الەمنىڭ 40-تان استام ەلىنەن كەلگەن ءىرى ينۆەستورلار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەسىن, بۇل باعىتتاعى ورتالىق ازيا مەن قازاقستاننىڭ مۇمكىندىكتەرىن ازيا جانە تىنىق مۇحيت ايماقتىق دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قاۋىمداستىعى (ADFIAP) مۇشەلەرىنىڭ 46-كەزدەسۋىندە تالقىعا سالدى. وڭىردەگى اۋقىمدى جوبالاردىڭ اتقارۋشىسى – ەۋرازيا دامۋ بانكى (ەادب) قابىلداۋشى ۇيىم رەتىندە جۇمىس ىستەدى. حالىقارالىق كونفەرەنتسيا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ العىسوزىمەن اشىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ لەبىزىن كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ جەتكىزدى. پرەزيدەنت ءوز قۇتتىقتاۋىندا «قازاقستان قارقىندى تۇردە ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, ساۋدا باعىتتارىنداعى ايماقتىق جانە عالامدىق دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىقتى قولداپ كەلەدى» دەپ اتاپ كورسەتتى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز اگروونەركاسىپ كەشەنى, مۇناي-حيميا, مەتاللۋرگيا, وڭدەۋ جانە توقىما ونەركاسىبى, كولىك جانە لوگيستيكا, قارجى سەكتورى مەن تۋريزم سالالارىندا ۇلكەن كۇش-قۋاتقا يە. سوندىقتان ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ تۇراقتى دامۋى مەملەكەت ساياساتىنداعى ماڭىزدى باسىمدىق بولىپ سانالادى.
«وتكەن جىلى قازاقستان 28 ملرد دوللاردى قۇرايتىن شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستيتسيالاردى يەلەندى. بۇل – سوڭعى ونجىلدىقتاعى رەكوردتىق كورسەتكىش. جالپى, تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولەمى بۇگىندە 383 ملرد دوللاردى قۇرايدى», دەلىنگەن پرەزيدەنت سوزىندە.
قازىر ەلىمىزدە شەتەلدىك كاپيتالى بار 40 مىڭعا جۋىق كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. بۇل كورسەتكىش جىل سايىن ارتىپ كەلەدى.
«قازاقستان جوعارى دارەجەدەگى كرەديتتىك رەيتينگتەرگە يە. عالامدىق سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان, وسى جىلعى ءى توقساندا ىشكى جالپى ءونىم ءوسىمى 4,9 پايىزدى قۇرادى. ەلدىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى حالىقارالىق رەزەرۆتەرمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ونىڭ كولەمى شامامەن 95 ملرد دوللاردى قۇرايدى. ءبىز ءۇشىن باستى ماقساتتاردىڭ ءبىرى – ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن بارىنشا ارتتىرۋ. قازاقستان باسقا ەلدەرمەن ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋ جانە كوتەرمەلەۋ بويىنشا 50-دەن استام كەلىسىم جاساستى. 54 ەلدىڭ ينۆەستورلارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجىم قولدانىلادى. ونىڭ ىشىندە جاپونيا, مالايزيا, يندونەزيا جانە باسقا دا ەلدەر بار. ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىم ينۆەستورلارعا 25 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە زاڭنامالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ەرۇلان جاماۋباەۆ.
دەرەككە سۇيەنسەك, قازاقستان شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار اعىنى بويىنشا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اراسىندا كوشباسشى ءرولىن ساقتاپ كەلەدى.
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوساەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەادب قارجىلاندىرۋىمەن الماتىدا جەس-2 مودەرنيزاتسياسى, الماتى حالىقارالىق اۋەجايىن كەڭەيتۋ جانە ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوجولىن سالۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
«بۇل جوبالارعا سالىنعان جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى – 2,2 ملرد دوللار. الماتى – قازاقستاننىڭ مادەني, عىلىمي, ىسكەرلىك جانە قارجىلىق ورتالىعى. قالامىزعا ەل ءىجو-ءسىنىڭ بەستەن ءبىر بولىگى (2022 جىلى – 18,5 پايىز) جانە مەملەكەت بيۋدجەتىنىڭ تورتتەن بىردەن استامى تيەسىلى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس قالا ەكونوميكاسىنىڭ 60 پايىزىن قۇراپ وتىر. رەسپۋبليكاداعى ءىرى بانكتەردىڭ 90 پايىزى وسىندا شوعىرلانعان جانە 111 حالىقارالىق ۇيىم مەن كومپانيا ورنالاسقان», دەپ اتاپ ءوتتى شاھار باسشىسى.
ونىڭ سوزىنشە, قالا باسشىلىعى الدىندا تۇرعان ۇلكەن مىندەت – الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تالانتتاردى, تەحنولوگيا مەن ينۆەستيتسيانى تارتا وتىرىپ قالانى قاۋىپسىز جانە جايلى مەكەنگە اينالدىرۋ.
«باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى – ترانسپورت جۇيەسىن, ەنەرگەتيكالىق ءتيىمدى تۇرعىن ۇيلەردى مودەرنيزاتسيالاۋ, كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ سياقتى «جاسىل» جوبالار مەن باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ. ءبىز الداعى ۋاقىتتا ارىپتەستىك پەن وسىنداي جوبالاردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋعا مۇددەلىمىز», دەدى ەربولات دوساەۆ.
ەادب باسقارما توراعاسى نيكولاي پودگۋزوۆ ورتالىق ازيانىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى ەكەنىن, الايدا ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي كەدەرگىلەر بار ەكەنىنە توقتالدى.
«تەڭىزگە تىكەلەي شىعاتىن مۇمكىندىكتىڭ بولماۋى ورتالىق ازيانىڭ ەكونوميكالىق پوتەنتسيالىن تولىق اشپاي وتىر. سونىڭ سالدارىنان جالپى ىشكى ءونىم دە قۇلدىراپ جاتىر. ول ءۇشىن بارلىق سالادا ترانسپورتتىق باعىتتاردى كوبەيتكەن ءجون. كاسپي تەڭىزىندەگى پورتتار, لوگيستيكالىق ورتالىقتار, شەكاراداعى وتكىزۋ بەكەتتەرى سياقتى ينفراقۇرىلىمداردى جاقسارتۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ تۇر. وڭىردەگى سۋمەن جابدىقتاۋ جانە ەنەرگيا ماسەلەسى دە – ەلەۋلى قيىندىقتار تۋدىرۋدا. اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەركاسىپ جانە وزگە دە سەكتورلار كوپ كولەمدەگى سۋ رەسۋرسىن قاجەت ەتەدى. سول ءۇشىن ورتالىق ازيا سۋ رەسۋرستارىن الدەقايدا ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن ءوز كۇشىن بىرىكتىرۋگە ءتيىس دەپ ويلايمىز. كەيبىر فاكتورلار ءالى كۇنگە ەكونوميكالىق دامۋ مەن تابىس وسىمىنە تەجەۋ بولىپ تۇر. ورتالىق ازيا ەلدەرى ءالى شيكىزاتتىق ەكسپورتتىق تاۋارلارعا جانە ەڭبەك رەسۋرسىنا تاۋەلدى. ءوڭىر ەكسپورتتايتىن تابيعي قازبا بايلىق دەڭگەيى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ بۇكىل ەكسپورتىنىڭ 51 پايىزىن قۇرايدى», دەيدى نيكولاي پودگۋزوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەادب وسى قيىندىقتاردى شەشكىسى كەلەدى جانە 2026 جىلعا دەيىن وڭىرگە 10 ملرد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ء«وڭىردىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىن جوبا رەتىندە قىرعىزستانداعى قامبار اتا – 2 گيدروەلەكتر ستانساسىن ايتا الامىز. بۇل وسى ايماقتاعى وزگە ەلدەر – قازاقستان, تۇركىمەنستان, وزبەكستان جانە تاجىكستانعا دا پايدالى. سوندىقتان بۇل ستانسانى سالۋ وتە ماڭىزدى. كەلەسى ماڭىزدى جوبا – «اياگوز-باقتى» تەمىرجول جەلىسى. بۇل قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك پوتەنتسيالىن ۇلعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. بىلتىر قازاقستانعا 1,5 ملرد دوللارعا ينۆەستيتسيا جاسادىق. بۇل – ءبىزدىڭ بانك ءۇشىن ۇلكەن سوما», دەدى بانك باسشىسى.
الماتى