وڭىردە مال شارۋاشىلىعى دامىپ كەلەدى. ءتورت ت ۇلىك باسىنىڭ ءوسۋى مال ازىعىنا عانا ەمەس, جۇقپالى اۋرۋلاردان ساقتاپ, دەر كەزىندە دەرتتىڭ الدىن الۋعا دا بايلانىستى.
بۇگىنگى تاڭدا وبلىستا 545 مىڭ باس ءىرى قارا, 787 مىڭ ۇساق مال, 287 مىڭ باس جىلقى جانە جۇزدەگەن تۇيە باعىلىپ جاتىر. وسى جىلى ارقيلى مال اۋرۋلارىنان ساقتانىپ, الدىن الۋعا مەجەلەنگەن جوسپارلى جۇمىس ءبىرشاما تياناقتى اتقارىلدى. ناقتىراق ايتساق, 6,7 ميلليون جانۋار مەن قۇسقا ۆاكتسينا ەگىلدى. 1,3 ميلليون جانۋار مەن قۇستار اسا قاۋىپتى ىندەتتەرگە بايلانىستى تەكسەرۋدەن وتكىزىلدى. قىرۋار جۇمىستى اتقارۋعا قوماقتى قارجىنىڭ قاجەت ەكەنى بەلگىلى. بيىل ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 2,5 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىندى. جىل باسىنان بەرى مولشەرلەنگەن قارجى كولەمى تولىق يگەرىلدى. وسىلايشا, جانۋارلار مەن قۇستارعا ۆاكتسينا ەگىلىپ, زەرتتەلدى. ءىرى قارا مالدىڭ قانىنان 389 مىڭ سىناما الىندى. بۇل ورايداعى جوسپاردىڭ 105 پايىزى ورىندالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ۇساق مال دا 107 پايىز زەرتتەلىپ, جۇقپالى اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. جوسپاردان تىس اتقارىلعان كوپ ءىس بار.
ارقيلى ىندەتتىڭ الدىن الۋ بارىسىندا قولبايلاۋ بولىپ وتىرعان ءتۇيىندى ماسەلەنى دە ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ماسەلەن, وڭىردە 265 مال قورىمى بار. ونىڭ 8-ءى – تيپتىك قورىم, 257-ءسى – بۇرىننان پايدالانىلىپ كەلە جاتقان مال قورىمدارى. ەلدى مەكەندەرگە ءتورت ت ۇلىك مالدىڭ ولەكسەسىن زالالسىزداندىرۋعا ۇلگىلى مال قورىمدارى قاجەت-اق. بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋگە وبلىس اكىمدىگى «وبلىس اۋماعىندا پايدالانىلاتىن مال قورىمدارىن سايكەستەندىرۋ جانە جاڭا ۇلگىدەگى مال قورىمدارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن سالۋ جونىندەگى 2019-2025 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارىن» بەكىتتى. شىنتۋايتىندا, بۇل كوپتەن بەرى كوتەرىلىپ كەلە جاتقان ماسەلە بولاتىن. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا 108 جەر تەلىمى راسىمدەلگەن. وڭىردەگى اۋدانداردا جاقسى مىسالدار دا بار. ماسەلەن, جوعارىدا اتالعان جوسپارعا سايكەس, ءبىرجان سال اۋدانىندا جالپى سوماسى 70 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 5 مال قورىمى سالىنباق. 2022 جىلى وسى ماقساتقا 22,1 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. ازىرگە 10 اۋداندا مال قورىمىن سالۋعا قاجەتتى قۇجاتتار ازىرلەنىپ جاتىر. اقكول, بۇلاندى, بۋراباي ءتارىزدى بىرقاتار اۋداندا 8 تيپتىك مال قورىمىن سالۋعا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. زاڭناماعا سايكەس مال يەلەرىنە سانيتارلىق سويۋعا جىبەرىلگەن اۋرۋ مالداردىڭ ورتاشا نارىقتىق باعاسىنىڭ كولەمى مەن شىعىندارىن 30 پايىزعا وتەۋ كوزدەلگەن. 2022 جىلى مال يەلەرىنە وتەماقى تولەۋ ءۇشىن 176 ملن تەڭگە ءبولىندى. 1 702 باس ءىرى قارا مەن 736 ۇساق مال شىعىنى وتەلدى. 2023 جىلعا 76,5 ملن تەڭگە قاراجات قاراستىرىلىپ وتىر. كۇنى بۇگىنگە دەيىن 550 باس ءىرى قارا مەن ۇساق مال ءۇشىن 59,1 ملن تەڭگە كولەمىندە وتەماقى تولەندى. بۇل ماقساتقا بولىنگەن قاراجات 77,3 پايىزعا يگەرىلدى.
اۋرۋدىڭ الدىن الۋ تۋرالى تىلگە تيەك ەتكەندە كوپتەن بەرى قوعامدا سان الۋان پىكىر تۋدىرىپ جۇرگەن قاڭعىباس يت-مىسىقتىڭ سانىن ازايتۋ, رەتتەۋ ماسەلەسى تۋرالى دا ايتا كەتۋ كەرەك. زاڭ كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ۆەتەريناريا باسقارماسى «اقمولا وبلىسىندا جانۋارلاردى اۋلاۋ, ۋاقىتشا ۇستاۋ قاعيداتتارى» تۋرالى نەگىزدەمە دايىندادى. ەرەجەگە سايكەس يت-مىسىقتى اۋلاعان كەزدە وقشاۋلايتىن تورلار, تۇزاقتار, باسقا دا قۇرال-جابدىقتار ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى بەلگىلەندى. وسى جىلى وبلىستا قاڭعىباس يت پەن مىسىقتىڭ سانىن رەتتەۋگە 96,5 ملن تەڭگە قاراجات قاراستىرىلعان. باسقارما قاڭتار ايىندا 4 باعدارلاما بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بايقاۋىن وتكىزگەن. وسى بايقاۋدا بىرنەشە سەرىكتەستىكتەر مەن جەكە كاسىپكەرلەر جەڭىسكە جەتكەن. ولاردىڭ ىجداعاتتى جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا 2,3 مىڭعا جۋىق يت ۇستالىپ, زالالسىزداندىرىلدى. باسقارما ماماندارى جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىمەن ۋاقىتشا ۇستاۋ پۋنكتتەرىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى. الداعى ۋاقىتتا ۋاقىتشا ۇستاۋ پۋنكتىن سالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر. مۇنداي ورىندار اقمول اۋىلىندا, اتباسار جانە كوكشەتاۋ قالالارىندا سالىنباق. جوبانىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى بولاتىنى جۇمىس بارىسىندا انىقتالادى. ەگەر ناتيجەلى بولسا, بارلىق اۋدان مەن قالادا وسىنداي ۋاقىتشا ورىندار جابدىقتالماق. مامانداردىڭ ەسەپتەۋىنە قاراعاندا, ۋاقىتشا ۇستاۋ پۋنكتىنە كەتەتىن شىعىن باسپانا سالۋ مەن ۇستاۋعا قاراعاندا ارزانىراق بولماق.
ەل ىشىندە ىندەت تاراماۋ ءۇشىن وسىنداي قاداۋ-قاداۋ شارۋا اتقارىلىپ جاتىر. بۇل – وتە ماڭىزدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن شەتەلگە ەكسپورتتايتىن بولساق, قاتاڭ تەكسەرىستەن وتەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ۆەتەريناريا سالاسىن جەتىلدىرە ءتۇسۋىمىز كەرەك-اق.
اقمولا وبلىسى