بالالى وتباسىلاردى الەۋمەتتىك قولداۋ ءىس-شارالارىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ۇدايى نازاردان تۇسپەيدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ جاي-جاپسارى جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن بريفينگتە حابارلاندى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترلەرى ەربول وسپانوۆ پەن نازگۇل ساعىندىقوۆا اتالعان تاقىرىپتا جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرىپ, ءبىراز ماعلۇماتپەن ءبولىستى.
– مەملەكەت باسشىسى جاقىندا قول قويعان الەۋمەتتىك كودەكس ءاربىر وتباسىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى جانە نىعايتۋدى كوزدەيدى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 1 قاڭتاردان باستاپ وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى (وتسك) نەمەسە بارلىق وتباسىنىڭ دەربەس دەرەكتەر قورى ىسكە قوسىلدى. ونى ەنگىزۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءاربىر وتباسىنىڭ مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسىنە تەڭ قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ. وتسك Smart Data Ukimet اقپاراتتىق-تالداۋ جۇيەسىندە جۇزەگە اسىرىلىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەرەكقورلارىمەن ۇيلەستىرىلدى. Smart Data Ukimet دەرەكتەردى جينايدى جانە وڭدەيدى, سودان كەيىن وتباسىنىڭ ءال-اۋقاتىن 5 سانات بويىنشا انىقتايدى. باعالاۋدىڭ نەگىزگى كريتەريلەرى – جيىنتىق تابىس, الەۋمەتتىك ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى, دەنساۋلىق, جۇمىسپەن قامتۋ, ءبىلىم بەرۋ مەن الەۋمەتتىك كومەككە قاجەتتىلىك جانە ت.ب. وتباسىنىڭ ءال-اۋقاتىن اۆتوماتتى تۇردە انىقتاعاننان كەيىن وتسك پرواكتيۆتى فورماتتا ازاماتتارعا تيەسىلى مەملەكەتتىك قولداۋ ءىس-شارالارىن ۇسىنادى. بۇگىنگى تاڭدا 20 مىڭنان اسا ازاماتقا مەملەكەتتىك قولداۋ ءىس-شارالارى تاعايىندالدى, – دەدى ە.وسپانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, انا مەن بالانى الەۋمەتتىك قولداۋ كوپ دەڭگەيلى الەۋمەتتىك كومەك جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسى ارقىلى جۇزەگە اسادى. قازىرگى ۋاقىتتا بالالى وتباسىلارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن مەملەكەتتىك جاردەماقىنىڭ 5 ءتۇرى جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ 2 ءتۇرى تولەنەدى. بيىل جالپى سوماسى 1,8 ترلن تەڭگەگە 3,5 ملن وتباسى ءۇشىن الەۋمەتتىك تولەمدەر قاراستىرىلعان. بۇل – وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 25%-عا كوپ. 2023 جىلدىڭ 4 ايىندا الەۋمەتتىك جاردەماقىلار نەمەسە تولەمدەر 2 ملن 653 مىڭ وتباسىنا تاعايىندالدى.
سونداي-اق وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ تابىسى بەلگىلەنگەن كەدەيلىك شەگىنەن تومەن بولعان جاعدايدا مەملەكەت اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, ال 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى ءاربىر بالاعا قوسىمشا كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك توپتاما ۇسىنادى. بيىل 1 قاڭتاردان باستاپ وسى كومەكتى الۋشىلاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا الەۋمەتتىك توپتاما ءاربىر بالاعا 1,5 اەك مولشەرىندە قوسىمشا اي سايىنعى تولەم تۇرىندە زاتتاي تۇردەن اقشالاي فورماتقا اۋىستىرىلدى (2023 جىلى – 5 175 تەڭگە). بۇل – الەۋمەتتىك كودەكستە كوزدەلگەن بالالارى بار وتباسىلارعا الەۋمەتتىك قولداۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى. 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا ااك-ءتى 500 مىڭعا جۋىق ادام الىپ جاتىر, تولەمدەردىڭ ورتاشا كولەمى بالالارعا بەرىلەتىن اقشالاي تولەمدى قوسقاندا 15,4 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. وتكەن جىلى ءبىر ادامعا ااك-ءتىڭ ورتاشا ايلىق كولەمى 6,5 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى.
ءوز كەزەگىندە نازگۇل ساعىندىقوۆا مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلاردى الەۋمەتتىك قولداۋ ءىس-شارالارى تۋرالى ايتىپ بەردى.
– الەۋمەتتىك كودەكس اياسىندا بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ مۇگەدەكتىگى بار بالانى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالارعا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردىڭ, ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقىلار مەن جاردەماقىلاردىڭ كولەمى ورتا ەسەپپەن 14,5%-عا ۇلعايتىلادى. 2023 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە مۇگەدەكتىگى بويىنشا جاردەماقى تولەۋگە – 379 ملرد تەڭگە, مۇگەدەكتىگى بار بالانى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالارعا جاردەماقى مەن ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقىعا – 71,7 ملرد تەڭگە, اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا جاردەماقىعا 113,8 ملرد تەڭگە ءبولۋ كوزدەلدى. جالپى, 1 شىلدەدەن باستاپ تولەمدەر كولەمىن ۇلعايتۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 41 ملرد تەڭگە ءبولىندى. مۇگەدەكتىگى بار ادامدار, ونىڭ ىشىندە بالالار دا پروتەزدىك-ورتوپەديالىق كومەكپەن, سۋردو-تيفلوتەحنيكالىق قۇرالدارمەن, كرەسلو-اربالارمەن, ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەۋمەن, مىندەتتى گيگيەنالىق قۇرالدارمەن, جەكە كومەكشىنىڭ (تەك ەرەسەكتەرگە ارنالعان) جانە ىمداۋ ءتىلى مامانىنىڭ قىزمەتىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. جىل سايىن مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا 400 مىڭعا جۋىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ۇسىنىلادى. بۇل ماقساتتارعا جىل سايىن 71 ملرد تەڭگەدەن اسا قارجى بولىنەدى, – دەدى ن.ساعىندىقوۆا.
سونداي-اق 2023 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ مىناداي قوسىمشا قولداۋ ءىس-شارالارى جوسپارلانعان ەكەن. اتاپ ايتقاندا, جورگەكتەردىڭ كولەمىن كۇندىگىنە 2 دانادان 4 داناعا دەيىن ۇلعايتۋ; قاناتقاقتى رەجىمدە دارىگەرلىك-كونسۋلتاتسيالىق كوميسسيانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقىل-وي كەمىستىگى بار بالالارعا ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋ (سۇيەمەلدەۋگە ارنالعان شىعىندار كۇنىنە 11 مىڭ تەڭگە جولداما قۇنىنىڭ 70%-ىن قۇرايدى); مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى مايلانعان كاتەتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ.
مۇگەدەكتىگى بار بالالارعا تۋىنداعان الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى ەڭسەرۋ جانە قوعام ومىرىنە ارالاسۋ مۇمكىندىكتەرىن تەڭ جاعدايدا قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ستاتسيونار, جارتىلاي ستاتسيونار, ۇيدە كۇتىم جاساۋ جاعدايلارىندا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر ۇسىنىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىندە تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالارعا ارنالعان ستاتسيونارلىق ۇلگىدەگى 4 الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, پسيحونەۆرولوگيالىق پاتولوگياسى بار بالالارعا ارنالعان 16 ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. جارتىلاي ستاتسيونار جاعدايىندا جانە ۇيدە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ بالانىڭ وتباسىمەن بىرگە بولۋىنا باعىتتالعان. 75 كۇندىزگى ۇيىمدا 3,5 مىڭعا جۋىق بالا قىزمەت الادى. سونداي-اق 1,3 مىڭعا جۋىق بالاعا 18 وڭالتۋ ورتالىعى جاعدايىندا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتىلەدى. ەلىمىزدە بارلىعى 215 ۇيدە الەۋمەتتىك كومەك بولىمشەسى جۇمىس ىستەيدى, وندا 10 مىڭنان اسا بالا قامتىلعان. جارتىلاي ستاتسيونارلىق جانە ۇيدە قىزمەت كورسەتۋدىڭ مەملەكەتتىك ۇيىمدارىمەن قاتار ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى 10 مىڭنان اسا ادامعا, ونىڭ ىشىندە مۇگەدەكتىگى بار 6 مىڭنان اسا بالاعا 182 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم ۇسىنادى.
بۇعان قوسا «قامقورلىق» باستاماسى اياسىندا 2023 جىلى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق, «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ قولداۋىمەن اۋتيزم سپەكترى جانە باسقا دا مەنتالدىق بۇزۋشىلىقتارى بار بالالارعا ارنالعان 8 كۇندىزگى ورتالىعىن اشۋ جوسپارلانعان. وسىنداي ورتالىقتار 2 جانە 3 ساۋىردە شىمكەنت جانە پاۆلودار قالالارىندا, جاقىندا تالدىقورعان جانە وسكەمەن قالالارىندا دا رەسمي اشىلدى.