2013 جىلعى 26 قاراشا, استانا قالاسى
«تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتىن بەكىتۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 15 مامىرداعى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 138-5-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان «تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتى بەكىتىلسىن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ كادر جانە اكىمشىلىك جۇمىس دەپارتامەنتى (ە.ە. حاسەنوۆ):
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن, بۇقارالىك اقپاراتتار قۇرالدارىندا رەسمي جاريالانۋىن, سونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ينتەرنەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋدى;
3) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق كۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ كۇقىعىنداعى «ادىلەت» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا كوشىرمەسىن جىبەرۋدى;
4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاۋعا جىبەرۋ تۋرالى مالىمەتتەردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتىنە ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى وزىمە قالدىرامىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
مينيستر ا.جۇماعاليەۆ.
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ
ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى _____________ق.ءابساتتاروۆ.
2013 جىلعى 4 قاراشا
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترىنىڭ
2013 جىلعى 26 قاراشاداعى № 944 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
«تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى
قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتى
1. جالپى ءبولىم
1. «تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتى (بۇدان ءارى – كس) «قۇرلىق كولىگى سالاسىنداعى قىزمەتتەر» كاسىبي قىزمەت سالاسىنداعى بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە, قۇزىرەتىنە, مازمۇنىنا, ساپاسىنا جانە ەڭبەك جاعدايلارىنا قويىلاتىن تالاپتاردى انىقتايدى جانە:
1) ەڭبەك سالاسى مەن كاسىبي ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىن رەتتەۋگە;
2) دايارلاۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە كاسىبي قايتا دايارلاۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ تالاپتارىن رەگلامەنتتەۋگە;
3) پەرسونالدى اتتەستاتتاۋ جانە سەرتيفيكاتتاۋ كەزىندە جۇمىسشىلاردىڭ قۇزىرەتتەرىن باعالاۋ تالاپتارىن رەگلامەنتتەۋگە ارنالعان.
2. كس نەگىزگى پايدالانۋشىلارى:
1) ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تۇلەكتەرى, قىزمەتكەرلەر;
2) ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, ۇيىمداردىڭ پەرسونالىن باسقارۋ بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارى مەن ماماندارى;
3) ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىن ازىرلەيتىن ماماندار;
4) مامانداردىڭ كاسىبي دايارلىعىن باعالاۋ جانە بىلىكتىلىگىنە سايكەستىگىن راستاۋ سالاسىنداعى ماماندار بولىپ تابىلادى.
3. كس نەگىزىندە بىلىكتىلىك سيپاتتامالارى, لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتار, ۇيىمداردىڭ ۇلگىلىك وقىتۋ باعدارلامالارى, ۇلگىلىك وقىتۋ جوسپارلارى, ۇجىمدىق ستاندارتتار ازىرلەنەدى.
4. وسى كس مىناداي تەرميندەر مەن انىقتامالار قولدانىلادى:
1) بىلىكتىلىك – قىزمەتكەردىڭ ەڭبەك قىزمەتىنىڭ بەلگىلى ءبىر ءتۇرى شەڭبەرىندە ناقتى فۋنكتسيالاردى ساپالى ورىنداۋعا دايىندىعى;
2) بىلىكتىلىك دەڭگەيى – كۇردەلىلىگى, ەڭبەك قىزمەتتەرىنىڭ ستاندارتتى ەمەستىگى, جاۋاپكەرشىلىگى جانە دەربەستىلىگى پارامەترلەرى بويىنشا جۇكتەلەتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قۇزىرەتىنە قويىلاتىن تالاپتار جيىنتىعى;
3) ەڭبەك زاتتارى – بەلگىلى ءبىر ەڭبەك قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن ءونىم جاساۋ ماقساتىندا قىزمەتكەردىڭ ءىس-قيمىلى باعىتتالعان زات;
4) ەڭبەك قۇرالدارى – جۇمىسشىنىڭ ەڭبەك زاتتارىن باستاپقى كۇيدەن ونىمگە اينالدىرۋ ءۇشىن پايدالاناتىن قۇرالدار;
5) ەڭبەك قىزمەتىنىڭ ءتۇرى – ەڭبەك فۋنكتسيالارى مەن ولاردى ورىنداۋعا قاجەتتى قۇزىرەتتىكتەردىڭ تۇتاس جيىنىمەن قۇرالعان كاسىبي قىزمەت سالاسىنىڭ قۇرامداس بولىگى;
6) ەڭبەك فۋنكتسياسى – بيزنەس-ۇدەرىسپەن انىقتالاتىن جانە ولاردى ورىنداۋعا قاجەتتى قۇزىرەتتەردىڭ بولۋىن بولجامايتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ بىرىكتىرىلگەن جانە دەربەس جيىنتىعىن كورسەتەتىن ەڭبەك قىزمەتى تۇرلەرىنىڭ ءبىر بولىگى;
7) كاسىبي قىزمەت سالاسى – جالپى ينتەگراتسيالىق نەگىزى (مىندەتى, نىساندارى, تەحنولوگيالارى, سونىڭ ىشىندە ەڭبەك قۇرالدارى ۇقساس نەمەسە جاقىن) بار جانە ۇقساس ەڭبەك فۋنكتسيالارى مەن ولاردى ورىندايتىن قۇزىرەتتىلىكتەرىنىڭ بولجالدى جيىنىنان تۇراتىن سالانىڭ ەڭبەك قىزمەتى تۇرلەرىنىڭ جيىنتىعى;
8) كاسىبي ستاندارتتىڭ بىرلىگى – وسى قىزمەت ءتۇرى ءۇشىن تۇتاس, اياقتالعان, قاتىسىمدى دەربەس جانە ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىن ناقتى ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ اشىق سيپاتتاماسى تۇراتىن كاسىبي ستاندارتتىڭ قۇرىلىمدىق ەلەمەنتى;
9) كاسىپ – ارنايى دايىندىقتىڭ, جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولعان ارنايى تەوريالىق ءبىلىم مەن پراكتيكالىق داعدىلار كەشەنىن ءبىلۋدى تالاپ ەتەتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ ءتۇرى;
10) قۇزىرەتتىلىك – ەڭبەك قىزمەتىندە ءبىلىمىن, بىلىگى جانە تاجىريبەسىن قولدانۋ قابىلەتى;
11) لاۋازىم – لاۋازىمدىق ۋاكىلەتتىكتەر جانە لاۋازىمدىق مىندەتتەر شەڭبەرىن جۇكتەيتىن جۇمىس بەرۋشىنىڭ قۇرىلىمدىق بىرلىگى;
12) مىندەت – ناقتى ءبىر ەڭبەك زاتتارى مەن قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ ەڭبەك فۋنكتسياسىن ىسكە اسىرۋمەن جانە ناتيجەگە قول جەتكىزۋمەن بايلانىستى ءىس-قيمىل جيىنتىعى;
13) سالا – وندىرەتىن ءونىم, ءوندىرىس تەحنولوگياسى, نەگىزگى قورلار مەن جۇمىس جاساۋشىلاردىڭ كاسىبي بىلىكتەرى ورتاق ۇيىمدار جيىنتىعى;
14) سالالىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى (بۇدان ءارى - سبش) – سالادا تانىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىنىڭ قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسى;
15) ۇلتتىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى (بۇدان ءارى - ۇبش) – ەڭبەك نارىعىندا تانىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىنىڭ قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسى;
16) فۋنكتسيونالدىق كارتا – سول نەمەسە وزگە دە كاسىبي قىزمەت سالاسى شەڭبەرىندە بەلگىلى ءبىر قىزمەت ءتۇرىن ورىندايتىن جۇمىسشىنىڭ ەڭبەك فۋنكتسيالارى مەن مىندەتتەرىنىڭ قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسى.
2. كس پاسپورتى
5. كس پاسپورتى كەلەسىنى انىقتايدى:
1) ەكونوميكالىق قىزمەت ءتۇرى (كاسىپتىك قىزمەت سالاسى):
ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ جالپى جىكتەۋىشى (بۇدان ءارى - 03-2007 قر مج) «52.21 قۇرلىق كولىگى سالاسىنداعى قىزمەتتەر».
2) ەكونوميكالىق قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىك قىزمەت سالاسىنىڭ) نەگىزگى ماقساتى:
پوەزدار قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋ.
3) وسى كس 1-قوسىمشاسىنا سايكەس بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرى بويىنشا ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىپتىڭ) تۇرلەرى.
3. ەڭبەك قىزمەتى تۇرلەرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكالارى
1-پاراگراف «جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشى»
6. ەڭبەك قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكاسى مىنادان تۇرادى:
1) بىلىكتىلىك دەڭگەيى: ۇبش بويىنشا – 2-4, سبش بويىنشا – 2-4;
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپتەردىڭ مەملەكەتتىك جىكتەگىشى (بۇدان ءارى - قر 01-2005 مج) بويىنشا بازالىق توبى: 7511 «تەمىرجول كولىگى جول ماشينالارى مەن مەحانيزمدەرىنە قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ بويىنشا جۇمىسشىلار كاسىپتەرى»;
3) لاۋازىمنىڭ (كاسىپتىڭ) ىقتيمال اتاۋلارى: جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشى;
4) اتقارىلاتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ جيىنتىق سيپاتتاماسى - تىرەۋدىڭ بەتىن جوندەۋ جانە تەحنيكالىق ۇستاۋ, سونداي-اق جاساندى قۇرىلىستىڭ ارالىق قۇرىلىستارىنىڭ جەكەلەگەن ەلەمەنتتەرىن مەن ءارتۇرلى ماتەريالداردان جاسالعان جاساندى عيماراتتاردىڭ توراپتارىن اۋىستىرا وتىرىپ, توسەنىش, اسپا جانە باسقا دا قوسىمشا جانە ساقتاندىرۋ ايلا بۇيىمدارى ارقىلى جوندەۋ;
5) ىقتيمال جۇمىس ورىندارى, جۇمىسشىنىڭ كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋىنا قويىلاتىن تالاپتار, بىلىكتىلىكتى راستايتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ قاجەتتىلىگى, پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار, جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە تالاپتارى وسى كس 2-قوسىمشاسىنىڭ «كاسىپ بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار» دەگەن 1-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن.
2-پاراگراف «كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرى»
7. ەڭبەك قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكاسى مىنادان تۇرادى:
1) بىلىكتىلىك دەڭگەيى: ۇبش بويىنشا – 4; سبش بويىنشا – 4;
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپتەردىڭ مەملەكەتتىك جىكتەگىشى (بۇدان ءارى - قر 01-2005 مج) بويىنشا بازالىق توبى: 7511 «تەمىرجول كولىگى جول ماشينالارى مەن مەحانيزمدەرىنە قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ بويىنشا جۇمىسشىلار كاسىپتەرى»;
3) لاۋازىمنىڭ (كاسىپتىڭ) ىقتيمال اتاۋلارى: كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرى;
4) اتقارىلاتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ جيىنتىق سيپاتتاماسى - جولدار جانە جاساندى قۇرىلىستاردىڭ اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىن ورىنداۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ;
5) ىقتيمال جۇمىس ورىندارى, جۇمىسشىنىڭ كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋىنا قويىلاتىن تالاپتار, بىلىكتىلىكتى راستايتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ قاجەتتىلىگى, پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار, جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە تالاپتارى وسى كس 2-قوسىمشاسىنىڭ «كاسىپ بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار» دەگەن 2-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن.
3-پاراگراف «جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشى»
8. ەڭبەك قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكاسى مىنادان تۇرادى:
1) بىلىكتىلىك دەڭگەيى: ۇبش بويىنشا – 3-4, سبش بويىنشا – 3-4;
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپتەردىڭ مەملەكەتتىك جىكتەگىشى (بۇدان ءارى - قر 01-2005 مج) بويىنشا بازالىق توبى: 7511 «تەمىرجول كولىگى جول ماشينالارى مەن مەحانيزمدەرىنە قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ بويىنشا جۇمىسشىلار كاسىپتەرى»;
3) لاۋازىمنىڭ (كاسىپتىڭ) ىقتيمال اتاۋلارى: جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشى;
4) اتقارىلاتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ جيىنتىق سيپاتتاماسى - تەمىرجول, جاساندى قۇرىلىس, كوپىردىڭ تىرەۋ بولىگىن, جول سيگنالدارى, تۋننەل بەلگىلەرى جانە ورتكە قارسى قۇرال جابدىقتاردى باقىلاۋ جانە تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ;
5) ىقتيمال جۇمىس ورىندارى, جۇمىسشىنىڭ كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋىنا قويىلاتىن تالاپتار, بىلىكتىلىكتى راستايتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ قاجەتتىلىگى, پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار, جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە تالاپتارى وسى كس 2-قوسىمشاسىنىڭ «كاسىپ بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار» دەگەن 3-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن.
4-پاراگراف «كوپىر شەبەرى/كوپىر شەبەرى كومەكشىسى»
9. ەڭبەك قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكاسى مىنادان تۇرادى:
1) بىلىكتىلىك دەڭگەيى: ۇبش بويىنشا – 5. سبش بويىنشا – 5;
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپتەردىڭ مەملەكەتتىك جىكتەگىشى (بۇدان ءارى - قر 01-2005 مج) بويىنشا بازالىق توبى: 1226 «كولىك جانە بايلانىس ۇيىمدارىنداعى, ماتەريالدى-تەحنيكالىق جابدىق جانە وتىمدەردەگى مامانداندىرىلعان (وندىرىستىك-پايدالانۋ) بولىمشەلەر (قىزمەت ورنى) باسشىلارى»;
3) لاۋازىمنىڭ (كاسىپتىڭ) ىقتيمال اتاۋلارى: كوپىر شەبەرى/كوپىر شەبەرى كومەكشىسى;
4) اتقارىلاتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ جيىنتىق سيپاتتاماسى - جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋ, اعىمدىق كۇتىپ ۇستاۋ جۇمىستارىنا تەحنولوگيالىق ۇدەرىسىن قۇراستىرۋ جانە جۇمىس ورىندالۋىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ;
5) ىقتيمال جۇمىس ورىندارى, جۇمىسشىنىڭ كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋىنا قويىلاتىن تالاپتار, بىلىكتىلىكتى راستايتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ قاجەتتىلىگى, پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار, جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە تالاپتارى وسى كس 2-قوسىمشاسىنىڭ «كاسىپ بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. كوپىر شەبەرىنىڭ/كوپىر شەبەرى كومەكشىسىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار» دەگەن 4-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن.
4. كس بىرلىكتەرىنىڭ ءتىزىمى
10. كس بىرلىكتەرىنىڭ ءتىزىمى وسى كس 3-قوسىمشاسىنىڭ 1-4-كەستەلەرىندە كەلتىرىلگەن جانە شيفر مەن كس بىرلىكتەرى اتاۋلارىنان تۇرادى.
5. كس بىرلىكتەرىنىڭ سيپاتتاماسى
11. كس بىرلىكتەرىنىڭ سيپاتتاماسى وسى كس 4-قوسىمشاسىنىڭ 1- 7-كەستەلەرىندە كەلتىرىلگەن.
6. وسى كس نەگىزىندە بەرىلەتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ تۇرلەرى
12. وسى كس نەگىزىندە مامانداردىڭ كاسىپتىك دايىندىعىن باعالاۋ جانە بىلىكتىلىك سايكەستىگىن راستاۋ سالاسىنداعى ۇيىمدارمەن سەرتيفيكاتتار بەرىلەدى.
13. وسى كس نەگىزىندە بەرىلەتىن سەرتيفيكاتتىڭ تۇرلەرى سەرتيفيكات الۋ ءۇشىن يگەرۋ قاجەت بولاتىن وسى كس 3-قوسىمشاسىندا كوزدەلگەن كس بىرلىكتەرىنىڭ تىزىمىنە سايكەس انىقتالادى.
7. كس ازىرلەۋشىلەرى, كەلىسۋ پاراعى, ساراپتاماسى جانە تىركەلۋى
14. كس ازىرلەۋشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى بولىپ تابىلادى.
15. كس كەلىسۋ پاراعى وسى كس 5-قوسىمشاسىندا كەلتىرىلگەن.
«تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 1-قوسىمشا
بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرى بويىنشا ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) تۇرلەرى
№
ر/س قىزمەت ءتۇرىنىڭ اتاۋى ەڭبەك نارىعىنىڭ ءۇردىسى ەسكەرىلگەن كاسىپ اتاۋى قر مج 01-2005 سايكەس كاسىپ اتاۋى سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرى بتبا بويىنشا رازريادى
1 تىرەۋدىڭ بەتىن جوندەۋ جانە تەحنيكالىق ۇستاۋ, سونداي-اق جاساندى قۇرىلىستىڭ ارالىق قۇرىلىستارىنىڭ جەكەلەگەن ەلەمەنتتەرىن مەن ءارتۇرلى ماتەريالداردان جاسالعان جاساندى عيماراتتاردىڭ توراپتارىن اۋىستىرا وتىرىپ, توسەنىش, اسپا جانە باسقا دا قوسىمشا جانە ساقتاندىرۋ ايلا بۇيىمدارى ارقىلى جوندەۋ جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشى جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشى 2-4 2-8
2 جولدار جانە جاساندى قۇرىلىستاردىڭ اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرى جولدار مەن جاساندى قۇرىلىستارعا اعىمدىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ (بوساتىلعان) بريگاديرى 3-4 -
3 تەمىر جول, جاساندى قۇرىلىس, كوپىردىڭ تىرەۋ بولىگىن, جول سيگنالدارى, تۋننەل بەلگىلەرى جانە ورتكە قارسى قۇرال جابدىقتاردى باقىلاۋ جانە تەكسەرۋ جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشى جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشى 3-4 4-5
4 جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋ, اعىمدىق كۇتىپ ۇستاۋ جۇمىستارىنا تەحنولوگيالىق ۇدەرىسىن قۇراستىرۋ جانە جۇمىس ورىندالۋىن ۇيىمداستىرۋ كوپىر شەبەرى/كوپىر شەبەرى كومەكشىسى كوپىر شەبەرى 5 -
ەسكەرتپە. بتبا – قازاقستان رەسپۋبليكاسى جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىستارى مەن كاسىپتەرىنىڭ بىرىڭعاي تاريفتىك-بىلىكتىلىك انىقتامالىعى, 52-شىعارىلىم, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ 2013جىلعى 3 قىركۇيەكتەگى № 426-ءو-م بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن.
«تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 2-قوسىمشا
1-كەستە
1. كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار
كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى (ۇيىمدار) تەمىرجول, جاساندى قۇرىلىس
زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى -
جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى مەديتسينالىق شەكتەۋلەر: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى بويىنشا
جۇمىسقا رۇقسات: مەديتسينالىق كۋالاندىرىلعاننان كەيىن, كىرىسپە جانە العاشقى نۇسقامالىقتان سوڭ
سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋ دەڭگەيى تالاپ ەتىلەتىن جۇمىس تاجىريبەسى
2 نەگىزگى ورتا بىلىمنەن تومەن ەمەس, جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ بار بولۋى كەزىندەگى پراكتيكالىق تاجىريبە جانە/نەمەسە كاسىپتىك دايىندىق (ۇيىم بازاسىنداعى قىسقا مەرزىمدى كۋرستار, كاسىپورىنداعى ءبىلىم نە وقۋ) جۇمىس وتىلىنە تالاپ قويىلمايدى
3 نەگىزگى ورتا ءبىلىم نە تاجىريبەسىز جالپى ورتا ءبىلىم بازاسىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم نە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا ءبىلىمنىڭ بار بولۋى كەزىندەگى پراكتيكالىق تاجىريبە جانە/نەمەسە كاسىپتىك دايىندىق ء(بىر جىلعا دەيىنگى كاسىپتىك دايىندىق باعدارلامالارى بويىنشا كۋرستار نەمەسە كاسىپورىنداعى وقۋلار) 2 دەڭگەيدە
2 جىل
4 قوسىمشا كاسىپتىك دايىندىقتى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم جۇمىس وتىلىنە تالاپ قويىلمايدى
2-كەستە
2. كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار
كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى (ۇيىمدار) تەمىرجول, جاساندى قۇرىلىس
زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى مۇمكىن زياندى جاعدايلار – قوزعالىستاعى جىلجىمالى قۇرام, كولىك قۇرالدارى, مەحانيزمدەر, جەر بەتىنە قاتىستى جۇمىس ورنىنىڭ جوعارىدا ورنالاسۋى
جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى مەديتسينالىق شەكتەۋلەر: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى بويىنشا
جۇمىسقا رۇقسات: مەديتسينالىق كۋالاندىرىلعاننان كەيىن
سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋ دەڭگەيى تالاپ ەتىلەتىن جۇمىس تاجىريبەسى
4 قوسىمشا كاسىپتىك دايىندىقتى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم 3جىلدان كەم ەمەس
3-كەستە
3. كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار
كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى (ۇيىمدار) تەمىرجول, جاساندى قۇرىلىس
زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى مۇمكىن زياندى جاعدايلار – شۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى, قوزعالىستاعى جىلجىمالى قۇرام, كولىك قۇرالدارى, مەحانيزمدەر, جەر بەتىنە قاتىستى جۇمىس ورنىنىڭ جوعارىدا ورنالاسۋى
جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى مەديتسينالىق شەكتەۋلەر: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى بويىنشا
جۇمىسقا رۇقسات: مەديتسينالىق كۋالاندىرىلعاننان كەيىن, كىرىسپە جانە العاشقى نۇسقامالىقتان سوڭ
سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋ دەڭگەيى تالاپ ەتىلەتىن جۇمىس تاجىريبەسى
3 نەگىزگى ورتا ءبىلىم نە تاجىريبەسىز جالپى ورتا ءبىلىم بازاسىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم نە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا ءبىلىمنىڭ بار بولۋى كەزىندەگى پراكتيكالىق تاجىريبە جانە/نەمەسە كاسىپتىك دايىندىق ء(بىر جىلعا دەيىنگى كاسىپتىك دايىندىق باعدارلامالارى بويىنشا كۋرستار نەمەسە كاسىپورىنداعى وقۋلار) جۇمىس وتىلىنە تالاپ قويىلمايدى
4 قوسىمشا كاسىپتىك دايىندىقتى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم 3 دەڭگەيدە 2 جىل
4-كەستە
4. كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. كوپىر شەبەرىنىڭ/كوپىر شەبەرى كومەكشىسىنىڭ ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار
كاسىبى بويىنشا
ىقتيمال جۇمىس ورىندارى (ۇيىمدار) تەمىرجول, جاساندى قۇرىلىس
زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى -
جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى مەديتسينالىق شەكتەۋلەر: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
زاڭناماسى بويىنشا
جۇمىسقا رۇقسات: مەديتسينالىق تەكسەرىستەن كەيىن
سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى كاسىبي ءبىلىمى مەن وقۋ دەڭگەيى تالاپ ەتىلەتىن جۇمىس تاجىريبەسى
5 قوسىمشا كاسىپتىك دايىندىقتى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم 3 جىلدان كەم ەمەس
جوعارى كاسىپتىك ءبىلىم جۇمىس وتىلىنە تالاپ قويىلمايدى
«تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 3-قوسىمشا
كس بىرلىكتەرىنىڭ ءتىزىمى
1-كەستە
1. «جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشىنىڭ» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ (كاسىبي ستاندارت بىرلىگىنىڭ) اتاۋى
1 ف جاساندى قۇرىلىستى جوندەۋ جانە تەحنيكالىق كۇتىم جاساۋ
2 ف سلەسارلىق, تويتارما, ۇستالىق جانە بەتون جۇمىستارىن ورىنداۋ
3 ف جاساندى قۇرىلىستى مەحانيزاتسيالىق قۇرالدار كومەگىمەن جوندەۋ جانە تەحنيكالىق كۇتىمدى
2-كەستە
2. «كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرىنىڭ» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ (كاسىبي ستاندارت بىرلىگىنىڭ) اتاۋى
1 ف جولدار جانە جاساندى قۇرىلىستاردىڭ اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ
2 ف جولدىڭ جوعارعى قۇرىلىسىندا, جەر بەتىندە, جاساندى قۇرىلىستا پايدا بولعان اقاۋلاردى انىقتاۋ جانە وندىرىستىك جۇمىستاردى ەسكەرتۋ بويىنشا جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ
3 ف جول جۇمىستارى وندىرىسىندە پوەزدار قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ
3-كەستە
3. «جول جانە جاساندى قۇرىلىستاردى ارالاۋشىنىڭ»
ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ (كاسىبي ستاندارت بىرلىگىنىڭ) اتاۋى
1 ف جوعارعى جول قۇرىلىسىنىڭ جاعدايىن باقىلاۋ جانە تەكسەرۋ
2 ف جەر توسەمىن جاعدايىن باقىلاۋ جانە تەكسەرۋ
3 ف جاساندى قۇرىلىس جاعدايىن باقىلاۋ جانە تەكسەرۋ
4-كەستە
4. «كوپىر شەبەرىنىڭ/كوپىر شەبەرى كومەكشىسىنىڭ»
ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ (كاسىبي ستاندارت بىرلىگىنىڭ) اتاۋى
1 ف جاساندى قۇرىلىس كۇتىمى بويىنشا كوپىر اۋماعىندا جۇمىستاردى باسقارۋ
2 ف تەحنولوگيالىق پروتسەسستەردى قۇراستىرۋ
3 ف نۇسقاۋلىق وتكىزۋ, بريگادالاردى قۇرۋ
ەسكەرتپە: ف – فۋنكتسيا.
«تەمىر جول ماگيسترالدىق جۇيەسىندە جاساندى قۇرىلىستاردى اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 4-قوسىمشا
كس بىرلىكتەرىنىڭ سيپاتتاماسى
1-كەستە
سبش 2-دەڭگەيىندەگى «جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشىنىڭ» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك زاتتارى ەڭبەك قۇرالدارى مىندەتتەر شەبەرلىك جانە داعدىلار ءبىلىم
1 ف مەتاللدى, اعاش, تاس, بەتون جانە تەمىربەتوندى كوپىرلەر, جول وتپەسى, ۆيادۋك, اكۆەدۋك, ەستاكادا, ناۋا جانە تىرەمە بەتى, وتپەلى قۇرىلىس ەلەمەنتتەرى جانە تۋننەل مەتال قىرعىش, سىپىرعىش, ۇشكىر كۇرەك, زەمبىل, اربا, بالعا, بالتا, تىرما, ۇشكىر لوم, ۇشكىر بالعا شوت, اعاش تاپتاۋ, مەتال قىشلاق, مازۋت قۇتىسى, شاشاق, بۇلعاۋىش, بوياعىش اگرەگات, قاشاۋ, سىم قىشلاق, اندەمە 1-1 م جاساندى قۇرىلىستاردى شاڭ-توزاڭنان, قوقىمنان, تاتتان, قار مەن مۇزدان تازالاۋ. جاساندى قۇرىلىستىڭ بەتىن سىرلاۋ ءۇشىن دايىنداۋ. اعاش ماتەريالداردى قولمەن وڭدەۋ. شارنيرلەر مەن كاتوكتاردى مايلاۋ. بەتىن جوسپارلاۋ جانە تازالاۋ. شاعىن كوپىرلەر مەن قۇبىرلاردىڭ تەسىكتەرىن جابۋ جانە اشۋ. تۋننەلدەگى تۇزدى اعىندار مەن شوردى الىپ تاستاۋ نۇسقاۋلىق نەگىزىندە جاساندى قۇرىلىستىڭ قۇرىلىمىن بولىگىن جوندەۋ بويىنشا بەرىلگەن قيىن ەمەس تاجىريبەلىك تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا جۇمىس ءتاسىلىن تاڭداۋ. قول ينسترۋمەنتتەرىمەن تاجىريبەلىك جۇمىس داعدىسى جاساندى قۇرىلىس قۇرىلىمىنىڭ بولىكتەرى مەن ەلەمەنتتەرىن بەلشەلەۋلەرىمەن اتاۋلارى; قول ينسترۋمەنتتەرىنىڭ قۇرىلعىلارى; مەتالدى, بەتوندى, تەمىربەتوندى, اعاش جانە تاس بەتتەرىن تازالاۋ ادىستەرى, بەتتەردى سىرلاۋعا دايىنداۋ; اعاش ماتەريالدارىن قولمەن وڭدەۋ ءادىسى; جۇكتەردىڭ ورنىن اۋىستىرۋ جانە جيناقتاۋ تۋرالى بازالىق ءبىلىم
1-2 م جاساندى قۇرىلىستاردى ەلەمەنتتەرىندە تويتارما ءۇشىن ساڭىلاۋلار بۇرعىلاۋ. جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان كوپىرلەر مەن وتكەلدەردىڭ اسفالتبەتون قاباتىنداعى جارىقتاردى تازالاۋ جانە بىتەۋ. اعاش ماتەريالدارىن مەحانيكالاندىرىلعان قۇرالدارمەن وڭدەۋ. تاقتاي توسەمەنى توسەۋ جانە اۋىستىرۋ. توسەنىشتەر مەن شپال تورلاردى بولشەكتەۋ. اعاش باسپالداقتاردى جوندەۋ. جىلجىمالى تىرەك بولىكتەرىنىڭ قاپتاماسىن جوندەۋ جانە اۋىستىرۋ. كوپىر بورەنەلەرىن جوندەۋ. جىلجۋعا قارسى قۇرىلعىلاردى, كونتربۇرىشتار مەن كونتررەلستەردى بولشەكتەۋ. شاعىن كوپىرلەر مەن قۇبىرلاردىڭ ساڭىلاۋلارىن جابۋعا ارنالعان اعاش قالقانداردى جاساۋ جانە جوندەۋ نۇسقاۋلىق نەگىزىندە جاساندى قۇرىلىستىڭ ءب ۇلىنۋىن انىقتاۋ جانە ەسكەرتۋ جۇمىسىنا ءادىس تاڭداۋ جاساندى قۇرىلىستىڭ ءتۇرى مەن ءتيپى, كۇتىپ ۇستاۋ جانە جوندەۋ بويىنشا نەگىزگى جاعداي; ب ۇلىنگەن جەردى ەسكەرتۋ جانە جوندەۋ ءادىسى; سالقىن جانە ىستىق شەگەلەۋ; بۇراندا شەگەنىڭ ولشەمى, شەك جانە وتىرعىزىلۋى; بولاتتىڭ سورتىن جانە ماركاسن; قالقاندى شەگەلەپ دايىنداۋ ءادىسى; اعاش ماتەريالدارىن وڭدەۋگە قابىلداۋ تۋرالى بازالىق ءبىلىم
2 ف مەتالدى, اعاش, تاس, بەتون جانە تەمىربەتوندى كوپىرلەر, جول وتپەسى, ۆيادۋك, اكۆەدۋك, ەستاكادا, ناۋا جانە تىرەمە بەتى, وتپەلى قۇرىلىس ەلەمەنتتەرى جانە تۋننەل مەتال قىرعىش, سىپىرعىش, ۇشكىر كۇرەك, زەمبىل, اربا, بالعا, بالتا, تىرما, ۇشكىر لوم, ۇشكىر بالعا شوت, اعاش تاپتاۋ, مەتال قىشلاق, مازۋت قۇتىسى, شاشاق, بۇلعاۋىش, بوياعىش اگرەگات, قاشاۋ, سىم قىشلاق, اندەمە 2-1 م جىلجىمالى كورىكتەردى تولتىرۋ. تويتارمالاردى قىزدىرۋ. ارماتۋرالىق بولاتتى جازۋ, تەگىستەۋ جانە كەسۋ. توپىراقتى قول قۇرالمەن قوپسىتۋ, تىعىزداۋ, تىگىنەن جانە كولدەنەڭنەن اۋىستىرۋ, ونى زەمبىلمەن جانە اربامەن شىعارۋ. ب ۇلىنگەن اسفالت بەتتەردى سىندىرۋ. تۋننەلدەگى توڭدى ويۋ. تۋننەل قابىرعاسىنداعى الىنىپ جاتقان توركرەت نەمەسە بەتون قاباتىن ج ۇلىپ الۋ. باتپاقتى جەرلەردى جانە سۋدىڭ تۋننەلدىڭ قاپتاماسىنا ءتۇسۋى ىقتيمال جەرلەردەن تىس كەپتىرۋ نۇسقاۋلىق نەگىزىندە سلەسارلىق جانە جوندەۋ ينسترۋمەنتتەرىمەن جۇمىستى ورىنداۋ ءادىسىن تاڭداۋ سلەسارلىق, تويتارما, ۇستالىق جانە بەتون جۇمىستارىن قابىلداۋ; ارماتۋرالىق بولاتتى تارقاتۋ, دۇرىستاۋ جانە كەسۋ ادىستەرى; جۇمىستى قول ينسترۋمەنتى جانە قۇرالى كومەگىمەن ورىنداۋ ءادىسى; بەتوندى قوسپانى تىعىزداۋ جانە قابىلداۋعا جىبەرۋ; جۇكتەردىڭ ورنىن اۋىستىرۋ جانە جيناقتاۋ; جاساندى قۇرىلىستى جوندەۋدە جانە قايتا قۇرۋدا تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىك جانە وندىرىستىك تازالىق ساقتاۋ تۋرالى بازالىق ءبىلىمى
2-2 م جاپسىرمالار جاساۋ. ارماتۋرالىق وزەكتەردى سۋىق كۇيىندە قيۋ. جاساندى قۇرىلىستاردىڭ بەتىن تەگىستەۋ جانە بوياۋ. جاساندى قۇرىلىستار تىرەۋىنىڭ قۇرىلىسىن بولشەكتەۋ. شۇڭقىرلاردى, ساڭىلاۋلار مەن سوگىلگەن جەرلەردى كىرپىشپەن جانە بەتون قوسپامەن بىتەۋ. بەتون جانە تەمىر بەتون قۇرىلىستاردى كەرتۋ جانە بولشەكتەۋ. بەتتى سىلاۋ جانە سىلاقتى جوندەۋ. تسەمەنت سىلاعىنىڭ قۇرىلىسى. رياج بەن مۇز ويعىشتاردى تاقتايمەن قاپتاۋ. درەناج پەن كەسىندىلەردىڭ باستارىنىڭ ريسبەرلەرىنىڭ قۇرىلىسى سلەسارلىق, تويتارما, ۇستالىق جانە بەتون جۇمىستارىن ورىنداۋ ءۇشىن نۇسقاما نەگىزىندە جۇمىس ءادىسىن تاڭدايدى. پنەۆماتيكالىق بالعامەن, تويتارعىش تۇتقاسى جانە باسقا مەحاني-كالاندىرىلعان ينسترۋمەنتتەرىن پايدالانۋ داعدىسى ارماتۋرالىق بىلىكتى يۋ جانە تۇزەتۋگە قابىلداۋ ءادىسى; ەرىتىندىنى دايىنداۋ جانە مولشەرلەۋ ءادىسى; قالاۋ جانە ساڭىلاۋلارعا تەسۋ, تاس جانە كەسەك تاستى بۇزۋ ءادىسى; تولتىرعىش جانە بەتوندى قوسپانىڭ, نەگىزى تسەمەنتتەردىڭ ماركالارى; اسبەست بەتوندى قوسپالار, قاراماي, مايشىت, وقشاۋ تولتىرعىشتاردىڭ تۇرلەرى; انتيسەپتيرلەۋشى جانە وتتان قورعاۋشى قۇرامدارىنا جۇگىنۋ جانە ولارمەن جۇمىسقا قابىلداۋ ەرەجەسى; پنەۆماتيكالىق بالعا, تويتارعىش تۇتقاسى جانە باسقا مەحانيكالاندىرىلعان ينسترۋمەنتتەر قۇرىلىمى; قوسپا جىلىتاتىن جانە سورعىشقا بارۋ تۋرالى بازالىق ءبىلىم
2-كەستە
2. سبش 3-دەڭگەيىندەگى «جاساندى قۇرىلىستاردى
جوندەۋشىنىڭ» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك زاتتارى ەڭبەك قۇرالدارى مىندەتتەر شەبەرلىك جانە داعدىلار ءبىلىم
2 ف مەتالدى, اعاش, تاس, بەتون جانە تەمىربەتوندى كوپىرلەر, جول وتپەسى, ۆيادۋك, اكۆەدۋك, ەستاكادا, ناۋا جانە تىرەمە بەتى, وتپەلى قۇرىلىس ەلەمەنتتەرى جانە تۋننەل مەتال قىرعىش, سىپىرعىش, ۇشكىر كۇرەك, زەمبىل, اربا, بالعا, بالتا, تىرما, ۇشكىر لوم, ۇشكىر بالعا شوت, اعاش تاپتاۋ, مەتال قىلشاق, مازۋت قۇتىسى, شاشاق, بۇلعاۋىش, بوياعىش اگرەگات, قاشاۋ, سىم قىشلاق, اندەمە 2.3 م جاساندى قۇرىلىستاردىڭ ەلەمەنتتەرىن جاساۋ جانە ولاردىڭ توراپتارىن قۇراستىرۋ. وتكەل قۇرىلىستار مەن تىرەۋلەردىڭ جاقتاۋ قورشاۋلارىنىڭ قۇرىلىسى جانە ولاردى جوندەۋ. جەكەلەگەن وزەكتەردەن, انكەرلىك بولتتاردان, جاپسىرما بولشەكتەردەن جاسالعان ارماتۋرانى ورناتۋ. ارماتۋرالىق تورلار مەن تەگىس كاركاستاردى قۇراستىرۋ جانە مونتاجداۋ. قۇراستىرمالى تەمىر بەتون قۇرىلىستاردى شۇبارلاۋ جانە جىكتەرىن بىتەۋ. بۇرىن سالىنعان قۇرىلىستىڭ جىكتەرىن اشۋ. جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان كوپىرلەر مەن وتكەلدەردىڭ تەمىر بەتون جانە مەتالل باسپالداقتارىن جوندەۋ. بەكىنىستەردىڭ, تارتپالار مەن قورشاۋلاردىڭ تەمىر بەتون بولشەكتەرىن جاساۋ. اسفالت بەتون قاپتامالاردى كەسكىندەۋ جانە وڭدەۋ. رەتتەۋ جانە قورعاۋ قۇرىلىستارىن جوندەۋ. قوراما قالىپتى, اعاشتى, توسەمەلەر مەن شپال تورلاردى ورناتۋ. كيۋۆەتتىڭ استىنداعى جانە كيۋۆەتتىڭ سىرتىنداعى قۇرامالى تەمىر بەتون باقىلاۋ قۇدىقتارىنىڭ جانە سۋ اعار كارىزىنىڭ قۇرىلىسى, جوندەۋ جانە بولشەكتەۋ. سۋ بۇرعىش تەمىر بەتون لوتوكتارىنىڭ قۇرىلىسى, ولاردى جوندەۋ جانە بولشەكتەۋ جۇمىستى ورىنداۋ ءادىسىن ءوز بەتىنشە انىقتاۋ. مەتالدى كوپىردىڭ بولىگىنىڭ جارىعىن انىقتاۋ. ينسترۋمەنتتەرمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى جاساندى قۇرىلىس جانە جوعارعى جول قۇرىلىسى باقىلاۋ ءادىسى جانە نورمانىڭ مازمۇنى; جاساندى قۇرىلىستىڭ وتپەلى قۇرىلىسىن جوندەۋ جانە ب ۇلىنگەن بولىكتەرىن اۋىستىرۋ; بولىكتەردى جيناۋ جانە دايىنداۋ ادىستەرى; اعاش دۋال جانە ارماتۋرالىق توردى جيناۋ ءادىسى; قاراماي, مايشىت, ءاسفالتتى قوسپا جانە توقۋشى ماتەريالداردى بەرىلگەن ساپاسى, تالاپتارى; جابۋدى جوندەۋ جانە قۇرۋ; قر ەڭبەك زاڭدارى بويىنشا ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋ ءبىلىمى; ىشكى ەڭبەك ءتارتىبى; ەڭبەكتى قورعاۋ جانە تەحنيكا قاۋىپسىزدىك تۋرالى ءبىلىمى
3 ف مەتالدى, اعاش, تاس, بەتون جانە تەمىربەتوندى كوپىرلەر, جول وتپەسى, ۆيادۋك, اكۆەدۋك, ەستاكادا, ناۋا جانە تىرەمە بەتى, وتپەلى قۇرىلىس ەلەمەنتتەرى جانە تۋننەل مەتال قىرعىش, سىپىرعىش, ۇشكىر كۇرەك, زەمبىل, اربا, بالعا, بالتا, تىرما, ۇشكىر لوم, ۇشكىر بالعا شوت, اعاش تاپتاۋ, مەتال قىلشاق, مازۋت قۇتىسى, شاشاق, بۇلعاۋىش, بوياعىش اگرەگات, قاشاۋ, سىم قىشلاق, اندەمە 3.1 م اسپا بەسىكتەردى ءىلۋ جانە الۋ. توسەمە تاقتالار مەن شپال تورلاردى قۇراستىرۋ. جاساندى قۇرىلىستىڭ مەتالل قۇرىلىستارىنىڭ ەلەمەنتتەرىندەگى ساڭىلاۋلاردى توسەمە تاقتا, اسپا بەسىكتى جانە باسقا دا قوسىمشا ايلا بۇيىمداردى پايدالان وتىرىپ بۇرعىلاۋ. مەتالل وتكەل قۇرىلىستاردىڭ ەلەمەنتتەرىن جانە جاقتاۋلاردى توسەمە تاقتا, اسپا بەسىكتى جانە باسقا دا قوسىمشا ايلا بۇيىمداردى پايدالان وتىرىپ سىرلاۋ. ەلەكتر ورىنداۋ قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ, كونتررەلستەردى, كونتربۇرىشتاردى, قورعاۋ بۇرىشتارى مەن قورعاۋ بورەنەلەرىن دەمونتاجداۋ. كوپىر بورەنەلەرىن ءبىر رەت اۋىستىرۋ كوپىر استى, اسپا بەسىك جانە باسقا كومەكشى جانە ساقتاندىرۋ قۇرالدارىمەن جۇمىستى ورىنداۋ ءادىسىن ەز بەتىنشە انىقتاۋ
3-كەستە
سبش 4-دەڭگەيىندەگى «جاساندى قۇرىلىستاردى جوندەۋشىنىڭ» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك زاتتارى ەڭبەك قۇرالدارى مىندەتتەر شەبەرلىك جانە داعدىلار ءبىلىم
3 ف مەتالدى, اعاش, تاس, بەتون جانە تەمىربەتوندى كوپىرلەر, جول وتپەسى, ۆيادۋك, اكۆەدۋك, ەستاكادا, ناۋا جانە تىرەمە بەتى, وتپەلى قۇرىلىس ەلەمەنتتەرى جانە تۋننەل مەتال قىرعىش, سىپىرعىش, ۇشكىر كۇرەك, زەمبىل, اربا, بالعا, بالتا, تىرما, ۇشكىر لوم, ۇشكىر بالعا شوت, اعاش تاپتاۋ, مەتال قىشلاق, مازۋت قۇتىسى, شاشاق, بۇلعاۋىش, بوياعىش اگرەگات, قاشاۋ, سىم قىشلاق, اندەمە 3-2 م وتكەل قۇرىلىستاردىڭ ەلەمەنتتەرىن بولتپەن بەكىتۋ. كونتربۇرىشتار (كونتررەلستەر) مەن قورعانىش بۇرىشتاردى ورناتۋ جانە بەكىتۋ. تەگىستەۋ مەن دومالاتىن كىرگىزۋ اسپاپتارىن مونتاجداۋ, دەمونتاجداۋ, تەحنيكالىق ۇستاۋ جانە جوندەۋ. اجىراتپالى وتكەل قۇرىلىستاردىڭ مەحانيكالىق جانە ەلەكتر مەحانيزمدەرى مەن رەلستىك جىك-كىلتىن جوندەۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ. باللاستسىز كوپىر جايماسىن, اعاش بورەنەدەگى جانە مەتالل كولدەنەڭدەگى جايمانى جوندەۋ جانە ۇستاۋ. ارماتۋرالىق توردى سالۋ. توسەمە قاتاردى مونوليتتەۋ. جاساندى قۇرىلىستارداعى جول بەلاعاشىن وپتيكالىق اسپاپتى پايدالانا وتىرىپ ۆيزالاۋ جانە اۋىتقۋشىلىقتاردى جويۋ. تەمىر بەتون جەيدەلەر مەن بەلدىكتەردىڭ قۇرىلىسى. تەمىر بەتون جانە بەتون وتكەل قۇرىلىستاردىڭ گيدرووقشاۋلاۋىشىن ءتۇسىرۋ پاكەتتەرىن پايدالانا وتىرىپ, تەكسەرۋ جانە جوندەۋ. جاساندى قۇرىلىستار مەن قۇبىرلاردىڭ تىرەۋلەرىنىڭ توسەمە تاقتالارىن ينەكتىلەۋ. بەتون بۇركۋ (توركرەتتەۋ). تاس كوپىرلەردىڭ بۇرعىشتارى مەن اعىندارىنىڭ قۇرىلىسى جانە ولاردى جوندەۋ. تاس نوباي مەن ۇساق تاستان جاسالعان بەرىك پريزمالاردىڭ قۇرىلىسى. توسەمە تاقتالاردى, باسقا دا قوسىمشا نەمەسە ساقتاندىرۋ ايلا بۇيىمدارىن پايدالانا وتىرىپ, تۋننەل قابىرعالارىن وڭدەۋ جىكتەرىن جوندەۋ جانە قايتا وڭدەۋ وپتيكالىق پريبورلارمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى. اركالى, بورەنەلى, اجىراتىلاتىن جانە اسىلمالى كوپىرلەردىڭ ەلەمەنتتەرىن جانە وتپە قۇرىلىسىن بولىكتەرىن اۋىستىرۋ ارقىلى جوندەۋدى ءبىلۋ وتكەل قۇرىلىستارى ەلەمەنتتەرىنىڭ جاناسۋ تاسىلدەرى; بەرىكتىگى جوعارى بولتتاردىڭ قولدانىلۋىمەن مەتالل قۇرىلىستاردى مونتاجداۋ; ق ۇلىپتاردىڭ رەلس جىكتەرى قۇرىلىمدارىنىڭ قۇرىلىسى; ولاردى جوندەۋ بويىنشا ءوندىرىستىڭ تەحنولوگياسى; كوتەرۋ جابدىقتارىن جانە قوسىمشا قۇرىلعىلار مەن ايلا بۇيىمداردى ورناتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى; قۇرىلىمنىڭ قوراما قالىبىن قۇراستىرۋ جانە قاپتاماسىنا بەتون قوسپاسىن قۇيۋ; اركا, بورەنە كوپىرلەردىڭ, قۇبىرلاردىڭ, لوتوكتار مەن باستارىنىڭ, كۇمبەزدىڭ ۇستىڭگى قۇرىلىسىن تابيعي تاستان قالاۋ, كوپىر تىرەۋلەرىنىڭ سىرتقى شاقىرىمدىق قاتارىن جونىلعان تاستان سالۋ تاسىلدەرى; كوپىر جايماسىن تولىق اۋىستىرۋ; وپتيكالىق اسپاپتاردى پايدالانا وتىرىپ, ۆيزالاۋ تاسىلدەرى; باللاستسىز كوپىر جايماسىن قۇرۋ جانە ۇستاۋ تۋرالى ءبىلىم
3-3 م ارالىق قۇرىلىستار مەن رەلس جولدارىنىڭ پلانى مەن ءپروفيلىن قۇرالدارمەن ءتۇسىرۋ. جاساندى قۇرىلىستاردىڭ اۋقىمىن ولشەۋ جانە باقىلاۋ. مەتالل كوپىردىڭ ەلەمەنتتەرىن اۋىستىرۋ كەزىندە ءتۇسىرۋ جانە شابلونداردى جاساۋ. جەكەلەگەن ەلەمەنتتەر مەن ارالىق قۇرىلىستاردى تار جەردە جاساۋ جانە اۋىستىرۋ. وتە بەرىك بولتتار مەن تۇيرەۋىشتەردىڭ تارتىلۋىن باقىلاۋ. ارالىق قۇرىلىستار بالكالارىنىڭ بەلدەۋلەرىندەگى وتە بەرىك تۇيرەۋىشتەرگە ارنالعان پليتالار مەن ساڭىلاۋلاردى ورنالاستىرۋدى بەلگىلەۋ. پليتالاردى بيىكتىگى بويىنشا رەتتەۋ. بالكالاردىڭ ءپروفيلىن جايۋ. كوپىر بورەنەلەرىن دايىنداۋ جانە اۋىستىرۋ كەزىندە بولتتارعا ارنالعان شۇڭقىرلار مەن ساڭىلاۋلاردىڭ ورنىن بەلگىلەۋ ءۇشىن شابلوندار جاساۋ. كوپىر بورەنەلەرىنىڭ جوبالىق ەپيۋرالارىن ارالىق قۇرىلىستارعا اۋىستىرۋ. كوپىردەگى رەلس جولدارىن كوتەرۋدىڭ شەكتى جەبەسىن جانە كوپىر بورەنەلەرىنىڭ جۇمىس بيىكتىگىن ەسەپتەۋ. تابيعي جونىلعان تاستان مۇز جارعىشتى تاس كوپىرلەردىڭ اركالا رى مەن جىكتەرىندە تاستاردى, تابان تىرەك تاستاردى تاڭداي وتىرىپ قالاۋ. كوپىر تىرەۋىشتەرىنىڭ پودفەرمالىق تاستارىن سالۋ جانە ءوسىرۋ. ۋاقىتشا پاكەت ارالىق قۇرىلىستار مەن تىرەۋلەردى قۇراستىرۋ جانە ورناتۋ. سۋ اعىنى رەجيمىن گيدرولوگيالىق ولشەۋ جانە باقىلاۋ. باقىلاۋ ءوسىن, ۋاقىتشا شاعىن كوپىرلەر مەن قۇبىرلار ەلەمەنتتەرى بەلاعاشىن ءبولۋ. شاعىن مەتالل ارالىق قۇرىلىستاردى تەمىر بەتونعا اۋىستىرۋ. تۋننەل جىكتەرى قاپتاماسىنىڭ جەكەلەگەن تاستارىن اۋىستىرۋ. تۋننەل قابىرعاسىن تاس جانە بەتون قاپتاماسىن توسەمە تاقتا نەمەسە باسقا دا قوسىمشا نەمەسە قۇرىلىستاردى وسكە كوتەرۋ, جىلجىتۋ جانە ورناتۋ ارقىلى تىرەك بولىگىمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى. قول استىنداعى جۇمىسشىلارعا بەرىلگەن جاساندى قۇرىلىس جوندەۋ ناتيجەسىن باعالاۋ, تاپسىرمانى باعالاۋ ارالىق قۇرىلىستاردى قۇراستىرۋ, جىلجىتۋ جانە ورناتۋ تاسىلدەرى; اسپالى الاڭداردا, توسەمە تاقتالاردا جانە اسپالى بەسىكتەردە ۇستالىق جۇمىستار مەن تويتارۋ جۇمىستارىن ورىنداۋ تاسىلدەرى; وڭدەلەتىن ماتەريالداردى قىزدىرۋ جانە سالقىنداتۋ رەجيمى; اينالدىرعىشتاردى ورناتۋ, اينالدىرۋ جانە اركا, بالكا جاساندى قۇرىلىستارى مەن قۇبىرلاردىڭ جىكتەرىن جوندەۋ تاسىلدەرى; گەودەزيالىق قۇرالدارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ; جولدار مەن جاساندى قۇرىلىستاردىڭ جوباسى مەن ءپروفيلىن جاساۋ; سۋ وتكىزەتىن جاساندى قۇرىلىستار جۇمىسىنىڭ گيدروگەولوگيالىق رەجيمدەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ءبىلىم
قورعانىش قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ, تەمىر بەتونمەن كۇشەيتۋ. تۋننەلدەگى ۇزىن جانە قيعاش جارىقتارىن جويۋ
3-4 م ەرىتىندىنى تۋننەلدىڭ قاپتاماسىنا جانە قاپتاماسىنىڭ سىرتىنا سوڭعى رەت ايداۋ. تۋننەل كۇمبەزىندەگى انكەرلەردىڭ (بۋركا) دايىن ساڭىلاۋىنا ورناتۋ جانە بىتەۋ. تۋننەل كۇمبەزىنىڭ بەتون (تەمىر بەتون) قاپتاماسىنىڭ بۇزىلعان جەرلەرىن سىندىرۋ. تۋننل قابىرعالارىنداعى ستاندارت ەمەس جانە كۇردەلى كۇمبەزدەرىن پنەۆمو- جانە ەلەكتر قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ بەدەرلەۋ. بايلانىس سىمىنان سۋدىڭ تامۋىن بۇرۋ. تۋننەلدەگى تىك جارىقتاردى توقتاتۋ پنەۆمو- نەمەسە ەلەكترقۇ-رالدارمەن جانە كومەكشى جانە ساقتاندىرۋ قۇرالدارىمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى. قول استىنداعى جۇمىسشىلارعا بەرىلگەن جاساندى قۇرىلىس جوندەۋ ناتيجە-
ءسىن باعالاۋ, تاپسىرمانى باعالاۋ جۇمىستاردى توسەمە تاقتالاردان نەمەسە باسقا قورعانىش جانە ساقتاندىرۋ ايلابۇيىمدارىنان پنەۆمو- جانە ەلەكتر قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ ورىنداۋ تاسىلدەرى مەن ادىستەرى; ستاندارت ەمەس جانە كۇردەلى جىكتەردى بەدەرلەۋ كەزىندە جۇمىس ءوندىرىسى تەحنولوگياسى تۋرالى ءبىلىم
3-5 م توننەل كۇمبەزدى دەفورماتسياسىن تاراتۋ. تونەلل قاپتاماسىنىڭ جىلجۋىن اسپاپپەن ولشەۋ. توننەل كۇمبەزى توسەمىن اۋىستىرۋ. تونەلل كۇمبەزىنىڭ تاس جانە بەتوندى قاپتاماسىن كۇشەيتۋ. توننەل ولشەمدەرىن جىلجىمالى توسەمەلەردەگى باقىلاۋ ولشەم رامالارى ارقىلى تەكسەرۋ. توننەل كۇمبەزىندەگى جارىقتاردى جويۋ. كابەل جەلىگە جاقىن جەردەگى توننەل كۇمبەزىندەگى جانە بويىنداعى ستاندارتتى ەمەس جانە كۇردەلى جىكتەردى قوسىمشا نەمەسە ساقتاندىرۋ جابدىقتارىن پايدالانا وتىرىپ سوعۋ قول استىنداعى جۇمىسشىلارعا بەرىلگەن جاساندى قۇرىلىس جوندەۋ ناتيجەسىن باعالاۋ, تاپسىرمانى باعالاۋ. كولىك قۇرالدارىمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى توننەل كۇمبەزىن كۇشەيتۋ جانە اۋىستىرۋ جۇمىستارىن قابىلداۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ ادىستەرى; توننەل ولشەمدەرىن تەكسەرۋ مەن تەحنولوگياسى; كابەل جەلىگە جاقىن جەردەگى جۇمىستار تۋرالى ءبىلىم
4-كەستە
4. سبش 4-دەڭگەيىندەگى «كوپىر بريگاداسىنىڭ بريگاديرىنىڭ» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى
شيفر ەڭبەك زاتتارى ەڭبەك قۇرالدارى مىندەتتەر شەبەرلىك جانە داعدىلار ءبىلىم
1 ف تەمىر جول جانە جاساندى قۇرىلىس جولدى جانە تەمىرجولدى باقىلاۋ گرافيگى 1-1 م پوەزداردىڭ ۇزدىكسىز جانە قاۋىپسىز قوزعالىسىن ەتەتىن, جارامدى جاعدايىندا جولدىڭ جانە قۇرىلىستىڭ كۇتىمىن ۇيىمداستىرۋ جاساندى قۇرىلىستىڭ ەلەمەنتتەرىمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى. قول استىنداعى جۇمىسشىلارعا بەرىلگەن جاساندى قۇرىلىس جوندەۋ ناتيجەسىن باعالاۋ, تاپسىرمانى انىقتاۋ. جۇمىسشىلاردىڭ كاسىبي ماماندىعىن كوتەرۋ موتيۆاتسياسى تەمىر جول جانە جاساندى قۇرىلىس قۇرىلعىلارى, اعىمدىق كۇتۋ جانە جوندەۋ بويىنشا وندىرىستىك جۇمىس تەحنولوگياسى بويىنشا جۇمىس ءادىسى, ءپرينتسيپى جانە ىنتاسى تۋرالى ءبىلىم. ەڭبەككە موتيۆاتسياسى جانە ىنتالاندىرۋى تۋرالى ءبىلىم
1-2 م بەرىلگەن مەرزىمدە جولدى جانە جاساندى قۇرىلىستى باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋ قۇرال جابدىقتار جانە پريبورلارمەن پراكتيكالىق جۇمىس جاساۋ داعدىسى. قول استىنداعى جۇمىسشىلارعا بەرىلگەن جاساندى قۇرىلىس جوندەۋ ناتيجەسىن باعالاۋ, تاپسىرمانى انىقتاۋ. جۇمىسشىلاردىڭ كاسىبي ماماندىعىن كوتەرۋ موتيۆاتسياسى ءوندىرىستى جول جانە جاساندى قۇرىلىستى كۇتىپ ۇستاۋ جانە جوندەۋدە قۇرال جابدىق جانە پريبورلار كومەگىمەن ولشەۋ بويىنشا جۇمىس ءادىسى, ءپرينتسيپى جانە ىنتاسى تۋرالى ءبىلىم. ەڭبەككە موتيۆاتسياسى جانە ىنتالاندىرۋى تۋرالى ءبىلىم
2 ف جوعارعى جول قۇرىلىسى, جەر بەتى جانە جاساندى قۇرىلىس جول جانە جاساندى قۇرىلىس-تىڭ اعىمدىق كۇتۋ بويىنشا جۇمىس-تاردى وتكىزۋدىڭ كەستەلەرى 2-1 م جولدىڭ جوعارعى قۇرىلىسىندا, جەر بەتىندە, جاساندى قۇرىلىستا پايدا بولعان اقاۋلاردى انىقتاۋ جانە وندىرىستىك جۇمىستاردى ەسكەرتۋ بويىنشا جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ جاساندى قۇرىلىستىڭ ەلەمەنتتەرىنىڭ اقاۋلارىن انىقتاي ءبىلۋ. قول استىنداعى جۇمىسشىلارعا بەرىلگەن اقاۋلاردى انىقتاۋ ناتيجەسىن باعالاۋ, تاپسىرمانى انىقتاۋ. جۇمىسشىلاردىڭ كاسىبي ماماندىعىن كوتەرۋ موتيۆاتسياسى ءوندىرىستى جول جانە جاساندى قۇرىلىستى كۇتىپ ۇستاۋ جانە جوندەۋدە قۇرال جابدىق جانە پريبورلار كومەگىمەن ولشەۋ بويىنش