«قازىر شەكسىز مۇمكىندىكتەر زامانى. جەتىستىككە جەتۋگە قالاۋ بولسا بولدى, قالعان مۇمكىندىكتىڭ ءبارى بار», دەپ ۇرانداتقانىمىزبەن, ىسكە كەلگەندە جەلكەمىز جار بەرمەيتىن جالقاۋلىق, ەڭسەمىزدى باسىپ تۇراتىن ەنجارلىق, ءارىسى ۇمىتسىزدىك ارمان-تىلەگىمىزدى الىپ جىعاتىنى راس. دەسە دە, شەكتەۋلى مۇمكىندىككە قاراماي, شەكسىز ارماننىڭ جەتەگىندە قانشاما امال جاساپ جۇرگەن ادامدارعا قاراپ ءومىردى جاقسارتۋعا قۇلشىنىسىڭ ارتسا عاجاپ ەمەس. سونداي كەيىپكەرلەردىڭ ءبىرى – تالدىقورعاندىق بەلگىلى كاسىپكەر ەلدوس بايالىشباەۆ. جول اپاتىنان كەيىن توسەككە تاڭىلعان جەرىنەن اياققا تۇرعانىمەن قويماي, باسقالاردى دا ارتىنان ىلەستىرگەن ەلدوستىڭ وقيعاسى كوپكە ۇلگى.
– ەلدوس, ءسىزدىڭ وڭالتۋ ورتىلىعىن باسقاراتىنىڭىزدى بىلەمىز. قانداي ادامدارمەن جۇمىس ىستەيسىزدەر؟ ناتيجەسىن كورىپ, اياققا تۇرعاندار بار ما؟
– ەڭ العاشقى كاسىبىمدى 2014 جىلى 3 ميلليون تەڭگەمەن كىشىگىرىم فيتنەس كلۋب اشۋدان باستادىم. ادام سانى كوبەيگەننەن كەيىن سپورتتىق وڭالتۋ ورتالىعىنا اينالدىردىم. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارمەن, ومىرتقاسىنان زاقىم العان, دتسپ, ينسۋلت العان ادامدارمەن جۇمىس ىستەيمىز. وڭالتۋ ورتالىعى جاقسى ناتيجە كورسەتتى. كەلۋشىلەردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى.
– الاكولدەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان شيپاجاي اشتىڭىز. بيزنەسىڭىزدىڭ ەرەكشە جاندارمەن بايلانىستى بولۋ سەبەبى نەدە؟
اكەم – الاكولدىڭ تۋماسى. الاكولگە دەمالۋعا بارامىن. جالعىز ءوزىم وزگەلەردەن ەرەكشەلەنىپ جۇرەتىنىمە ىڭعايسىزداناتىنمىن. سوندا «نەگە مەن سياقتى ەرەكشە جاندار مۇندا كەلمەيدى؟ ءوزىم سياقتى ادامدار جانىمدا بولعان كەزدە باسقالار بۇلاي تەسىلىپ قاراماس ەدى عوي» دەگەن وي ءجيى مازالايتىن. سونىمەن قاتار كوپتەگەن دەمالىس ورىندارىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا جاعداي جاسالماعان. وسىنى ەسكەرىپ ماعان بىردەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان دەمالىس ورنىن اشۋ يدەياسى كەلدى. بۇل كاسىپتى 2016-2017 جىلدارى قولعا العان ەدىم. شامامەن 15-16 ميلليون تەڭگە قاراجات جۇمسادىم. قازىر وسى كاسىپتىڭ ارقاسىندا 37 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرمىن.
– كاسىپكەر بولۋ دا وڭاي ەمەس. باستان ءتۇرلى قيىن جاعدايلار كەزدەسىپ تۇرادى. مۇنداي قيىنداقتاردى قالاي ەڭسەرەسىز؟
– ەڭ باستىسى ادامدا مىنەز بولۋ كەرەك. قاسقايىپ قارسى تۇرىپ قيىندىقتان قورىقپاي, ونى جان-جاقتى زەرتەپ باتىل شەشىم قابىلداۋ قاجەت. كاسىپكەر ۇنەمى ىزدەنىستە بولىپ, ءبىلىم الىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا ۇمتىلعانى دۇرىس. سەبەبى العان ءبىلىمى ءار ءتۇرلى كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ الدىن الادى. جاس كاسىپكەرلەرگە ايتارىم, جاڭا قادامداردان قورىقپاي, يدەيالاردى تارتىنباي جۇزەگە اسىرىڭىزدار. سونىمەن قاتار كاسىپ باستاعىسى كەلەتىن ادام مىقتى كاسىپكەرلەردىڭ ورتاسىندا جۇرگەنى ابزال.
– جاپونيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى ۇيىمداستىرعان ء«شوپ تامىرى» اتتى بايقاۋعا قاتىسىپ, 26 ملن تەڭگەنىڭ گرانتىن ۇتىپ العانىڭىزدى ەستىدىك. جوبا نە تۋرالى؟
– ءيا, 160 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى قاتىسقان بايقاۋدا جاپونيانىڭ گرانتىن ۇتىپ الدىم. وتە قيىن بولدى. ءوتىنىم بەرۋدىڭ وزىنە ءتورت اي ۋاقىت كەتتى. قۇجاتتاردىڭ بارلىعىن وتكىزگەننەن كەيىن ءبىر جارىم جىلدان سوڭ گرانتتى جەڭىپ الدىق. قوماقتى قارجىعا امەريكا, گەرمانيا, پولشا, يتاليا, رەسەي سەكىلدى شەت ەلدەردەن ارنايى قۇرىلعىلار ساتىپ الدىق. قازىر ولاردىڭ پايداسىن كورىپ وتىرمىز.
– ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, تابىستى بولۋدىڭ قۇپياسى نەدە؟
– ادامعا پايداڭدى تيگىزىپ, ءومىرىن جاقسى جاققا وزگەرتۋگە سەبەپ بولساڭ, سودان ارتىق باقىت جوق. ادام ساعان شىن جۇرەگىمەن العىسىن ايتىپ تۇرعاندا, تابىس كوزى وزىنەن-ءوزى ارتا بەرەدى. «قازاقتىڭ قارعىس الما, العىس ال» دەيتىنى سودان. باسقالارعا كومەكتەسۋ تابىستى ادامنىڭ تىنىسىن اشادى.
– مىقتى كاسىپكەر عانا ەمەس, مىقتى سپورتشى ەكەنسىز. قاي سپورت تۇرىمەن اينالىساسىز؟
– كەۋدەمدى كەرىپ «مەن مىنانى ىستەدىم» دەپ ايتا المايمىن. مەنەن دە مىقتى كاسىپكەرلەر بار. سىنىپتاستارىمنىڭ ارتى دا بولعان جوقپىن, الدى دا ەمەسپىن. كوشتەن قالماي ىلەسىپ كەلە جاتقانىما شۇكىر ەتەمىن. سپورتتى جانىم سۇيەدى. جۇزۋدەن سپورت شەبەرىمىن. بۇل ءۇشىن ارنايى شاكىرتاقى دا الامىن. ءوزىمدى الەۋمەتتىك كاسىپكەر سانايمىن. سوندىقتان ادامدارعا قولىمنان كەلگەنشە كومەكتەسىپ جۇرگەنىم – مەنىڭ ۇلكەن جەتىستىگىم.
– كولىكتى دە ءوزىڭىز جۇرگىزەدى ەكەنسىز. قيىندىق تۋدىرماي ما؟
– باسىندا قورقىنىش بولدى. كولىك اپاتىنان كەيىن تەمىر تۇلپاردى تىزگىندەۋگە جۇرەكسىنەسىڭ. قالانىڭ شەتىنە شىعىپ ايداپ كوردىم. سودان كەيىن كولىكتى ءوزىم ۇيگە ايداپ كەلگەندە اتا-انام قاتتى تاڭعالعان-دى. قازىر الماتىعا ءوزىم بارىپ كەلىپ ءجۇرمىن. ادام اربادا وتىرسا دا, ەشكىمگە تاۋەلدى بولماي كولىك ايداعانىن دۇرىس سانايمىن.
– بيىل جەتىسۋ وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا ۇمىتكەر بولدىڭىز. نەگە مۇنداي قادامعا باردىڭىز؟ ساياساتقا ارالاسۋعا جوسپار بار ما؟
– باعىمدى سىناپ كورگىم كەلدى. ايتپەسە, مۇنداي قادامعا اتاق, ابىروي ءۇشىن قىزىعىپ بارعان جوقپىن. ءوزىم سياقتى ەرەكشە جاندارعا جاقسى جاعداي جاسايتىن شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋىنا ىقپال ەتكىم كەلدى. ولار دا قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى ەكەنىن سەزىنسە ەكەن دەيمىن. جاستار يدەيالارىن ايتىپ, اقىل سۇراپ كەلەدى. سولارعا بارىنشا كومەكتەسىپ, باعىت-باعدار كورسەتكىم كەلدى. ەڭ باستى ماقساتىم – جاستارعا قولداۋ كورسەتۋ.
– جەكە ءومىرىڭىز تۋرالى ايتا كەتسەڭىز. جۇبايىڭىزبەن قالاي تانىستىڭىز؟
– جۇبايىممەن ءبىر كەشتە بيلەپ ءجۇرىپ تانىستىم. اربادا وتىرسام دا ەش قىسىلماي بارىپ سويلەستىم. ۋاقىت وتكەننەن كەيىن ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقىنىراق تاني باستادىق. ارامىزدا سەزىم پايدا بولدى, ومىرگە دەگەن كوزقاراسىمىز بىردەي ەكەنىن تۇسىندىك. سودان كەيىن قول ۇستاسىپ, شاڭىراق كوتەرۋگە شەشىم قابىلدادىق. ايەلىم – اللانىڭ اماناتى. ەركەك دەگەن اتقا لايىق بولىپ, ونىڭ بارلىق جاعدايىن جاساۋعا, تۇسىنۋگە, قولداۋعا تىرىسامىن. جولداسىم تابيعاتىنان وتە سالماقتى, ءبىلىمدى, كەز-كەلگەن جۇمىسقا وتە جاۋاپتى قارايتىن جان-جاقتى ادام. ماعان باعىت-باعدار كورسەتىپ, اقىلىن ايتىپ, ۇنەمى قولداپ, بار ماحابباتىن ايامايدى. العا قويعان ماقساتتارىمىزعا بىرتىندەپ قول جەتكىزىپ كەلەمىز. وسىنداي ومىرلىك جار كەزدەسكەنىنە شەكسىز ريزامىن. ومىردە ەكى دۇنيەدەن شاتاسپاۋ كەرەك دەيدى عوي. ءبىرىنشى جار تاڭداۋ بولسا, ەكىنشىسى ماماندىق تاڭداۋ. مەنىڭ ەكەۋىنەن دە جولىم بولعان سياقتى.
– بالا تاربيەسىندە نەگە ءمان بەرەسىز؟
– ەڭ الدىمەن بالالارىما ساپالى ءبىلىم بەرگىم كەلەدى. ويتكەنى ءبىلىم – ولاردىڭ بولاشاعىنىڭ ىرگەتاسى. قازىر ەكى بالامدى جۇزۋگە, وي-ساناسىن دامىتاتىن ورتالىقتارعا اپارامىن. ۋاقىتتارىن پايدالى دۇنيەگە جۇمساعانىن قاداعالايمىز. ىسىراپ پەن وبالدى ۇيرەتەمىز. بار ماحابباتىمىز بەن مەيىرىمىمىزدى توگىپ ءوسىرىپ جاتقان جايىمىز بار. قولىمىز قالت ەتسە بالالارمەن سىرلاسىپ, ويناپ, ۋاقىتتى كوڭىلدى وتكىزۋگە تىرىسامىز.
– الدا قانداي جوبا-جوسپارلارىڭىز بار؟
– باستى ماقسات – وڭالتۋ ورتالىعىن دامىتۋ. ەلىمىزدىڭ ەڭ مىقتى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ ءبىرى بولساق دەيمىز. وسىعان قاتىستى كوپ جوبامىز بار. سول يدەيالارىمدى جۇزەگە اسىرعىم كەلەدى.
– جىگەرى قۇم بولىپ, ومىردەن تۇڭىلگەن, ساتسىزدىكتەرگە تاپ بولعان جاندارعا قانداي كەڭەس بەرەسىز؟
– تاعدىرلاستارىما ايتارىم, قانداي جاعداي بولسىن سەن ءوز اتا-اناڭا, اعا-باۋىر, ءىنى-قارىنداسىڭنىڭ الدىندا جاۋاپكەرشىلىگىڭ بار ەكەنىن ۇمىتپا. ومىرىڭدەگى ەڭ جاقىن ادامداردىڭ حاقىسىن بەرۋگە مىندەتتىسىڭ. قازىر زامان دامىعان. قانداي ىسپەن اينالىسساڭ دا, ۇنەمى دامۋ ۇستىندە, ىزدەنىستە بولۋىڭ كەرەك. سۇرانىستا بولۋ ءۇشىن مىقتى مامان بولۋىڭ شارت. مىسالى, مەن اربادا وتىرسام دا ماگيستراتۋرانى ءبىتىردىم. ومىردە كەزدەسكەن ءار مۇمكىندىكتى كادەڭە جاراتۋ كەرەكسىڭ.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن گۇلشاحرا سانسىزباي,
«Egemen Qazaqstan»