قىتايدىڭ ءىرى ەكونوميكالىق جانە ونەركاسىپ ورتالىعى سانالاتىن شەنجەن قالاسىنىڭ 200-دەن اسا كاسىپكەرى قازاق-قىتاي ءبىرىنشى بيزنەس فورۋمىنا قاتىستى. قازاقستان-قىتاي ساۋداسىنا جاردەمدەسۋ قاۋىمداستىعى مەن Shenzhen Cross Supply Association بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان ءىس-شارا. قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستىرۋ ءۇشىن بولاشاق قىتايلىق ينۆەستورلاردى جينادى.
فورۋمنىڭ اشىلۋىندا قازاقستان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين ەكى ەل حالىقتارى اراسىندا قالىپتاسقان تىعىز بايلانىستارىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىزدىڭ ەلدەر, مادەنيەتى پەن ەكونوميكاسى بۇرىننان كەلە جاتقان دوستىق جانە سەرىكتەستىك قاتىناستارمەن تىعىز بايلانىسقان مەملەكەت باسشىلارى جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. جاقىن ارادا ۆيزاسىز رەجىمدى اشۋدى پىسىقتاپ جاتىرمىز. بۇل مادەني-گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز», دەدى س.جۇمانعارين.
ۆيتسە-پرەمەر قازاقستانعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيالاردىڭ نەگىزگى ءۇش باعىتىن ايقىندادى. ءبىرىنشىسى – لوگيستيكا, بۇل قولدانىستاعى باعىتتاردى دامىتىپ, جاڭا باعىتتاردى اشۋدى, ينفراقۇرىلىم جۇرگىزىپ, جۇكتەۋ-ءتۇسىرۋ ورتالىقتارىن اشۋدى كوزدەيدى. وسى باعىت ءىرى كولىك وپەراتورلارى ءۇشىن ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى.
«بۇگىندە شەكارا ماڭىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق حابتار, لوگيستيكالىق ورتالىقتار جەلىسى قۇرىلۋدا, ولار ءارى قاراي كەڭەيتۋ الەۋەتى بار ەاەو جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ نەگىزى بولماق. قازاقستاننىڭ ءار وبلىسىنداعى ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, قۇرىلعان ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتار بار. ولارعا سالىقتىق پرەفەرەنتسيالار پۋلى ۇسىنىلىپ, ارنايى قۇقىقتىق رەجىم قولدانىلادى. سالىقتار مەن باجداردى تولەۋدەن بوساتۋ تۇرىندەگى ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالارمەن قوسا, جاقىندا ينۆەستورلارعا باستاپقى كەزەڭدە جۇكتەمەنى ازايتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق سالىق نەسيەسى ەنگىزىلدى. ياعني ينۆەستورلارعا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى جانە م ۇلىك سالىعى اياسىندا تولەمدەردى ءۇش جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە 100%-عا تومەندەتۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى», دەدى س. جۇمانعارين.
بۇگىنگى تاڭدا قىتاي شەكاراسىندا كەدەرگىسىز ساۋدانى دامىتۋ ءۇشىن «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا قالىپتاستىرۋ تولىعىمەن اياقتالدى. اەا ينفراقۇرىلىمىنا يندۋستريالىق جانە لوگيستيكالىق ايماقتارمەن قاتار, 2015 جىلى ەلدىڭ شىعىسىندا جۇكتەردى جيناۋ مەن تاراتۋ ءۇشىن ىسكە قوسىلعان قۇرعاق پورت كىرەدى. 2014 جىلى ليانيۋنگان پورتىندا قىتايلىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەستىكتە لوگيستيكالىق تەرمينال قۇرىلدى.
ۆيتسە-پرەمەر ينۆەستيتسيالار ءۇشىن ەكىنشى باعىت رەتىندە ءونىمدى تەرەڭ وڭدەۋدى, ال ءۇشىنشى باعىت رەتىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار شەنچجەن قالاسىندا قازاقستان دەلەگاتسياسى جانە قىتايدىڭ ءىرى كاسىپكەرلەرى, قىزمەتتەر, تەحنولوگيالار مەن تاۋارلار جەتكىزۋشىلەردىڭ جوعارى رەيتينگىنە ەنگەن كومپانيالار وكىلدەرى, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك, لوگيستيكا سالاسىنداعى جاھاندىق ءىرى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى سەرىك جۇمانعارين باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ اتىنان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ, «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى رايىمبەك باتالوۆ, يدم يندۋستريالىق دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ازامات پانباەۆ, «Qaztrade» ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى رۇستەم اسىلبەك, «قتج» ۇك» اق جانە باسقا دا مامانداندىرىلعان كاسىپورىنداردىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى.
«بۇگىندە قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعى جوعارى دەڭگەيلى بايلانىستاردىڭ جوعارى سەرپىنىمەن جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىل, ينۆەستيتسيا تارتۋ, كولىك-لوگيستيكانى دامىتۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى سالالارىمەن سيپاتتالادى. مامىر ايىندا سيان قالاسىندا وتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان مەن قىتاي باسشىلارى الداعى جىلدارى ءوزارا تاۋار اينالىمىن 40 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن قويدى. بۇل كورسەتكىشكە جاقىن ارادا قول جەتكىزەتىنىمىزگە سەنىمدىمىن. بىراق ءبىز ءۇشىن ساندىق كورسەتكىشتەن بولەك, مازمۇنىنىڭ ساپاسى ماڭىزدى. قازاقستان ۇكىمەتى سىزدەردىڭ كومەكتەرىڭىزبەن, تاجىريبەلەرىڭىزبەن جانە جيناقتالعان تەحنولوگيالىق ازىرلەمەلەردىڭ مىقتى قورىمەن جوعارى وڭدەلگەن تاۋارلاردى ءوندىرۋ كولەمىن بارىنشا ارتتىرۋعا مۇددەلى. قازاقستاندا وندىرىلگەن ءونىمنىڭ ارتىقشىلىقتارى باسىم. ءبىز ەاەو كەڭىستىگىندەمىز, بۇل دەگەنىمىز 160 ملن ادامعا باعىتتىلعان نارىققا شىعۋدى بىلدىرەدى», دەدى س.جۇمانعارين.
اعا ەكونوميست, قىتاي اۋىلشارۋاشىلىق ماشينالارىن تاراتۋ قاۋىمداستىعىنىڭ (CAMDA) پرەزيدەنتى فان تسزيانحۋا قاۋىمداستىق ۇيىمداستىرعان حالىقارالىق اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسى كورمەسىنىڭ الاڭىن قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعى ءۇشىن كوپىر رەتىندە پايدالانۋدى ۇسىندى. بۇل كورمە – بۇكىل الەمگە تانىمال جانە ازياداعى ەڭ ۇلكەن كورمە. CAMDA اتىنان قاۋىمداستىق قازاقستانعا ساۋدا جانە ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسى سالاسىندا ينۆەستيتسيالاۋ ءۇشىن كۇش سالۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.
قىتايداعى فوسفات تىڭايتقىشتارىن وندىرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى سيۋي سيۋەفەن قىتايداعى تىڭايتقىش ءوندىرىسىنىڭ دامۋى تۋرالى ايتسا, قىتاي تۇقىم ساۋداسى قاۋىمداستىعىنىڭ باس حاتشىسى تيان ۆەيحۋن قازاقستاندا تۇقىم ءوندىرۋ يندۋسترياسىن بىرلەسىپ دامىتۋدى ۇسىندى.
ءوز كەزەگىندە قازاقستان تاراپى بىرلەستىكتىڭ ءبىر توپ ماماندارىن تامىز ايىندا قازاقستانعا كەلىپ, ىنتىماقتاستىق جولدارىن تالقىلاۋعا شاقىردى.
باسقا قاتىسۋشىلار تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ءوندىرۋ, ينتەرنەت-بانكينگ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىندا ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلدى.