكى رەت بارا­مىن. اراسىندا پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن وتەمىن, قاجەت بولىپ جاتسا, ەم تاعايىندايدى. بۇرىن وسىنىڭ بارىنە اۋدان ورتالىعىنا باراتىنمىن, ەندى جاقسى بولدى, الىسقا سابىلمايمىن. بۇل – ماعان عانا ەمەس, بۇكىل اۋىلىمىزعا كەرەك عيمارات. ءبىزدىڭ كوپ جىلدان بەرگى ارمانىمىز ورىندالدى», دەيدى ول.

ايتا كەتەيىك, بلوك-ءمودۋلدى مەدي­تسي­­نالىق پۋنكتتەردىڭ ارقايسىسىنىڭ قۇنى – 50 ملن تەڭگە. ولارعا ءبىر اۋى­سىم­دا 15-20 پاتسيەنت كەلە الادى. ارقاي­سىسىنىڭ جالپى اۋدانى – 108 شا­ر­شى مەتر. شتات سانىنا ساي­كەس ولار­دا تۇراقتى نەگىزدە 7 مەدي­تسي­نا قىز­­مەتكەرى جۇمىس ىستەيدى, بەكى­تىلگەن جوسپارعا سايكەس جانە قاجەت­تى­لىككە قاراي ارنايى ماماندار دا مەدي­تسي­نا­­لىق قىزمەت كورسەتەدى. بۇل رەتتە مۇقانشى اۋىلىندا – 346 ادام, قا­زاق­­­ستاننىڭ 10 جىلدىعى اۋى­لىن­دا – 377, اقتەكشە اۋىلىندا – 994, ءماۋ­لىم­باي اۋىلىندا 223 ادام تۇرا­دى.

كوكسۋ اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى جاننۇر سىرىموۆتىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلعا قاراي اۋدانداعى مەديتسينالىق نىسانداردىڭ ءبارى وسىنداي قارقىنمەن جاڭارتىلادى.

سونىمەن قاتار بالپىق بي اۋى­لىندا 200 كەلۋشىگە ارنالعان حالىق­قا­ قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى (حقو) اشىلدى. بۇعان دەيىن فيليال جالعا الىن­عان, بەيىمدەلگەن عيماراتتا ورنا­لاس­قان ەدى, ال مەملەكەتتىك قىز­مەت كور­سەتەتىن ۇيىمدار اۋىلدىڭ ءار جەرىندە شاشىراڭقى بولعان. بۇل ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىن ۇنەمى ساق­تاۋ­عا مۇمكىندىك بەرە بەرمەيتىن. ارنايى سالىنعان عيماراتتا حقو اشۋ ارقىلى بۇل ماسەلە تولىعىمەن شە­شىلدى.

اۋىل تۇرعىندارىن وسى ماڭىزدى نىساننىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاعان كوكسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى مارلەن كول­باەۆ بۇعان دەيىنگى عيماراتتىڭ حالىققا ءتيىستى دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتۋ مۇم­كىن­دىگى بولماعانىنا بايلانىستى حا­لىق­قا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىن جاڭا عيماراتقا كوشىرۋ تۋرالى شەشىم قابىل­دانعانىن ايتتى.

«ەكىقاباتتى جاڭا ورتالىقتىڭ اۋدانى – شامامەن 1 200 شارشى مەتر, بۇل الدىڭعىسىنان ءۇش ەسە ۇلكەن. ءبىرىنشى قاباتتا حقو ورنالاسقان, ال ەكىنشى قاباتتا احات, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جانە جەر كاداسترى سالاسىندا قىزمەت كورسەتىلەدى, 50 ورىندىق ءماجىلىس زالى بار. سونىمەن قاتار جاڭا حقو بىرنەشە سەكتورعا بولىنگەن. مىسالى, e-otinish سەكتورىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەلەكتروندىق ءوتىنىش بەرۋگە بولادى, ال ەكىنشىسىندە قىزمەتتەردى ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالى نەمەسە ارنايى قوسىمشالار ارقىلى دەربەس الۋعا بولادى», دەدى م.كولباەۆ.

اتاپ وتسەك, ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازا­ماتتار ءۇشىن حقو-دا پاندۋس, ليفت جانە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋگە ىڭ­عايلى تەرەزە قاراستىرىلعان. بالا­لارى بار كليەنتتەر ءۇشىن دە انا مەن بالا بولمەسى جاسالعان. 57 ورىندىق كۇتۋ زالى بار. ءبىر اۋىسىمدا 200 ادام كەلە الادى. قىزمەتكەرلەر سانى – 44.

العاشقى قىزمەت الۋشىلاردىڭ ءبىرى اۋىل تۇرعىنى, كوپبالالى انا ۆالەنتينا تيموفەەۆا جاقىندا توعى­زىن­شى بالاسىن دۇنيەگە اكەلگەن. ول وسى كۇنى حقو-عا ءتيىستى قۇجاتتارىن الۋ­عا كەلدى. وعان العاشقى كليەنت­تەردىڭ ءبىرى رەتىندە بالالار ارباسى سىيعا تارتىلدى. وسى عيماراتتا جاس جۇبايلار نەكەسىن تىركەتىپ, سالتاناتتى ءراسىمدى دە وتكىزە الدى. جاس جۇبايلاردىڭ اتىنان ميراس ابەنوۆ العىسىن ءبىلدىردى جانە ولارعا تەلەديدار تارتۋ ەتىلدى. تاعى ءبىر قىزمەت الۋشى نازىم بەكەت ءوزىنىڭ العاشقى جەكە كۋالىگىن قولىنا الدى, وعان دا ەستەلىك سىيلىقتار بەرىلدى.

جالپى, حقو-عا ارنالعان ەكى قابات­­تى­ عيماراتتىڭ قۇرىلىسى وتكەن جىل­دىڭ تامىز ايىندا باستالدى. جۇمىستى «نۇر-شاپاعات-قۇرىلىس» جشس مەردىگەرلىك ۇيىمى ورىندادى. نىساننىڭ جالپى قۇنى 431,6 ملن تەڭگەدەن اسادى.

سونداي-اق مۇسابەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى كوگىلدىر وتىنعا قوسىلدى. بۇل – كوكسۋ اۋدانىندا گاز قۇبىرى تارتىلعان سەگىزىنشى اۋىل.

مۇسابەك اۋىلىندا گاز تاراتۋ جەلىلەرى مەن جەتكىزۋشى گاز قۇبىرىن تارتۋعا 523 ملن 827 مىڭ تەڭگە بولىن­گەن. قۇرىلىس جۇمىستارىن مەردىگەر «الماتى Production Construction & Invest» جشس اتقاردى. قازىرگى ۋاقىتتا قۇرى­لىس-مونتاج جۇمىستارى تولىق اياقتالعان. گاز قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى 46,7 شاقىرىم, سونىڭ 15,5 شاقىرىمى – جوعارى قىسىمدى, 31,2 شاقىرىمى – تومەنگى قىسىمدى. سول سياقتى 4 دانا شكافتىق تيپتەگى گاز تاراتۋ ستانساسى ورناتىلدى. جالپى, بۇل اۋىلدا 1 806 تۇرعىن بار, ابونەنت سانى – 178.

گاز الاۋىن جاعۋ سالتاناتتى راسى­مىنە قاتىسقان اۋىل تۇرعىندارى اتقارىلعان ىسكە ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. سولاردىڭ ءبىرى – اۋىل تۇر­عىنى, «كۇمىس القا» يەگەرى التىنشاش مۇتاشەۆا.

«وسى اۋىلدىڭ بايىرعى تۇرعى­نىمىن. مۇندا 1969 جىلدان بەرى تۇرا­مىن. التى بالام بار. جىلقى باقتىق, قوي باقتىق, ۇزاق جىل مالدا بولدىق. اۋىل­عا تۇبەگەيلى تۇراقتاعانىمىزعا ون جىل­داي بولدى. قازىر جاسىم 73-تە. وت جاعىپ, كۇل شىعارعان وڭاي ەمەس. گاز كەلگەنىنەن قۋانىپ جاتىر­مىز. قۇرىلىس جۇمىستارىندا ەر-ازاماتتار كۇننىڭ ىستىعىنا دا, سۋىعىنا دا قاراماي جۇمىس ىستەدى. ۇيىمە گازدىڭ نۇكتەسىن, ەسەپتەگىش قۇرالىن مەردىگەر كومپانيا تەگىن ورناتىپ بەردى. ازامات­تار­دىڭ بارىنە دە كوپتەن-كوپ العىس ايتامىن», دەدى كوپبالالى انا.

بۇعان دەيىن بالپىق بي, تەرەكتى, مۇقىر, ەڭبەكشى, بەسقاينار, جامبىل, مامبەت اۋىلدارىنا گاز قۇبىرى تارتىلىپ, 5 مىڭنان اسا ابونەنت گازعا قوسىلۋعا مۇمكىندىك السا, سونىڭ 2 700-دەن استامى بۇگىندە كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. كوكسۋ اۋدانىندا گازعا قوسىلار كۇندى كۇتكەن 12 اۋىل بار. ولار جوسپار بويىنشا كەلەر جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىق قوسىلىپ بىتۋگە ءتيىس.

وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باس­قار­ماسىنىڭ مالىمەتىنشە, جوسپارعا سايكەس 2025 جىلعا دەيىن كەربۇلاق اۋدا­نىنان تالدىقورعانعا دەيىنگى ەلدى مەكەندەر تولىق گازداندىرىلادى. ال 2030 جىلعا قاراي ءوڭىردى گازداندىرۋ 100 پايىزعا جەتەدى نەمەسە 192 ەلدى مەكەن قامتىلادى دەپ مەجەلەنىپ وتىر.

وسى كۇنى اۋىل بالالارىنىڭ قۋانى­شىندا شەك بولعان جوق. سەبەبى كوپتەن كۇتكەن ءماۋلىمباي جانە جارلىوزەك اۋىلدارىندا بالالار ويىن الاڭدارى پايدالانۋعا بەرىلدى. ستاديونعا جوندەۋ جۇمىستارىن اتقارعان مەردىگەر ۇيىم «كەنجەنوۆا» جك اينالاسى 4 ايدىڭ ىشىندە جوبانى اياقتاعان. جوباعا 22,5 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەن.

جارلىوزەك اۋىلىندا بۇعان دەيىن ويىن الاڭى بولماعان. سوندىقتان اۋىلداعى يديگوۆ كوشەسىنەن ارنايى ورىن بەلگىلەنىپ, ءبىر مەزگىلدە 30 بالا ويناي الاتىن جاڭا الاڭ سالۋ جوسپارلانعان ەدى. مەردىگەر ۇيىم «اتس Build» جشس الاڭ قۇرىلىسىن شىلدە ايىندا باستاپ, بەلگىلەنگەن مەرزىمى قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا اياقتادى. جوبانىڭ قۇنى 18,5 ملن تەڭگەگە جۋىق. نىسان سوڭعى ۇلگىدەگى جابدىقتارمەن قامتىلعان.

وسى كۇنى ءماۋلىمباي اۋىلىنداعى جەڭىس ورتا مەكتەبىنىڭ جاڭارعان ستاديونى جوندەۋدەن كەيىن پايدالانۋعا بە­رىل­دى. وعان اعىمداعى جوندەۋ جۇر­گى­­زىلىپ, 108 شارشى مەتر بالالار ويىن الا­ڭى, 108 شارشى مەتر Workout سپورت الاڭى مەن قورشاۋلى 800 شارشى­ مەتر­لىك شاعىن فۋتبول الاڭى سالىندى.

«جاسىم 9-دا, 4-سىنىپتا وقي­مىن. بۇعان دەيىن مەكتەپتىڭ ەسكىرگەن الاڭىندا وينايتىنبىز. قازىر الاڭنىڭ جاڭارعانىن كورىپ, قاتتى قۋاندىق. ەندى مۇندا دوپ ويناپ, اتكەنشەك تەۋىپ, تۋرنيكتە تارتىلىپ, سپورتپەن ەمىن-ەركىن شۇعىلداناتىن بولدىق», دەيدى جەڭىس ورتا مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى اقنۇر جەتپىسباي.

اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنى ساۋ بولۋى ءۇشىن وسىنداي نىسانداردىڭ بوي كوتەرگەنى ءتيىمدى. ۇيىنە گاز كەلىپ تۇرسا, حالىق بۇرىنعىداي كومىرگە كەزەك­كە­ تۇرىپ اۋرە بولمايدى. ءبىز اتالعان اۋداننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە ءسۇيىنىپ قايتتىق.

جەتىسۋ وبلىسى