رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە ينتەرنەتتىڭ قولجەتىمسىزدىگىنەن ورتا بىلىمدەگى وقۋ ۇدەرىسىن تولىقتاي تسيفرلاندىرۋ مۇمكىن بولماي وتىر. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى قالا مەن اۋىل بالالارىنىڭ ءبىلىم ساپاسىنا دا كەرى اسەرىن تيگىزۋ ۇستىندە.
ۇكىمەت تاراپىنان وقۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا قاراماستان, اتالعان ماسەلەگە قاتىستى شاعىم كوپ. وسى ماسەلەنى پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا ءتيىستى ۆەدومستۆولار باسشىلارىمەن بىرگە تالقىلاپ, يننوۆاتسيالىق ادىستەردى شالعاي اۋىلداردىڭ وزىندە قولدانۋ مۇمكىندىكتەرىنە شەكتەۋ جوق ەكەنىن ايتقان بولاتىن.
ۇكىمەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, قالا مەن اۋىل وقۋشىلارىنىڭ اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن قىسقارتۋ ماقساتىندا ەڭ الدىمەن, اۋىلدىق مەكتەپتەردى ينتەراكتيۆتى تاقتامەن جانە كومپيۋتەرمەن جابدىقتاۋ قاجەت. ەلەكتروندى وقۋلىقتار كەز كەلگەن كومپيۋتەردە نەمەسە موبيلدىك گادجەتتە قولجەتىمدى بولۋعا ءتيىس. مۋلتيمەديالىق كومپونەنتتەر مەن تاپسىرمالار كورىنىس تاۋىپ, وقۋ ۇدەرىسى ينتەراكتيۆتى, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارىنا نەگىزدەلۋى كەرەك.
الايدا ۇكىمەت باسشىسى ايتىپ وتىرعان زاماناۋي مۇمكىندىكتەر ينتەرنەتتىڭ ساپاسىزدىعىنان كوپتەگەن ايماقتاعى مەكتەپ ءۇشىن قولجەتىمسىز. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە اۋىل مەكتەپتەرى ينتەرنەت ينفرقۇرىلىمىمەن تولىقتاي جابدىقتالعان. دەسە دە اۋىلدارداعى ءبىلىم ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋ ءالى تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر. ونىڭ سەبەپتەرىن مەكتەپشىلىك ينتەرنەت جۇيەسىنىڭ تارالىمىمەن بايلانىستىرعان ب.مۋسين جىلدامدىقتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە قاتىستى پروبلەمالاردى دا اتادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتەردە ينتەرنەتتى قامتاماسىز ەتۋگە قارجىلىق جاعىنان اكىمدىكتەر جاۋاپتى. سونداي-اق تەحنيكالىق شارتتاردىڭ بولماۋىن دا قاپەرگە الۋ شارت. بۇگىندە مەكتەپتەردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسۋعا تەحنيكالىق مۇمكىندىك بار. الايدا ونى تولىققاندى پايدالانۋعا مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ قارجى ۇنەمدەۋى ەمەس, اكىمدىكتەر مەن ءماسليحاتتار مەكتەپتەردى قاجەتتى تاريفتىك جوسپارعا قوسۋعا ءمان بەرمەيتىندىگى سەبەپ بولىپ وتىر. ال قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتتى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس.
ۇكىمەت باسشىسى وسى ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, مەكتەپتەردەگى ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋ, مەكتەپتەردى تالشىقتى-وپتيكالىق, جەرگىلىكتى جانە سىمسىز جەلىلەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە تاپسىرما بەردى. قازىرگى كەزدە ءىرى قالالاردىڭ وزىندە ينتەرنەت-سيگنالدىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. ال ءوڭىر اكىمدەرى وقۋ ورىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرىن جەكە باقىلاۋدا ۇستاۋى قاجەت.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا 7 مىڭداي مەكتەپ Kundelik, BilimLand, EDU جانە تاعى دا باسقا ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىن قولدانادى. بۇعان قوسا مەكتەپتەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارى, اناليتيكالىق تاقتالار, اسحانا ءمازىرى جانە باسقا دا قوسىمشا قىزمەتتەرى بار. قازىرگى كەزدە وقۋلىقتاردىڭ 80 پايىزعا جۋىعى تسيفرلىق فورماتقا اۋىستىرىلىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكەن. كەلەر جىلى پاندەردى تسيفرلىق وقۋلىقتارمەن ءجۇز پايىزعا دەيىن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, قوسىمشا وقۋ ماتەريالدارى رەتىندە مۋلتيمەديالىق كونتەنتى بار تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى قولدانىستا ءارى پاندەر بويىنشا 50 مىڭنان استام رەسۋرس جۇمىس ىستەيدى. جىل باسىنان بەرى تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىنا 6,7 مىڭ مەكتەپ قوسىلىپ, ونىڭ قىزمەتىن كۇن سايىن 3 ملن وقۋشى مەن مۇعالىم پايدالانادى.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى دەرەكتەرى بويىنشا بۇگىندە 7 098 مەملەكەتتىك مەكتەپتىڭ (5 137-ءسى – اۋىلدىق, 1 961-ءسى – قالالىق) 7 078-ءى (5 122 اۋىلدىق جانە 1 956 قالالىق مەكتەپ) ينتەرنەت جەلىسىنە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى, جەرسەرىكتىك تەحنولوگيالار, راديو-رەلەلىك جەلى, سونداي-اق ADSL تەحنولوگياسى سياقتى ءارتۇرلى تەحنولوگيالارمەن قوسىلعان. ينتەرنەت جىلدامدىعى 664 مەكتەپتە (509 اۋىلدىق جانە 155 قالالىق) حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعىنىڭ ۇسىنىمدارىنا سايكەس كەلەدى. 6 414 مەكتەپتە (7 078-دەن 90,61 پايىزى) ينتەرنەت جىلدامدىعىن وسى وداقتىڭ تالاپتارىنا جەتكىزۋ قاجەت. حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعى ءبىر مەكتەپكە كەمىندە سەكۋندىنا 20 مەگابيت جىلدامدىقتى ۇسىنادى. ال وقۋشىلار سانى 400-دەن اساتىن مەكتەپتەر ءۇشىن قوسىمشا ءاربىر 20 وقۋشىعا كەمىندە سەكۋندىنا 1 مەگابيت جىلدامدىق قاجەت. قازىرگى كەزدە 2 833 مەكتەپتە ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ جىلدامدىعىن وداق ۇستانىمدارىنا جەتكىزۋگە تەحنيكالىق مۇمكىندىك بار. وعان جىل سايىن شامامەن 10 ملرد تەڭگە قاراستىرىلۋعا ءتيىس. بارلىق مەكتەپتەگى ينتەرنەت جەلىسىنە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تولەنەتىن قاراجات كولەمى 6,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
وسى ورايدا ءتيىستى مينيسترلىك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا قاراجات ءبولۋىن قۇپتاپ وتىر. سونىمەن قاتار وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءاربىر مەكتەپ ءۇشىن جەرگىلىكتى جەلى توپولوگياسىن ازىرلەۋدى جانە الداعى ەكى جىلدا جەرگىلىكتى جانە سىمسىز جەلىلەر قۇرۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتىپ وتىر. بىراق ەلىمىزدەگى 6 414 مەكتەپتىڭ 3 581-ىندە ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا تەحنيكالىق مۇمكىندىك جوق. سوندىقتان ينتەرنەتتىڭ قاجەتتى جىلدامدىعىن جەرسەرىكتىك تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ قامتاماسىز ەتۋگە تۋرا كەلەدى.
«رەسپۋبليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ الدىن الا ەسەپتەۋلەرىنە سايكەس جىل سايىنعى قارجى كولەمى – 418,2 ملن تەڭگە, ال ءبىر مەكتەپكە كەتەتىن قارجى كولەمى 913 149 تەڭگەگە تەڭ. وسى ورايدا جەرسەرىكتىك تەحنولوگيالاردى قولدانىپ, 458 مەكتەپتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال قالعان 3 123 مەكتەپكە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن تارتۋ «قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسادى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن تارتۋ جوباسى شەڭبەرىندە 2024-2027 جىلدارعا 190 ملرد تەڭگە ءبولۋ كوزدەلىپ وتىر.
ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, قازىرگى كەزدە اكىمدىكتەرگە ينتەرنەت قوسۋ كەلىسىمشارتتارىن ورتالىقتاندىرۋ مەن مەكتەپ ىشىندە Wi-Fi جانە لوكالدى جەلىلەر ورناتۋعا قوسىمشا قارجى قاراستىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلگەن. سىمسىز نۇكتەلەر 200 قۇرىلعىنىڭ ءبىر مەزەتتە جۇمىس ىستەۋىنە جانە بارلىق سىنىپ, زەرتحانا, مەكتەپ اۋلاسى, اكىمشىلىك بلوكتى Wi-Fi-مەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تيپتىك تالاپتاردى ازىرلەپ, ءبىلىم مەكەمەلەرى ءۇشىن بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىن قۇرۋ جوسپارلانعان.