اۋىل بالاسى الدابەرگەننىڭ ەسىمى ەل اراسىنا ەرتە تارادى. «جايلاۋدىڭ شەبەر بالاسى» اتانعان الدابەرگەن تۋمىسىنان بويىنا دارىعان شەبەرلىكتى كاسىبي تۇرعىدا دامىتۋ ءۇشىن مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ اقتاۋ قالاسىنداعى ونەر كوللەدجىندە «سۋرەتشى-شەبەر» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الدى. ارناۋلى ورتا بىلىمنەن سوڭ اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن «بەينەلەۋ ونەرى جانە سىزۋ ءپانى» ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ, تۋىپ-وسكەن بەينەۋ اۋدانىنىڭ سارعا اۋىلىنا كەلىپ ۇستازدىق قىزمەتكە كىرىستى.
الدابەرگەننىڭ سۋرەت, ءمۇسىن, قولونەرگە دەن قويۋى 2000 جىلدان باستالادى. سول جىلى 18 جاسقا تولعان جىگىت سۋرەت سالىپ, ءتۇرلى ماتەريالداردان ءمۇسىن جاساۋدىڭ قىر-سىرىن قۇمارتا ىزدەنىپ, ونەر, شەبەرلىك الەمىنە سۇڭگي جونەلدى. وسى شابىت جەتەگىندە ءجۇرىپ وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق سايىستار مەن كورمەلەرگە قاتىستى. 2003 جىلى استانا قالاسىندا وتكەن «شابىت» حالىقارالىق فەستيۆالى, 2005 جىلى مىسىرداعى حالىقارالىق كورمە, سول جىلى الماتىدا ۇيىمداستىرىلعان ءا.قاستەەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كورمە, تالدىقورعان قالاسىنداعى «مەنىڭ قازاقستانىم» كورمەسى, ەلوردادا وتكەن «استانا بايتەرەك» بايقاۋى سەكىلدى نەبىر ايتۋلى جيىنداردان ماقتاۋ-ماداقتاۋمەن ورالدى.
بۇگىندە ايتۋلى شەبەر, قولىنان شىققان بۇيىمدارىمەن ەلدى تاڭعالدىرۋمەن جۇرگەن الدابەرگەن تىلەنباەۆ – سارعا اۋىلىنداعى مەكتەپتە ەڭبەك ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى. قىزمەتىنە ساي جاس ۇرپاقتى ەڭبەكسۇيگىشتىككە, شەبەرلىككە باۋلىپ, ساباقتان تىس ۋاقىتىندا دا مەكتەپ شەبەرحاناسىنان تابىلادى. كوز الدىنداعى جانە قيالىنداعى كورىنىستى اينىتپاي قاعاز بەتىنە بەينەلەي قوياتىن سۋرەتشى جىگىت ماتادان كيىم تىگىپ, قۇراق قۇرايدى, اعاش پەن تەمىردى قامىرشا يلەپ قالاعان بۇيىمىڭدى قولىڭا ۇستاتسا, سوڭعى جىلدارى سۇيەكتى وڭدەپ كادەسىيلار جاساۋدى قولعا الدى. كىرەبەرىستەگى «سارعا» دەگەن ادەمى جازۋدان باستاپ اۋىلداعى ۇيلەردىڭ ءبىرازىندا الدابەرگەننىڭ قولىنان شىققان جەكەلەگەن بۇيىمدار تابىلاتىنى انىق.
ول ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ ەكولوگيالىق ەرەكشەلىگىنە ساي اۋىل شارۋاشىلىعىنا, تۇرمىسقا قاجەتتى ۆاگوندار مەن وزگە دە تۇتىنۋ بۇيىمدارىن جاساۋدى قولعا الدى. سونداي-اق بالالاردىڭ ويلاۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ, ءتىلىن دامىتۋ, وي-قيالىنىڭ جۇيرىكتىگىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىنداعى ءار جاستاعى بالالارعا ارنالعان تانىمدىق جانە دامىتۋ قۇرالدارى, قازاق حالقىنىڭ ەرتەگىلەر مەن اڭىزدارىنا قۇرالعان ويىنداردى اعاشپەن, سۇيەكپەن جاساپ كەلەدى. مىسالى, كيىز ءۇي بەينەسىندە جاسالعان تانىمدىق ويىنشىقتا بۇلدىرشىندەردى اياق كيىمنىڭ باۋىن بايلاۋعا ۇيرەتۋ, اسىقپەن وڭعا, سولعا, جوعارى-تومەن باعىتتاۋ ارقىلى تۇستاردى ايىرا ءبىلۋ, توك كوزدەرىنە قوسۋ جانە ايىرۋ, جارىقتى جاعىپ-ءسوندىرۋ, ساناۋىشپەن ەسەپ شىعارۋ, بەلدىك تاعىپ ۇيرەنۋ, وزگە دە ۇلكەن ومىرگە قاجەتتى جانە ءاربىر ادامعا كۇندەلىكتى تۇرمىستا كەزدەسپەي قويمايتىن قاراپايىم ادەتتەردى بالا تانىمىنا ءسىڭىرۋ ماقساتى بار.
– قاي حالىقتىڭ دا سان عاسىردان كەلە جاتقان ۇلتتىق مۇراسى مەن رۋحاني قازىناسى – ۇلتتىق ناقىشتاعى وزىندىك قولونەرى بولادى. حالىق شەبەرلەرى مەن ۇستالارى ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارى ارقىلى حالقىمىزدىڭ ءداستۇرى مەن تۇرمىس-تىرشىلىگىن كورسەتە بىلگەن. الدابەرگەن تىلەنباەۆ – حالقىمىزدىڭ ويۋ, تىگۋ, قۇراستىرۋ, توقۋ, مۇسىندەۋ, بەينەلەۋ سياقتى ۇلتتىق قولونەر تۇرلەرىن زامانعا ساي جەتىلدىرە جاڭعىرتىپ جۇرگەن شەبەر. اۋدان كولەمىندە 2023 جىلى «ەڭ ۇزدىك شەبەر» اتاعىن يەلەنگەن الدابەرگەن جايلاۋ ۇلىنا قولونەردىڭ كوپتەگەن ءتۇرى دارىعان. تەمىردەن, اعاشتان, سۇيەكتەن ءتۇرلى بۇيىمدار جاساۋى, ءارتۇرلى ويىنشىقتاردى اعاشتان ازىرلەپ ونى پۋلت ارقىلى باسقارۋى, بالالاردىڭ سانا-سەزىمىن ارتتىرۋ ءۇشىن فەتر ماتاسى مەن اعاشتان ۇلتتىق ويىنشىقتار جاساۋى وتە قىزعىلىقتى. ول ءىس تىگۋ ماشيناسىمەن جۇمىس ىستەۋدى دە تولىق مەڭگەرگەن. قۇراق قۇراۋ جانە ادام كەلبەتىن بيسەرمەن مونشاقتاۋعا قىزىعۋشىلىعى وتە جوعارى. الدابەرگەن سالعان ءار سۋرەتتە تەرەڭ ماعىنا بار. مەن «تۇتقىنعا تۇسكەن تۇرىكمەن قىز» سۋرەتىن وتە جوعارى باعالايمىن. ونىڭ شاكىرتتەرى اۋدان, وبلىس, رەسپۋبليكا كولەمىندە جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ ءجۇر, – دەيدى ونەردەگى سىرلاس-سىيلاس ارىپتەس اپكەسى, بەلگىلى ىسمەر جانار مەڭدىقۇلوۆا.
الدابەرگەن بيىل ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ن.نوعاەۆقا ءوڭىردىڭ تۇرمىسىنا قاجەتتى ەرەكشە جوباسىن ۇسىندى. ءتۋريزمدى دامىتۋدى باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى ەتكەن ماڭعىستاۋدا ساياحاتشىلاردىڭ قاتەر-قورقىنىشسىز جانە ۇيدەگى جاعدايدى ساقتاي وتىرىپ ساياحاتتاۋىنا, سونداي-اق شالعايداعى مالدى اۋىلدارعا قاجەتتى جۇرمەلى ءۇي تىركەمەسى جوباسى قولداۋ تاۋىپ قولدانىسقا ەنسە, تۇتىنۋشىنىڭ تالعامىنا تاتيتىنى انىق. قازاقتىڭ قولونەرىن زامانعا ساي دامىتۋمەن بىرگە ونەرگە ىنتىق, ەڭبەككە قۇشتار شاكىرتتەردى تاربيەلەپ جۇرگەن الدابەرگەن تىلەنباەۆتىڭ ونەرى جوعارى باعالاناتىن كۇن دە, ءوزىن جاڭا قىرىمەن تانىتاتىن كەزى دە الدا. الىستاعى اۋىلداعى بىرتوعا جىگىتتىڭ جان تۇكپىرىندە اشىلماي جاتقان ونەر ايدىنىنىڭ قاقپاعى ايقارا اشىلىپ, يگىلىگىن حالىق كورەر كۇندى كۇتىپ ءجۇرمىز.
ماڭعىستاۋ وبلىسى