ەۋرازيا اتاۋى قازىرگى اقپاراتتىق كەڭىستىكتە ەڭ كوپ كەزدەسەتىن سوزدەردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. قازىر ەكى كونفەرەنتسيانىڭ ءبىرى ەۋرازيا تاقىرىبىنا ارنالادى. مۇنىڭ سەبەبىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويىلۋىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلۋى ايماعىمىزدا ماڭىزدى گەوستراتەگيالىق, گەوساياسي, ەكونوميكالىق جانە گەومادەني بەتبۇرىستاردىڭ بولىپ جاتقانىن كورسەتەدى. ارينە, ەۋرازيانى ءاربىر مەملەكەت ءوز مۇددەسى تۇرعىسىنان تۇرلىشە تۇسىنەدى.
ەۋرازيانىڭ گەوساياسي ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن باتىستىقتاردىڭ ايماق تۋرالى كەڭ تانىلعان تەورياسىن قاراستىرايىق. ەۋرازيا قۇرلىعى تۋرالى ءسوز بولعاندا گەوساياسات تەورەتيكتەرىنىڭ ءبىرى اعىلشىن حالفورد ج.ماكيندەردىڭ heartland, ياعني «جەردىڭ جۇرەگى» («جەرۇيىق») تەورياسىنا نازار اۋدارۋ قاجەت. ول تەوريا بويىنشا, كەز كەلگەن گەوگرافيالىق كەڭىستىكتىڭ نەمەسە مەملەكەتتىڭ ەڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدى ايماعى ونىڭ ورتاسى, ورتالىعى بولىپ تابىلادى. ماكيندەردىڭ پىكىرىنشە, دۇنيەجۇزىندە ىقپال جۇرگىزۋ ءۇشىن ەۋرازيا قۇرلىعىندا, ال ەۋرازيادا ىقپالدى بولۋ ءۇشىن سول قۇرلىقتىڭ ورتاسىندا, ياعني ىشكى ايماعىندا باسىمدىققا يە بولۋ شارت. راسىندا, بۇل تەوريا رەسەيگە دە, ءبىزدىڭ ايماعىمىزعا دا قاتىستى. ورتالىق ازيا جوعارىدا اتالعان neartland, ياعني كىندىك ايماققا كىرەتىن گەوگرافيالىق كەڭىستىكتە ورنالاسقاندىقتان, تەك تەوريا عانا ەمەس, سونداي-اق, گەوساياساتتىڭ نىساناسىنا اينالىپ وتىر. بۇل اتلانتيستىك تەوريانىڭ ءمانى باتىستىڭ ەۋرازياعا قالاي قارايتىندىعىن ءبىلدىرىپ قانا قويماي, ونىڭ ايماعىمىزعا قاتىستى گەوستراتەگيالىق نيەتىنەن دە جاقسى حابار بەرەدى.
ەلباسىمىزدىڭ ساياسي ويلارىنىڭ دامۋىندا ەۋرازياشىلدىقتىڭ ورنى وتە ۇلكەن. ەلباسى كەڭەستىك ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمىن, مۇمكىندىكتەرىن, باسقارۋ تەتىكتەرى مەن ناقتى جاعدايىن جاقسى بىلگەندىكتەن, 90-جىلداردىڭ باسىنان-اق شاشىراعان پوستكەڭەستىك ەكونوميكالاردى قايتادان بىرىكتىرۋدىڭ امالدارىن ويلاستىردى. ويتكەنى, قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق شارۋاشىلىعى, ءوندىرىسى مەن ونەركاسىبى رەسەي مەن وزگە كەڭەستىك ەلدەرمەن اجىراماستاي تىعىز بايلانىستا, ءبىر-بىرىنە تاۋەلدى, ءارى ءوزارا كىرىككەن ەدى. رەسپۋبليكالار اراسىنداعى وندىرىستىك جانە ىسكەرلىك بايلانىستاردىڭ بىردەن ءۇزىلىپ قالۋى ۇلكەن ەكونوميكالىق, ساياسي, الەۋمەتتىك جانە ۇلتارالىق داعدارىستارعا الىپ كەلدى.
سول قيىن الاساپىران كەزەڭدە پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ ساياسي تاۋەلسىزدىگىن ساقتاۋمەن قاتار, ءتيىمدى ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا قۇرۋدىڭ مۇمكىندىگى ەلباسىمىزدان باسقا ەشكىمنىڭ ويىنا كىرىپ شىقپادى. ويتكەنى, ءبىر كەزدەرى ءىرى جاھاندىق مەملەكەت بولعان كسرو-داعى رەسپۋبليكاارالىق قاتىناستار مەن ايماقارالىق بايلانىستاردىڭ بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە بىردەن قۇردىمعا كەتۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. كسرو سياقتى كۇردەلى قۇبىلىس ءوز ارتىنا ينەرتسياسىن, بوساعان ەنەرگياسىن قالدىردى. بۇل – تابيعي فيزيكالىق ءۇردىس. ياعني, ۇزاق ۋاقىت پەن ۇلكەن كەڭىستىكتى قامتىعان دەرجاۆادان قالعان ساياسي بىرلىكتەر وزدەرىن بىرىكتىرە الاتىن ورتاق تاريحي-مادەني, قوعامدىق-ساياسي قۇندىلىقتارعا سۇيەنە وتىرىپ, ەكونوميكالىق تۇرعىدا بىرلەسە الادى. بۇل يدەيانىڭ ازىرشە تاجىريبەدەن گورى تەورياسى باسىم.
قالاي دەسەك تە, ءۇش مەملەكەتتىڭ وداق قۇرۋى كسرو-نىڭ ساياسي ىدىراۋىنان كەيىن پايدا بولعان يدەولوگيالىق بوس كەڭىستىكتىڭ ورنىن تولتىرۋعا, مەملەكەتارالىق يندۋستريالىق-ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ ءۇزىلۋىنىڭ كەلەڭسىز سالدارلارىن جۇمسارتۋعا جانە ۇلتارالىق-ەلارالىق قاتىناستاردى نىعايتۋعا باعىتتالعان دەۋگە دە بولادى. وسى ورايدا, مىناداي مەتودولوگيالىق سۇراقتاردى قويىپ, سولارعا جاۋاپ ىزدەۋگە ءتيىسپىز. قۇرىلىپ جاتقان ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەوريالىق نەگىزدەرى نەدە؟ قازاقستان ەۋرازيالىق ينتەگراتسيادان قانداي ناقتى تاجىريبە الماقشى؟ قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى مەن مۇددەسىنە قالاي اسەر ەتەدى؟
كەز كەلگەن ينتەگراتسيالىق وداق بەلگىلى ساياسي-ەكونوميكالىق قۇندىلىقتارعا سۇيەنەدى. تەوريالىق تۇرعىدا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ نارىق, تەڭدىك جانە ءوزارا ءتيىمدىلىك سياقتى جاڭا ەكونوميكالىق قۇندىلىقتارى نەگىزىندە قالىپتاسادى. سوندا عانا ىقشامدى, جاڭاشىل جانە ديناميكالىق وداق قۇرىلۋى مۇمكىن. ارينە, ينتەگراتسياعا قاتىستى قالىپتاسقان قاساڭ ستەرەوتيپتەر مەن سكەپتيزمنىڭ جويىلۋى ءۇشىن وداقتىڭ قاعيداتتارى, ەرەجەلەرى مەن يدەولوگياسى اشىق جانە ءادىل نەگىزدەرگە سۇيەنۋى ءتيىس. ەۋرازيالىق وداق, سوندىقتان ەۋروپالىق وداقتىڭ ۇلگىسىن نەگىزگە الىپ وتىر. ينتەگراتسيانىڭ ءساتتىلىگى مەن باياندىلىعى, ءبىرىنشى كەزەكتە, ماسكەۋدىڭ ستراتەگيالىق نيەتىنە, بۇرىنعى قاتەلەردى قايتالاماۋىنا, وداقتى ساياسيلاندىرماي, ەكونوميكاعا مەيلىنشە كوڭىل بولۋىنە, مۇشە ەلدەردىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن ساقتاۋىنا, تەڭدىك پەن ءادىلدىكتى قامتاماسىز ەتۋىنە بايلانىستى بولماق.
ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ يادروسى مەن انىقتاۋىشىنىڭ رەسەي ەكەندىگى ەش كۇمان تۋعىزبايدى. قازاقستان بۇل ەلمەن ەكونوميكالىق تۇردە ىنتىماقتاسىپ, باسەكەلەستىككە ۇيرەنۋدە. رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى ەنەرگەتيكالىق باسەكەلەستىكتى جۇمسارتۋعا كوڭىل ءبولىنۋى ءتيىس. سوڭعى جىلداردا كورشىلەس مەملەكەتتىڭ ديپلوماتيالىق, ساياسي, ەكونوميكالىق جاعىنان كۇشەيە تۇسكەنى ءمالىم. رەسەي – گەرمانيا نەمەسە ءۇندىستان سياقتى الەمنىڭ ىرگەلى, اجىراماس ءارى ورگانيكالىق بولشەگى. رەسەيگە قۇرمەت كورسەتكەن ەلدەر عانا ونىڭ قۇرمەتىنە يە بولادى. بۇل ەل ەكىنشى ساناتتاعى دەرجاۆا رەتىندە وزگەرۋ, قايتا باعالاۋ, پايىمداۋ, دامۋ ۇستىندە. رەسەي ەكىپوليارلى الەمنەن باس تارتىپ, كوپپوليارلى الەمدى مويىنداعاندىقتان, ول دا جاڭا جاعدايعا بەيىمدەلىپ, تەڭدىك پەن ءوزارا تيىمدىلىك قاعيداتتارىنا سايكەس جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەنۋدە. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, قازاقستان – رەسەيدىڭ ەڭ سەنىمدى سەرىكتەسى. رەسەي دە – قازاقستاننىڭ ەڭ سەنىمدى سەرىكتەسى. دەمەك, «قىرعي-قاباق سوعىستان» قالعان رەفلەكستەر مەن كەڭەستىك كەزەڭنەن قالعان كومپلەكستەردەن قۇتىلۋ كەرەك.
ينتەگراتسيا شەڭبەرىندە رەسەي, ەڭ الدىمەن, ءوز مۇددەلەرىن قورعاۋعا بىلەك سىبانا كىرىسكەنى بەلگىلى. ونىمەن ءادىل, اشىق جانە شىنايى قاتىناس ورناتا الساق قانا ينتەگراتسيا ءوز جەمىسىن بەرەدى. قازاقستان ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى ستراتەگيالىق مۇددەلەر, گەوساياسي تاۋەكەلدەر مەن ۇلكەن ساياسات تۇرعىسىنان باعالاۋى كەرەك. ارينە, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ قالىپتاسىپ, دامۋىندا قازاقستاننىڭ ءرولى ەرەكشە زور. ەگەر ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتان قازاقستاندى الىپ تاستاساڭىز, وداق ءوزىنىڭ ەۋرازيالىق سيپاتىنان ايىرىلىپ قالادى. قازاقستان وداقتىڭ ەرەكشە كومپونەنتى رەتىندە جاڭا يدەيا ۇسىنۋدان ەش تارتىنباۋى كەرەك. ەگەر بۇل وداق, ن.ءا.نازارباەۆ ايتقانداي, راسىندا يننوۆاتسيالىق جوبا بولسا, وندا قازاقستانمەن بىرگە رەسەي دە وزگەرۋگە ءتيىس. وداق اياسىندا قازاقستان رەسەيدىڭ وزگەرۋىنە سەبەپكەر بولۋى ىقتيمال. ەۋرازيالىق وداقتىڭ ەكونوميكالىق قۇندىلىقتارى مەن قاعيدالارىنىڭ ب ۇلىڭعىر بولۋى ونىڭ كەلەشەگىنىڭ جوقتىعىن بىلدىرمەيدى. ارينە, ءبىز بۇل ينتەگراتسيانى يدەالداندىرۋدان اۋلاقپىز. بۇل ينتەگراتسيانىڭ ۋاقىتشا جوبا ەكەنىنە دە كۇمانىمىز از. ماسەلە وزگەرمەلى جاعدايدا, قۇبىلمالى الەمدە تۇراقتى جانە ۋاقىتشا فاكتورلاردى شاتاستىرىپ الماۋدا.
ينتەگراتسيانىڭ قاۋىپسىزدىك قىرلارىنا كەلسەك, قىتايدىڭ ورتالىق ازياعا ەكونوميكالىق-ساياسي ىقپالىن ارتتىرۋى, سىرتتان حالىقارالىق لاڭكەستىك پەن ءدىني ەكسترەميزمنىڭ قىسىم كورسەتۋى, كەيبىر پوستكەڭەستىك ەلدەردە ساياسي داعدارىستار مەن تۇراقسىزدىقتاردىڭ بەلەڭ الۋى («ءتۇرلى-ءتۇستى توڭكەرىستەر») سياقتى سەبەپتەر استانانىڭ رەسەيمەن تىعىز ساياسي-اسكەري سالادا ىنتىماقتاسۋىنا سەبەپشى بولدى. تۇرىك ساراپشىسى جەميل ەرتەمنىڭ پىكىرىنشە, 2008 جىلعى گرۋزياداعى سوعىس قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرۋىن جىلدامداتقان. فرانتسۋز ساراپشىسى پەر رۋسسلەننىڭ ويىنشا, قىتايدىڭ ورتالىق ازياداعى ىقپالىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى رەسەي وداقتى قۇرۋدى جەدەلدەتتى. ونىڭ ويىنشا, ينتەگراتسيا ايماقتاعى ەلدەردىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن, جاڭا سيپات بەرەدى. دەسەك تە, قىتاي قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ ينستيتۋتتىق جانە ەكونوميكالىق دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ جاتىر. قىتاي, يران, ءۇندىستان, رەسەي سياقتى ءىرى كۇشتەردىڭ ارقايسىسى ەۋرازيا ۇعىمىن وزىنشە تۇسىنگەنىمەن, بارلىعى دا وڭىردەگى ءىرى دە الپاۋىت مەملەكەتتەر بولىپ تابىلادى. گەوساياسي تۇرعىدان ەۋرازياشىلدىق ۇعىمى رەسەيدىڭ ماڭايىنا توپتاسقان ستراتەگيالىق بلوكتىڭ قۇرلىقتىق كونفيگۋراتسياسى دەۋگە دە بولادى.
بىزدىڭشە, قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قوسىلۋىنىڭ كەلەسى ءتيىمدى جاقتارى مەن سەبەپتەرىن اتاۋعا بولادى. ولار: قازاقستاننىڭ رەسەي ەكونوميكاسىمەن كۇردەلى بايلانىستىلىعى, قازاقستاندا ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق پەن گەوساياسي قاۋىپسىزدىكتىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىنە جاناما اسەرى, ورتاق اۋە قورعانىسى جۇيەسىنىڭ ورنىعۋى, رەسەيدىڭ ءىرى نارقىنا كىرىپ, ەكونوميكالىق باسەكەلەستىككە بەيىمدەلۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى, گەوپسيحولوگيالىق جاعىنان رەسەيمەن بىرگە بولۋ ارقىلى الەمدەگى ىقپالى مەن اتاعىن ارتتىرۋدىڭ مۇمكىندىگى, ت.ب. سونداي-اق, دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ دا كەلەڭسىز اسەرى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى جەدەلدەتتى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قازاقستان ءۇشىن بارلىق ءتيىمدى جانە ىقتيمال زياندى جاقتارىن سالىستىراتىن بولساق, استانا ءۇشىن ارتىقشىلىقتارىنىڭ باسىم ەكەنىن ايتا الامىز. ويتكەنى, قازىر قازاقتىڭ ساياسي ەليتاسى جانە ەلدىڭ ىشكى تۇراقتىلىعى ءۇشىن ينتەگراتسيا وتە-موتە ءتيىمدى. قازاقستاننىڭ گەوساياسي تۇراقتىلىق جاعدايىندا كۇشەيىپ الۋى ءۇشىن رەسەيدى باتىسپەن نەمەسە قىتايمەن سالىستىرۋعا بولمايدى. ەلدىڭ بولاشاعى تۇرعىسىنان رەسەيمەن جاقىن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, ونىڭ ەكونوميكاسىمەن باسەكەلەسىپ, ىسىلىپ بارىپ, دۇنيەجۇزىلىك باسەكەلەستىككە دايىن, قۋاتتى قازاق مەملەكەتىن قالىپتاستىرۋ مۇمكىندىگى زور جانە الدىمىزدا ناق وسى مىندەت تۇر. ال بۇل ماقساتتى, ياعني «2050» ستراتەگيالىق جوسپارىن ورىنداۋ ءۇشىن رەسەيمەن جاقسى بولۋ ءبىرىنشى شارت. وسى تۇرعىدان قازاقستان ءوزىنىڭ توڭىرىگىنە دۇرىس باعا بەرىپ وتىر. رەسەيمەن تۇسىنىسە الۋدىڭ ءوزى ۇلكەن گەوساياسي جەتىستىك. ۇلكەن ساياساتتا دورەكى قادامدار جاساۋدىڭ ورنىنا اياقتى بايىپپەن, اقىرىنداپ باسىپ, ويدى شاتاستىراتىن, جاتتاندى ستەرەوتيپتەردى بۇزاتىن كۇردەلى ساياسات جۇرگىزۋ ۇلكەن ناتيجەلەر بەرەدى. ارينە, قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا ەنۋى – ۇلكەن ساياساتپەن شەكتەسەتىن ۇلكەن ەكونوميكا.
قالاي دەسەك تە, ينتەگراتسيانىڭ ماڭگى ەمەس, ۋاقىتشا قادام ەكەندىگى تۋراسىندا دا وي ءتۇيۋدىڭ ارتىقشىلىعى جوق. ينتەگراتسيادا ادىلەتسىزدىكتەر مەن كەلىسپەۋشىلىكتەر ورىن العان جاعدايدا قازاقستان وداقتان شىعۋعا قۇقىلى. ينتەگراتسيا الداعى ۇلتتىق دامۋىمىزدىڭ ساپاسى مەن باعىتىن بەلگىلەۋدە ماڭىزدى ءرول وينايدى. ينتەگراتسيا ءبىزدى رەسەيمەن «اۋىز جالاسىپ», تاباقتاس بولۋعا ەمەس, كەرىسىنشە, ءوز مەنىمىزدى, ءوزىمىزدى, ءوز ۇلتتىق جولىمىزدى تابۋىمىزعا كومەكتەسەدى.
قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق وداققا كىرۋىنىڭ ەكونوميكالىق سەبەبىن نەگىزدەۋگە قاتىستى مىناداي سۇراق تۋىندايدى. ەلىمىزدىڭ وداققا كىرۋى رەسەيدەن ءبىر نارسە ۇيرەنۋ ءۇشىن بە, الدە, رەسەيمەن باسەكەلەسۋ ءۇشىن ويلاستىرىلدى ما؟ ينتەگراتسيالىق وداقتا ەكونوميكالىق جاعىنان ۇتۋ ءۇشىن قازاقستان ەكونوميكاسى رەسەيدىكىن تيىمدىلىگى جانە يننوۆاتسيالىعى جونىنەن باسىپ وزۋى شارت. بۇل – تىم كەشەندى يننوۆاتسيالىق مىندەت. ەۋرازيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مۇرات چەمرەكتىڭ ويىنشا, قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ەكونوميكالارى ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرۋدان گورى, ءبىر-بىرىمەن باسەكەلەس بولعاندىقتان, ەكونوميكالىق وداقتىڭ الدىندا ۇلكەن مىندەت تۇر.
قازىرگى جاعدايعا كەلسەك, 2013 جىلى وتكەن مينسك جانە ماسكەۋ كەزدەسۋلەرىندە ەلباسى ن.نازارباەۆ ينتەگراتسيالىق ءۇردىستىڭ بارىسىن ءبىراز سىنعا العانى بەلگىلى. سىننىڭ ايتىلۋى ەكونوميكالىق وداقتىڭ جۇمىس ىستەي باستاعانىن بىلدىرەدى. العاشقى كەزدەسۋدە ساۋداداعى تەڭسىزدىكتەر, كەدەندىك سايكەسسىزدىكتەر مەن تەحنيكالىق تۇيتكىلدەر تۋرالى ايتىلدى. ياعني, قازاق تاراپى ينتەگراتسيانىڭ ساپاسىنا كوڭىل ءبولۋدى تالاپ ەتتى. ال ەلباسىنىڭ وداقتىڭ ساياسيلانباۋى كەرەك دەگەنى رەسەي مەن باتىس اراسىنداعى تەكەتىرەسكە ارالاسپايتىندىعىن دا مەڭزەۋى مۇمكىن. دەسەك تە, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى ۇلكەن ساياسات پەن گەوساياساتتان ءبولۋ مۇمكىن بە؟ مىسالى, ماسكەۋدەگى كەزدەسۋدە ن.نازارباەۆ ارمەنيانىڭ كەدەن وداعىنا كىرۋى جونىندە ءسوز بولعاندا, تاۋلى قاراباق ماسەلەسىن قوزعاپ, ءوزىنىڭ حالىقارالىق ساياساتتاعى بەدەلىن تاعى ءبىر كورسەتىپ قويدى. ەۋرازيالىق جوبانىڭ شەڭبەرىندە تۇركى فاكتورىن دا ۇمىتپاعانىمىز ءجون.
وداقتىڭ فيلوسوفيالىق استارىنا كەلسەك, «ماڭگىلىك ەل» سياقتى تاريحي ۇلتتىق يدەولوگيانى ورنىقتىرۋعا بەكەم بەل بۋعان قازاقستان ماڭگى وداقتىڭ بولمايتىنىن, ماڭگى ۇلتتىق مۇددەنىڭ عانا بولاتىنىن ۇمىتپاۋى كەرەك. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ فيلوسوفيالىق نەگىزىن ورىس جانە تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحي, گەوگرافيالىق, مادەني جاقىندىعى قۇرايدى. ەۋرازياشىلدىق ءاۋ-باستا رەسەيلىك پاتشالىقتىڭ قۇلاۋىنىڭ اسەرىمەن قالىپتاسقان ساياسي, يدەيالىق قوزعالىس بولعانىن ەسكەرسەك, جاڭا ەۋرازياشىلدىقتىڭ دا توتاليتارلىق جۇيەنىڭ ىدىراۋىنىڭ ناتيجەسىندە قالىپتاسىپ جاتقانىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ەۋرازيالىق تەوريا – ءۇستىرتىن كوزقاراس نەمەسە جۇيەسىز ۇعىمدار جۇيەسى ەمەس, كەرىسىنشە, ساياساتتا جۇزەگە اسىپ جاتقان كۇردەلى ينتەگراتسيالىق جوبا. ەۋرازيالىق وداقتاعى قازاقستاننىڭ الاتىن ورنى ەلىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدىق-ەكونوميكالىق سەكىرىس جاساۋىنا دا تىكەلەي بايلانىستى بولماق.
جانات بايجومارت ۇلى,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ دوتسەنتى, «ەۋرازيا» عزي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى,
ايگەرىم ەسباەۆا,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ الەمدىك ەكونوميكا ماماندىعىنىڭ ماگيسترانتى.