الەۋمەتتىك قورعاۋ ينسپەكتورلارى ىسكە كىرىسەدى

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قور­عاۋ مينيسترلىگى ەڭبەك جانە الەۋمەت­تىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى تولەگەن وسپانقۇلوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ەلىمىزدەگى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن الەۋمەتتىك وبەكتىلەر مەن ينفراقۇرىلىمدى بەيىمدەۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان بىرقاتار شارا تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. ماسەلەن, ول مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ولار ءۇشىن قولجەتىمدى ورتانى قالىپتاستىرۋ ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.

– «مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ تۋرالى» زاڭدا كا­سىپ­كەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەكە تۇلعالار, سونداي-اق زاڭدى تۇل­عالار مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن كولىك قۇرالدارىنا, تۇرعىن ۇيلەرگە, قوعامدىق جانە وندىرىستىك عيماراتتارعا, قۇرىلىستار مەن ءۇي-جايلارعا كەدەرگىسىز قول جەتكىزۋگە حاقىلى. سونداي-اق, اۋەجاي­لاردا, تەمىرجول ۆوكزالدارىندا, اۆتو­ۆوك­زالداردا, اۆتوستانسالاردا, تەڭىز جانە وزەن پورتتارىندا ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا مىندەتتى ەكەندىگى ايقىندالعان, – دەدى ول.

كوميتەت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن كەدەرگىسىز ورتا قۇرۋ ءبىراز زاڭدا ناقتىلانعان. اتاپ ايتقاندا, «ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى تۋرالى», «ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك ستاندارتتار جانە ولاردىڭ كەپىلدىكتەرى تۋرالى», «كولىك تۋرالى», «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت تۋرالى» سياقتى بىرقاتار زاڭمەن رەتتەلگەن ەكەن.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ينفرا­قۇ­رىلىمدى دامىتۋ حالىقتىڭ بارلىق توپتارى ءۇشىن كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋعا, ونىڭ ىشىندە مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ءۇشىن مەديتسينالىق ماقساتتاعى وبەكتىلەردى بەيىمدەۋگە نەگىزدەلەدى. بۇل رەتتە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا ءبىرىنشى كەزەكتە قىزمەت كورسەتۋگە قۇقىلى.

– جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ۇلتتىق ستاندارتتارعا سايكەس ەلدى مەكەندەردى جوبالاۋ, سالۋ جانە سالۋ كەزىندە مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قوعامدىق جانە وندىرىستىك عيماراتتارعا, قۇرىلىستار مەن ءۇي-جاي­لارعا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قوعام­دىق بىرلەستىكتەرىنىڭ وكىلدەرىن سالى­نىپ جاتقان وبەكتىلەر مەن كەشەندەر­دىڭ قاداعالاۋىنا قاتىسۋعا بولادى. وسى­لايشا, زاڭنامالىق اكتىلەردە مۇگەدەك­تىگى بار ادامداردىڭ وبەكتىلەرگە قول جەت­كىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا تولىق مۇم­كىندىكتەر كوزدەلگەن, – دەدى ت.وسپان­قۇلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 2025 جىل­عا دەيىن مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى «كە­دەرگىسىز كەلەشەك» ۇلتتىق جوبا-جوس­پارى جاسالعان. ول – «امانات» پارتيا­سىنىڭ جول كارتاسى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا 2021 جىلى ازىرلەنگەن كورىنەدى. جوبا اياسىندا ەل اۋماعىندا بەيىمدەلۋ بويىنشا 22 مىڭ وبەكتى انىقتالعان. 2021 جىلدان باستاپ 2025 جىلعا دەيىن جىل سايىن 4 400 وبەكتى وتكىزىلۋگە ءتيىس. 2023 جىلعى 1 مامىرىنداعى جاعداي بويىنشا 9 030 وبەكتى باعىتتالعان.

ال جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ مالىمەتىنشە, 2023 جىلى ەرەكشە قاجەت­ت­ىلىكتەرى بار ادامدار ءۇشىن ينفراقۇرى­لىمدى جاقسارتۋعا, سونىڭ ىشىندە ولاردى پاندۋستارمەن, بەيىمدەلگەن ليفتىلەرمەن, دارەتحانالارمەن, زاعيپتار ءۇشىن باعىت­تاۋشى بەلگىلەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە 1,7 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ول قارا­جات جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن بولىنگەن, ال جۇ­مىس نەگىزىنەن عيماراتتار مەن قۇرى­لىس­تاردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ جا­نە رەكونسترۋكتسيالاۋ شەڭبەرىندە جۇرگىزىلمەك.

سونداي-اق ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتى اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە ولارعا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ سالاسىنداعى زاڭنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك تۇراقتى باقى­لاۋدا ۇستاۋعا مىندەتتى ەكەنى ايتىلدى.

– 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن وبەك­تىلەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولىگىندە 1 181 تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. 4 مىڭنان استام زاڭ بۇزۋ دەرەكتەرى انىقتالدى, 900-دەن استام ۇيعارىم بەرىلدى جانە 60 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا 300-گە جۋىق ايىپپۇل سالىندى, – دەدى سپيكەر.

مينيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە, اتالعان وبەكتىلەردىڭ بەيىمدەلۋ بارىسىن با­قى­لاۋ ءۇشىن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ الەۋەتى دە پايدالانىلادى. ول ءۇشىن اكىمدىكتەر جانىنان اۋدان جانە قالا اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى بەكىتكەن 227 قاداعالاۋ توبى جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ قۇرامىنا 1 630 مۇشە كىردى. ال ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جانىنان مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن قاراۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جۇمىس توبى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قۇرامىنا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرىنىڭ توراعالارى, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ ماسەلەلەرى بويىنشا اكىمدەردىڭ كەڭەس­شىلەرى جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ وكىلدەرى كىرەدى.

تولەگەن وسپانقۇلوۆ جەرگىلىكتى ات­قارۋشى ورگانداردىڭ وبەك­تىلەردى بەيىم­دەۋ تۋرالى اقپاراتى «مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ» (inva.gov.kz) پورتالىندا تۇراقتى نەگىزدە ورنالاس­تىرىلاتىنىن ايتتى. وندا وبەكتىلەردىڭ «ينتەراكتيۆتى قول جەتىمدىلىك كارتاسى» جۇمىس ىستەيدى.

وعان 9 مىڭنان استام وبەكتى بويىنشا دەرەكتەر ەنگىزىلگەن. بۇل الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنا مەملەكەت­تىك ورگاندار, حقكو, مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار, دۇكەندەر, ساۋدا ورتالىقتارى, شاشتارازدار كىرەدى ەكەن. بۇل كارتا بار­لىق ازاماتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن اشىق. بۇل مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا ۇيدەن شىقپاي-اق كومپيۋتەردەن نەمەسە تەلە­فوننان بەلگىلى ءبىر وبەكتىنىڭ قول جەتىمدىلىك دارەجەسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كومي­تەتى اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇەۇ-مەن بىرلەسىپ باقىلاۋ ءىس-شارالارىن وتكىزەدى, ياعني اكىمدىكتەردەن كەيىن بەيىمدەلگەن وبەكتىلەردى قايتا تەكسەرەدى جانە قاجەت بولعان جاعدايدا بەيىمدەۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى پىسىق­تاۋ جونىندە ۇسىنىستار بەرەدى.

تولەگەن وسپانقۇلوۆ ايتۋىنشا, الەۋ­مەتتىك كودەكسكە سايكەس, بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ ەلىمىزدە الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورلارى پايدا بولاتىنىن حابارلادى. ولار باقىلاۋ فۋنكتسيالارىن ىسكە اسىرادى جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, ونىڭ ىشىندە مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ مەن زەينەتاقى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ نورمالارىن ساقتاۋ جونىندە جەدەل شارالار قابىلدايتىن بولادى.

– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ مۇگەدەكتىگى بويىنشا جاردەماقى مولشەرى, مۇگەدەكتىگى بار بالانى تاربيە­لەپ وتىرعان ادامدارعا, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا كۇتىم جاسايتىن جەكە كومەكشىلەرگە 14,5%-عا ارتتىرىلاتىن بولادى. جىل باسىنداعى جاردەماقىلار مولشەرىنىڭ 8,5%-عا ءوسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تولەمدەر مولشەرىنىڭ جىلدىق جيىنتىعى 23%-عا وسەدى, – دەپ تۇيىندەدى ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ باسشىسى.