ەلىمىزدە ەلەكتر تاپشىلىعى ماسەلەسى اي وتكەن سايىن وزەكتى بولىپ بارا جاتىر. بىلتىر 8 اي (قاڭتار, مامىر, ماۋسىم, شىلدە, تامىز, قىركۇيەك, قاراشا, جەلتوقسان) بويى تاپشىلىق ايقىن بايقالعان. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ 112,86 ملرد كۆت ساعاتتى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1,4%-عا از.
بيىل 1 اقپاندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى القاسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار سوڭعى ەكى جىلدا قازاقستاندا, اسىرەسە ەڭ جوعارى جۇكتەمە ساعاتتارىندا ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى وتكىر تۇرعانىن ايتتى.
رەسپۋبليكا تاپشىلىقتى ءبىرشاما جوعارى باعامەن رەسەيدەن العان ەنەرگيامەن جابۋعا ءماجبۇر. تاپشىلىق تاۋلىگىنە 1200 مۆت-قا جەتەدى. ساراپشىلار مۇنى تۇتىنۋدىڭ ارتۋى, قۇرىلعىلاردىڭ توزۋى جانە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىم اپاتتىلىعىنىڭ جوعارى بولۋىمەن بايلانىستىرادى.
سالالىق مينيسترلىك ەنەرگيا تۇتىنۋدىڭ ورتا مەرزىمدى بولجامىن جاريالادى. بۇل قۇجاتقا سايكەس, 2023-2029 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدە پايدالانىلاتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كولەمى جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 3%-عا ارتادى ەكەن. ءوندىرىس تە وسەدى, بىراق بىردەي قارقىنمەن ەمەس.
الداعى جەتى جىلداعى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنداعى ءوندىرىس پەن تۇتىنۋ دەڭگەيى 2023-2025 جانە 2028 جىلدارى سالدو تەرىس بولاتىنىن كورسەتەدى. جىل سايىن 1,3-1,6 ملرد كۆت ساعات جەتپەيدى. ال 2029 جىلى تاپشىلىق شەگىنە جەتىپ, 5,5 كۆت ساعات بولماق.
جالپى, جەتى جىلدا ەلىمىزدە ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ 20,5%-عا, 121,1 ملرد-تان 146 ملرد كۆت ساعاتقا دەيىن ارتادى. ال ءوندىرىس بۇل قارقىندارعا توتەپ بەرە المايدى: 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 2029 جىلى ءوندىرىس تەك 17,6%-عا كوبەيمەك.
وڭىرلەر بويىنشا تۇتىنۋ بىركەلكى بولمايدى. وڭتۇستىك ەلەكتر ەنەرگياسى ەڭ تاپشى ءوڭىر بولىپ قالسا, ونى قامتاماسىز ەتۋ سۋبسيديالانادى. وڭتۇستىك وڭىرلەر مەن ەلىمىزدىڭ ەكى مەگاپوليسىندەگى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ مەن پايدالانۋ اراسىنداعى ايىرماشىلىق بۇكىل جەتىجىلدىقتا ەڭ ۇلكەن – 11,8-12,7 ملرد كۆت ساعات شەگىندە ساقتالادى.
Ranking مالىمەتى بويىنشا باتىس جانە سولتۇستىك وڭىرلەر بۇل كەزەڭدە ءپروفيتسيتتى كورسەتەدى. ايىرماشىلىعى – باتىستا ول ايتارلىقتاي از بولادى, ءار جىلدارى 1 ملرد-تان 3 ملرد كۆت ساعاتقا دەيىن, ال ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگى مەن شىعىسىندا ەلەكتر ەنەرگياسى جىل سايىن 8-10 ملرد كۆت ساعات ارتىق قالادى دەپ بولجانىپ وتىر. جالعىز ەرەكشەلىك 2029 جىلى بولادى, ول كەزدە پروفيتسيت ەكى ەسە ازايادى. سولتۇستىك بارلىق ارتىعىن وڭتۇستىككە بەرەدى.
«ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا جاريالانعان قۇجاتتا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ستانسالاردا ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ جىل وتكەن سايىن بىرتىندەپ ازايىپ وتىر دەلىنگەن. بۇل ىستەن شىققان نەگىزگى قورلاردىڭ جۇمىستان شىعۋىمەن دە, ءوندىرۋشى قۋاتتاردى وڭتايلاندىرۋمەن دە, «تازا» ەنەرگيا كۋرسىن ۇستانۋ قاجەتتىلىگىمەن دە بايلانىستى. جالپى, قازاقستاندا پروبلەمانى شەشۋگە جانە ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋعا ارنالعان ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جوبالار قازىردىڭ وزىندە بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر», دەلىنگەن Ranking شولۋىندا.
قازىر كورشى ەلدەر دە وسىنداي پروبلەمالاردى باستان كەشىرىپ جاتىر. ماسەلەن, قىرعىزستاندا بيىلعى قىستا اۋا رايىنىڭ سالقىن بولۋى سەبەپتى ەل بيلىگى تۇتىنۋدى ازايتۋ ءۇشىن ەلەكتر قۋاتىن وشىرە باستادى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇل اۋا رايىنىڭ سۋىتۋىنا بايلانىستى جۇكتەمەسى ارتقان, توزىعى جەتكەن جابدىقتى ساقتاۋ ءۇشىن قاجەت. سونداي-اق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەلدە وندىرىسكە قاجەتتى قۋات جوق.
وزبەكستاندا دا جاعداي وسىعان ۇقساس: ەلدە كۇن سايىن بىرنەشە ساعاتقا ەلەكتر قۋاتى ۇزىلەدى. وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى جۋرابەك ميرزاماحمۋدوۆ 7 جەلتوقساندا «گازەتا.uz» باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا ەلەكتر قۋاتىن ءوشىرۋدى قيىن كەزەڭدە قاجەتتى شارا دەپ اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, سۋىق اۋا رايىندا ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋدىڭ ايتارلىقتاي ارتۋى تابيعي گاز بەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ قالىپتاسقان تاپشىلىعىنا اكەلدى. وسىعان بايلانىستى بيلىك بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەر ەنگىزۋگە ءماجبۇر. ويتكەنى مەملەكەتتىڭ باسىمدىعى حالىقتى جانە الەۋمەتتىك نىسانداردى ەنەرگيا رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ سانالادى.
وسىلايشا, ەنەرگەتيكالىق جۇيەنى كەڭەيتۋ, دامىتۋ جانە جاڭارتۋ قازاقستان ءۇشىن دە, ورتالىق ازيانىڭ كورشىلەس ەلدەرى ءۇشىن دە قاجەتتى شارا بولىپ وتىر.