مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 27 ناۋرىزدا عىلىم اكادەمياسىن ەل پرەزيدەنتى جانىنداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى» كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامى دەپ قايتا اتاۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. ونداعى ماقسات – تاريحي دا ءداستۇرلى اكادەميانىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ. جاڭا مارتەبەگە يە بولعان اكادەميا قىزمەتى ەندى قالاي وزگەرەدى؟ بۇدان قانداي ناتيجە كۇتەمىز؟ ەل عالىمدارىنىڭ پىكىرىن سۇراپ بىلگەن ەدىك.
جاڭاشا سەرپىن بەرەدى
پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىن اسا قۋانىشپەن قابىلدادىق. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. 2003 جىلدان باستاپ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ قارجىلىق-ماتەريالدىق جاعدايى كۇرت تومەندەپ كەتتى. قارجى تۇراقتى تۇردە بولىنگەن جوق. قولداۋ از بولدى. سونىڭ سالدارىنان عىلىم اكادەمياسىنا قاراستى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى بۇرىنعى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتىنە قارادى. قىسقاسى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اتاۋى سول قالپىندا قالعانىمەن, قوعامدىق بىرلەستىككە اينالدى.
بىلتىر ەل پرەزيدەنتى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا سويلەگەن سوزىندە اكادەمياعا مەملەكەتتىك مارتەبە بەرۋ تۋرالى ايتتى. بۇعان دەيىن اكادەميانىڭ مارتەبەسى ايقىندالماي كەلگەن ەدى. ەندى, مىنە, سول ايتقان ۋادە ورىندالدى. پرەزيدەنت جارلىعى وتاندىق عىلىمعا جاڭاشا سەرپىن بەرەدى. بىرىنشىدەن, وسىعان دەيىن قوردالانىپ قالعان پروبلەمالار شەشىلەدى. ەكىنشىدەن, اكادەميانىڭ قارجىلىق جاعدايى جاقسارادى. ايتپەسە, قازىر اكادەميادا ون بەسكە جۋىق قىزمەتكەر عانا بار, ولار بۇگىنگە دەيىن ۇتىپ العان عىلىمي جوبالارىمەن عانا تىرشىلىك ەتىپ كەلدى. پرەزيدەنت اكادەميانى ءوزىنىڭ قاراۋىنا العاننان كەيىن وسىنىڭ ءبارى شەشىلەدى دەپ ويلايمىن.
ەلىمىزدىڭ دامۋىندا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ورنى وتە زور. اكادەميادا مىقتى, تالانتتى عالىمدار شوعىرى قالىپتاسقان. پرەزيدەنت باستاعان رەفورمانىڭ ورنىقتى ىسكە اسۋىنا عالىمداردىڭ تيگىزىپ جاتقان ىقپالى مول. كەيىنگى جىلدارى عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىندا كوپتەگەن وڭ وزگەرىس باستاۋ الدى. مىسالى, بۇرىن عىلىمي كونكۋرستار ءۇش جىلدا ءبىر رەت بولسا, قازىر ءبىر جىلدا ەكى-ءۇش رەت وتەدى. عىلىمعا كەلگەن جاستارعا دا قولداۋ قوماقتى. 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەتىمىزدىڭ عىلىمعا بولىنگەن قارجىسى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءبىر پايىزىن قۇرايدى. ماسەلەن, 2017 جىلى ول 0,12 پايىزعا عانا تەڭ ەدى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعى ءبارىمىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن شىقتى. ەندى اكادەميا نەگىزگى قىزمەتتەرىنىڭ قاتارىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ باسىمدىقتارىنا سايكەس عىلىمي, عىلىمي-تەحنيكالىق جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەتتىڭ باسىم باعىتتارىن, سونداي-اق ستراتەگيالىق, ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىنداۋ جونىندە ۇسىنىمداردى ازىرلەيدى.
زيابەك قابىلدينوۆ,
ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى
تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى,
ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى