رۋستام الباەۆ: پرەزيدەنتتىك اۋرۋحانا تاجىريبەسىن وڭىرلەرگە تاراتۋ ماڭىزدى

– رۋستام قۋانىشبەك ۇلى, قارا­پايىم حالىق پرەزيدەنتتىك اۋرۋحانا دەپ اتايتىن مەكەمەدە تەك مەم­لەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قىزمەت كور­­سەتىلەدى دەپ ويلايدى. دەگەنمەن سىز­د­ەرگە باسقا ازاماتتارىمىز دا قا­را­لا الا ما؟

– ارينە, ءبىز تىركەلگەن كونتينگەنتپەن جۇمىس ىستەيمىز, ولاردىڭ سانى بۇ­گىندە 25 مىڭ ادامدى قۇرايدى. بۇعان قوسا قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن ازاماتى ءبىزدىڭ اۋرۋحانادان كۆوتا بويىنشا تەگىن ەم الا الادى. سونداي-اق شەتەل ازاماتتارىنا دا اقىلى ەم-شارالار قىزمەتى قاراستىرىلعان.

– پرەزيدەنت ءىس باسقارماسىنىڭ مەديتسينالىق ورتالىعىندا ەلىمىزدىڭ ۇزدىك دارىگەرلەرى جۇمىس ىستەيتىنىن بىلەمىز. اۋرۋحاناعا جاڭادان مامان قابىلداردا قانداي كريتەريلەرگە سۇيەنەسىزدەر؟

– ارينە, ىرىكتەۋ كريتەريلەرى بار. ادەتتە ءبىز جوعارى ساناتتاعى ەڭ تاجىريبەلى دارىگەرلەردى شاقىرامىز. بىراق قازىر جاس دارىگەرلەردى جۇمىس­قا الىپ, ولارعا ءوزىمىز ۇيرەتۋ ءۇردىسىن جولعا قويىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ اۋرۋحانادا تاجىريبەلى جانە بىلىكتى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر, ونىڭ ىشىندە باس اريتمولوگ, باس پۋلمونولوگ جانە باس ون­كو­لوگ ماماندارى جۇمىس ىستەيدى. سو­نىمەن قاتار بىزدە 13 مەديتسينا عى­لىم­­­­­دارىنىڭ دوكتورى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە 6 پروفەسسور, 30 مەديتسينا عى­لىمدارىنىڭ كانديداتى, 20 MBA, 7 PHD دارەجەسىندەگى مامان بار. ءبىزدىڭ مەكەمە – قازاقستانداعى عىلىمي مار­تە­بەسى بار جالعىز اۋرۋحانا.

– اۋرۋحانا مەديتسينالىق ۇيىم­دارمەن, سونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن مەموراندۋم جاسايدى. بۇل ارىپتەستىك بايلانىستىڭ قانداي وڭ ىقپالى بار؟

– ارينە, مۇنداي مەموراندۋمدار بار. ءبىز استانا, سەمەي جانە قارا­عاندى مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۋني­ۆەرسيتەتتەرىمەن مەموراندۋمعا قول قوي­دىق. بۇل مەموراندۋمداردىڭ ماق­ساتى – بازامىزداعى ءتۇرلى اسپەكتىدە كلي­نيكالىق زەرتتەۋلەر, عىلىمي جۇمىس­تاردى دامىتۋ. مىسالى, ءبىز موا-دا وسى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كلينيكالىق كافەدرالارىنىڭ فيليالدارىن اشتىق. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن سوڭ ەڭ ۇزدىك تۇ­لەكتەردى اۋرۋحاناعا جۇمىسقا قال­دى­رامىز.

ەلىمىزدە دارىگەر تاپشىلىعى ما­سە­لەسى وزەكتى بولىپ تۇر. اسىرەسە رەانيماتسيا, گينەكولوگيا سياقتى بەيىندىك مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى قاتتى سە­زىلەدى. بىراق ءبىزدىڭ جاعدايدا بار­لىق جۇمىس ورنى بوس ەمەس, مامانداردى تار­تۋدا ەشقانداي قيىندىق جوق ەكەنىن ايتقىم كەلەدى.

– وسى ورايدا ءوزىڭىز تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز. نەلىكتەن كارديوحيرۋرگيا سالاسىنا اۋىسۋعا شەشىم قا­بىلدادىڭىز؟

– بالا كەزىمدە اتاقتى كارديوحيرۋرگ ۆ.بۋراكوۆسكيدىڭ «العاشقى قادامدار: كارديوحيرۋرگ جازبالارى» اتتى كىتابى قولىما ءتۇستى. بۇل كىتاپ ماعان قاتتى اسەر ەتتى جانە مەنىڭ ماماندىق تاڭداۋىما سەبەپ بولعان شىعار. سونداي-اق مەنىڭ ۇلكەن اپكەم دارىگەر بولىپ جۇمىس ىستەيدى. ول دا مەن ءۇشىن ۇلگى بولدى. استانا قالاسىنىڭ مەديتسينا ينستيتۋتىنا ءتۇسۋ كەزىندە «كارديوحيرۋرگيا» ماماندىعى بولعان جوق, وقۋىمدى جالپى حيرۋرگ رەتىندە ءبىتىردىم. ۇزاق ۋاقىت اۋداندىق ەمحانالاردا جۇمىس ىستەدىم. جالپى, ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەندە ەڭبەك جولىمدى سانيتار, مەيىرگەر بولىپ باستادىم, بىراق كارديوحيرۋرگ بولۋ دەگەن بالا ارمانىم مەنەن ۇزاپ كەتپەدى. ءبىر كۇنى كلينيكاداعى كەزەكشىلىكتەن شىققاننان كەيىن ماسكەۋدەگى ا.باكۋلەۆ اتىنداعى جۇرەك-قان تامىرلارى حيرۋر­گياسىنىڭ ۇلتتىق مەديتسينالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنا بايلانىسقا شىقتىم. دەمالىسىمدا ماسكەۋدەگى وسى ورتالىققا ەمتيحان تاپسىرىپ, وقۋعا ءتۇستىم. ايگىلى كلينيكانىڭ اسپيرانتۋراسىندا 3 جىل وقىدىم جانە كانديداتتىق ديسسەرتاتسيامدى ءساتتى قورعادىم. بۇل جەتىستىككە «بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى قول جەتكىزدىم.

– «بولاشاقپەن» ەۋروپادا دا, امەريكادا دا وقۋعا بولادى. ءسىز نەگە رەسەيدى تاڭدادىڭىز؟

– بىرىنشىدەن, سول كەزدە ەلدەردىڭ تاڭ­داۋى شەكتەۋلى ەدى جانە بۇل نۇسقا مەن ءۇشىن جاقسىراق بولدى. مەنىڭ مىندەتىم – كانديداتتىق ديسسەرتاتسيانى قورعاۋ جانە عىلىمي دارەجە الۋ. ال ن.باكۋلەۆ اتىنداعى جۇرەك-قان تامىرلارى حيرۋر­گياسىنىڭ ۇلتتىق مەديتسينالىق زەرتتەۋ ورتالىعى تمد-داعى ەڭ قۋاتتى مە­ديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ءبىرى بولاتىن. شىن مانىندە, قازاقستانداعى جەتەكشى كارديوحيرۋرگتىڭ كوبى باكۋلەۆ ينستيتۋتىنان شىققان.

قازىر ءبىزدىڭ اۋرۋحانادا «بولاشاق­تىڭ» 12 تۇلەگى بار. ولار ءارتۇرلى ەلدە وقىدى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل ستيپەنديا كوپتەگەن ازاماتقا ءوز سالاسىنىڭ ۇزدىك مامانى بولۋعا مۇمكىندىك بەرىپ كەلەدى.

– قازىرگى ۋاقىتتا اۋرۋحانادا جا­ۋاپتى قىزمەتتەسىز. بىراق ناۋقاس­تار­عا وپەراتسيا جاساۋعا مۇمكىندىگىڭىز بولا ما؟

– وكىنىشكە قاراي, وپەراتسياعا ۋاقىت مۇلدە جەتىسپەيدى. دەگەنمەن اپتاسى­نا 1-2 رەت ۋاقىت تابۋعا تىرىسامىن. سوندىقتان كارديوحيرۋرگيا بو­­لىم­شەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسىمەن سەنبى كۇن­­دەرى وپەراتسيا جاساي الاتىنداي كەلى­سىم بار. جۇمىس كۇندەرى اۋرۋحانا تىز­گىنىندە ساقاداي ساي تۇرۋىم كەرەك, ياعني جۇمىسىمنىڭ اكىمشىلىك بولىگىمەن اينا­لىسامىن. وپەراتسيا جاساۋ مەنىڭ كوڭى­لىمنىڭ جۇبانىشى دەپ ايتسام بولادى.

– جىل باسىنان بەرى «قر ءپىب مو كۇندەرى» جوباسى اياسىندا اۋرۋحانا دارىگەرلەرى وبلىستاردى ارالاپ, ءوڭىر تۇرعىندارىنا كومەك كورسەتتى. بۇل جوبانىڭ ماڭىزى قانداي؟

– قر ءپىب مو باسشىسى الەكسەي تسويدىڭ يدەياسىمەن جۇزەگە اسقان بۇل جوبا اۋرۋلاردى الدىن الۋ, دياگنوس­تيكالاۋ, ەمدەۋ جانە ساۋىقتىرۋ سالاسىندا تاجىريبە الماسۋ, زاماناۋي ادىستەرمەن ءبولىسۋ, سونداي-اق مەدي­تسينالىق مەكەمەلەرمەن عىلىمي-كلي­ن­يكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ سياق­تى ماقساتتى كوزدەيدى. اۋرۋحانا دارى­گەرلەرى جەرگىلىكتى ءوڭىردىڭ ماماندارىنا كۇردەلى وپەراتسيا جاساۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ, تۇرعىندارعا ساپالى دارىگەرلىك كەڭەس بەرىپ كەلەدى. بۇگىنگە دەيىن ءبىزدىڭ اۋرۋحانا دارىگەرلەرى شىمكەنت قالاسىندا, اقمولا, اقتوبە, شقو, اتىراۋ, قوستاناي وبلىستارىندا 83 وپەراتسيا جاساپ, 428 دارىگەرلىك كەڭەس وتكىزىپ, 57 ءدارىس وقىدى. بۇل ءىس مۇنىمەن تۇگەسىلمەي, بىلىكتى دارىگەرلەر قۇرامىمەن بارلىق وبلىستى شارلاۋ جوباسى ءالى دە جالعاسىن تابادى.

– اۋرۋحانادا يادرولىق مەديتسينا ورتالىعى, گەنومدىق زەرتحانا جانە باسقا دا جوعارى يننوۆاتسيالىق ورتا­لىقتار جۇمىس ىستەيدى. بۇلار اۋرۋحا­ناعا قانداي ارتىقشىلىقتار بەرەدى؟

– ءبىزدىڭ اۋرۋحانانىڭ ەرەكشەلىگى – كوپسالالىعىندا. ءبىز ءارتۇرلى باعىت بويىن­شا جۇمىس ىستەيمىز. مىسالى, وزىق جو­بالارىمىزدىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلعان يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ ءوز بازاسىندا راديوفارمپرەپاراتتاردى سينتەزدەۋدى باستادىق. سونىمەن قاتار اۋرۋحانا تىنىس الۋ ورگاندارىنىڭ پاتولوگياسىن ەمدەۋ سالاسىندا قازاقستاندا بالاماسى جوق رەسپيراتورلىق مەديتسينا ورتالىعىن اشتى. ەڭ باستىسى, ءبىز اۋىر ناۋقاستارعا پراكتيكالىق كومەك كورسەتىپ قانا قويماي, ادىسنامالىق كومەك كورسەتەمىز. اۋرۋلاردى ەمدەۋ حاتتامالارى ازىرلەنۋدە جانە ودان ءارى ەمدەۋ تەحنولوگيالارىن وڭىرلەرگە بەرۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل – وتاندىق مەديتسينانى دامىتۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى. ءبىر مىسال كەلتىرەيىن, بىزدە ديابەتتىك اياق ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. قانت ديابەتىنىڭ اۋىر اسقىنۋى كەزىندە قان تامىرلارىنىڭ انگيوپا­تياسى ءجيى داميدى. سونىڭ ىشىندە سوڭ­عى گانگرەنانىڭ دامۋىمەن اياقتار زارداپ شەگەدى. وڭىرلەردە مۇنداي جاعدايدا­عى پاتسيەنتتەردىڭ اياعى ءتۇرلى دەڭگەيدە كەسىلەدى. وسى وپەراتسيالاردان كەيىن ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى تومەندەيدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – زاماناۋي ادىستەردى قولدانا وتىرىپ, اياقتاردىڭ تىرەك قىزمەتىن مۇمكىندىگىنشە ۇزاق ۋاقىتقا ساقتاۋ. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, اياعىڭىزدى ساقتايمىز. سونداي-اق سپورتتىق مەديتسينا ورتالىعى, گەپا­تولوگيا جانە گاستروەنتەرولوگيا ور­تالىعى, اۋتويممۋندىق اۋرۋلار ورتا­لىعىنىڭ جۇمىسىنا دا كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. جاقىندا قازاقستان سپورتشىلار وداعىمەن مەموراندۋمعا قول قويدىق. ەندى ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى ءوز دەنساۋلىعىن ءبىزدىڭ بىلىكتى دارىگەرلەرگە تىكەلەي سەنىممەن تابىستاي الادى.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

ورىنبەك وتەمۇرات,

«Egemen Qazaqstan»