تاساتتىقتى دۇرىس جاساپ ءجۇرمىز بە؟

اللا تاعالا قۇران كارىمدە «قاھف» سۇرەسىندە جەلدى «راحمات» دەيدى. سول راحمات كوكتەگى بۇلتتى ءبىر بىرىنە سوعىپ, ءارى-بەرى قوزعاۋمەن جەر بەتىنە ءنار قۇيادى. ياعني, اللا ءوز مەيىرىمىمەن جەرگە جاۋىن ەتىپ, قايتا جىبەرەدى. جاڭبىر قاتقان توپىراقتى ءجىبىتىپ, قۋراعان دالانى كوگالداندىرادى. كەز كەلگەن جاراتىلىسقا سەرپىلىس بەرەدى. زامانىندا ماليكە دانىشپاننىڭ: «جاراتقاننىڭ ءبىر راقىمى بار, ادامدار ودان قاشادى. ول – جاڭبىر» دەگەنى بار ەدى. مۇنى ەستىگەن ومار حايام: ء«بىر اللا راقىمىمەن نۇرىن شاشار, ادامدار سۋ بولام دەپ ودان قاشار. ول راقىمنىڭ ءبىر تامشىسى تيسە ەكەن دەپ, داريادا بالىقتار اۋزىن اشار», – دەگەن ەكەن. كەي دەرەكتەردە دۇعالاردىڭ قابىل بولاتىن ۋاقىتتار بەلگىلەنگەن. سولاردىڭ اراسىندا جاڭبىر جاۋعان ساتتەگى دۇعا تىلەك بار. بىلە بىلسەڭىزدەر, جاڭبىردىڭ ءار تامشىسىن پەرىشتەلەر كوكتەن جەرگە تاسيدى. سوندىقتان بولار, دۇعا ەتۋ جاقسىلىعىن ۋاقىتىمەن ەنگىزگەن. قازىر كوكتەم بولسا, ودان كەيىن جاز كەلە جاتىر. بۇل مەزگىلدەردە ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن جەرلەرىندە كوپشىلىكتىڭ اللادان جاڭبىر تىلەيتىن وقيعالارى ءسوزسىز كەزدەسەدى. ونى «تاساتتىق» دەيدى. قازاق تىلىنە بۇل ءسوز اراب تىلىنەن ەنگەن, ياعني «تَصَدُّق», «تاساددۋق» ءسوزى – اللا رازىلىعى ءۇشىن قايىر ساداقا بەرۋ ماعىناسىن بىلدىرەدى. تاساتتىق قازاقتىڭ ومىرىندە ەجەلدەن ۇردىسكە اينالعانىمەن, بۇگىنگى تاساتتىق سول شاريعاتىمىزعا لايىق بولماي جۇرگەن سەكىلدى. نەگىزىندە, ول كوپشىلىكپەن اتقارىلاتىن ءدىني ءراسىم, قۇلشىلىق پەن عيبادات. ونىڭ جولىنا قۇرباندىق شالىنىپ, دۇعا جاسالىپ, اللادان جاڭبىر سۇراۋ نيەتى جاتىر. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءوزى ەكى راكاعاتتىق ناماز وقىپ, جاڭبىر جاۋ ءۇشىن دۇعا جاسايتىن بولعان. الايدا, وسى عيباداتقا كوپ جۇرت ءمان بەرمەي بارادى. ويتكەنى, اۋىل-ايماقتان جىراققا شىقسا ارنايى نامازدى جاماعات تولىعىمەن وقىمايدى. يمام-مولدا, ءبىر-ەكى اقساقال مەن اجەلەر ساپتى تولتىرسا, قالعان ەل قازان-وشاق اينالاسىنان تابىلىپ, بالالارى اسىر سالا دوپ تەۋىپ, ويناپ كەتەدى. مۇنىمەن قوسا, دىنىنەن جىراق ادامدار اتا-باباسىندا بولماعان قارتانى ويناپ, دالاعا سەرۋەن قۇرىپ, ساياحات جاساۋعا كەلگەندەي, ورتانى قالجىڭعا اينالدىرىپ, مەيرامحانادا وتىرعانداي تاساتتىق مالىنىڭ ەتىنەن جاسالعان كاۋاپقا تويعانعا ءماز بولادى. بۇل ۇلكەن قاتەلىك, تاساتتىققا جاتپايدى دا. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن قۋاڭشىلىققا كەزىككەن ءبىر اۋىلدىڭ حالقى تاساتتىق بەرۋگە نيەتتەندى. كوزدەگەن جەرگە دۋىلداپ جەتكەن ۇلكەن-كىشى اركىم ءوز باستارىنان كەشكەن وقيعالاردى, وتكەن كەتكەن قيقىم اڭگىمەلەردى ايتىپ, ءازىل-قالجىڭ, كۇلكى-مازاق, اسىرا سىلتەۋ, ماقتانىشتار بىردەن باستالىپ كەتتى. ءبىر تۇستا قازان اسىلدى, مال شالىندى, وت جاعىلدى. بورشالانعان ەتتىڭ كادەسىنە قاراماستان, اۋىلدىڭ جاس كەلىندەرى ۇلكەندەردەن سۇراۋعا ۋاقىتتارى جەتپەدى مە, ايتەۋىر شالا-پۇلا قازانعا سالا سالدى. بۇل كورىنىستى سىرتتان باقىلاعان جاننىڭ كوزىنە تەك قانا ءبىر قاريانىڭ كەيپى ىلىنەرى ءسوزسىز. ول كىسى ورتادان بولەكتەنىپ, جاقىن ماڭداعى تال تۇبىنە جايعاسىپ, نازارىن جەرگە تىكتى. كوڭىلى ءبىر نارسەگە الاڭ بولدى ما, جينالعاندارعا تىكتەپ قاراي قويمايدى. سول جەردە ۇزاعىنان وتىردى. ءبىر كەزدە ورنىنان تۇرىپ, جينالعانداردىڭ قاسىنا جەتتى. «بەرى قاراڭدار...» دەدى. ءاربىر اۋىل ادامدارىنىڭ جۇزىنە قاراپ تۇرىپ, تاساتتىق جولدى بولماشى ساۋىققا اينالدىرىپ, بۇل كۇننىڭ ساۋابىن ارتتىرماعان نيەتتەرىنە ىزالى رەنىشىن ءبىلدىردى. قارتتىڭ باتىرىپ ايتقان ءاربىر سوزىنەن سوڭ سول تۇستا اسپان كۇركىرەي باستادى. ىلە-شالا تاسىر-تۇسىر جاۋعان نوسەر جۇرتتى جان-جاققا قاشىردى. بىرەۋلەرى ابدىراپ, قاي جاققا جۇگىرەرىن بىلمەدى. وشاقتىڭ ايرا-جايراسى شىققانى سونشا, اسىلعان ەتتىڭ ءدامىن ەشكىم بىلگەن جوق. مىنەكەي, نيەت شىنايى تۇردە ءبىر جەرگە توعىسپاسا, بەرەكەتتىڭ اققان سۋمەن كەتە بەرەرى ءسوزسىز. الايدا, سونداعى ءبىر ادامنىڭ ءۇنسىز ىشتەي تىلەگەن دۇعاسى قابىل بولعانىنا كوز جەتكىزىلدى. سول ءتارىزدى, بىردە سۇلەيمەن (ع.س.) پايعامبارىمىز جەرىنە جاۋىن سۇراپ, اللاعا ءمىناجات ەتۋگە حالقىن جيناپ, دالاعا كەلە جاتادى. سويتسە, الدىنان كىشكەنە ءبىر قۇمىرسقانىڭ اياعىنان تىك تۇرىپ, ەكى قولىن كوككە كوتەرىپ, جاراتقانعا دۇعا تىلەپ تۇرعانىن كورەدى. قۇمىرسقا بولسا, ء«يا, مەيىرىمدى اللاحىم! ءبىز سەنىڭ جاراتىلىستارىڭنىڭ ىشىندەگى ەڭ كىشكەنە قۇمىرسقاسى بولامىز. ادامداردىڭ كۇنالارى مەن قاتەلىكتەرى ءۇشىن, ءبىزدى جازالاما, ريزىعىمىزدى كەس­پە, جاۋىن بەر, بۇل ناردەن جەرىمىز كوگەرىپ, بىزگە ريزىق بەرىلەدى» دەپ, تىلەپ تۇرعانىن ەستيدى. سوندا, سۇلەيمەن (ع.س.) بارشا جانۋار-جاندىكتىڭ ءتىلىن ۇققاندىقتان, حالقىنا بۇرىلىپ, «كەرى قايتامىز. ءبىر قۇمىرسقانىڭ شىنايى تىلەگىنىڭ ءوزى دە جەتكىلىكتى» دەگەن ەكەن. ال, مۇسا (ع.س.) پايعامبارىمىزدىڭ تۇسىندا جاراتقاننىڭ راقىمىنىڭ ءبىر تامشىسى جەرگە تۇسپەي, ءبارى جيىلىپ, تاساتتىق بەرىپ, جاۋىن تىلەيدى. الايدا, جاڭبىر جاۋمايدى. حالىق ۇلان-اسىر دايىندىقپەن كۇتىپ وتىرعاندا, ءبىر كەمباعال كەلىپ, نان سۇرايدى. ادامدار ونىڭ القام-سالقام ءتۇرى مەن ۇستىنە قاراپ, قۋىپ شىعادى. كەشكە دەيىن سارىلا كۇتكەن حالىق نارازىلانىپ, مۇساعا (ع.س.) قايىرىلعاندا, جينالعان حالىقتىڭ نيەتىنە قاراي جاۋىننىڭ جىبەرىلمەيتىنىن اللا تاعالا جەتكىزەدى. سوندىقتان, تاساتتىق بەرۋدە نيەتتەس ادامداردىڭ شىنايى جۇرەكپەن بىرگە تىلەكتەس بولۋى – ماڭىزدى شارت. جاراتقاننىڭ مەيىرىمىنە جەتىپ, جاۋىن جاۋىنىڭ سەپتىگى دە وسىندا. قىستىڭ قولايلى, كوكتەمنىڭ ءساۋىرلى, جازدىڭ جايدارلى, كۇزدىڭ كۇرەڭ بولۋى – ادامداردىڭ نيەتى, پەيىلى, ادامي قاسيەتىندە, جاراتقانعا جاقىنداۋىندا. ەندەشە, ريزىق تىلەپ, اللادان ءنار كۇتۋ بارشا حالىققا قاجەتتى قۇلشىلىق. جاراتقان اللا ەكى دۇنيەمىزدى دە ءنارلى ەتسىن, ءاۋمين! نۇرلان قاجى اسانوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىستىق مەشىتىنىڭ باس يمامى, ءدىنتانۋشى. وسكەمەن.