استانا. 10 ماۋسىم. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال جانە وزگە دە قاجەتتى جۇيەلەردى قالىپتاستىرۋعا جول اشادى. ورال قالاسىنداعى جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ەكونوميكا جانە بيزنەس فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور راۋشان عابدۋاليەۆا وسىنداي پىكىردە. بۇل تۋرالى «قازاقپارات» حابارلادى.
راۋشان عابدۋاليەۆا: «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ دۇنيەگە كەلۋىمەن شيكىزاتتىق, ادامي, تەحنولوگيالىق تۇردەگى ورتاق ستراتەگيالىق اكتيۆتەر بازاسى, ياعني, الەمدىك ەكونوميكانىڭ ساقتاندىرۋ جۇيەسى قۇرىلدى. بۇگىندە الەمدە ەكونوميكالىق, كەدەندىك جانە ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتار دەپ سانالاتىن 300-گە تارتا مەملەكەتارالىق قۇرىلىمدار جۇمىس ىستەيدى. ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ەۋرووداعى دا سونداي قۇرىلىمنىڭ ءبىرى. ازۋىن ايعا بىلەگەن الىپ دەرجاۆا اقش-تىڭ ءوزى NAFTA دەگەن ۇيىمعا مۇشە. بۇل ۇيىمدى ءبىر قۇرلىقتا ورنالاسقان اقش, كانادا, مەكسيكا ءوزارا ەركىن ساۋدا جۇرگىزۋ ءۇشىن قۇرعان. «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنە نۇقسان تيگىزبەي مە؟» دەگەن ساۋالدىڭ كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە جۇرگەنى بەلگىلى. الايدا, جاڭا قۇرىلىمنىڭ تەك قانا ەكونوميكالىق وداق ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك. ىقپالداستىقتىڭ باستى قاعيداتتارى ەكونوميكالىق پراگماتيزمگە جانە اشىقتىق پەن تەڭدىككە نەگىزدەلگەن», – دەدى.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇل بىرلەستىك 17 ميلليون حالقى بار قازاقستاننىڭ كاسىپكەرلەرى ءۇشىن وتە ءتيىمدى. ولار ءوز ونىمدەرىن مولىنان شىعارىپ, وسى كەڭىستىككە ۇسىنا الادى.
سونداي-اق, ول: «كاسىپكەرلىك ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشەلىك وعان قاتىسۋشى ەلدەرگە بىرىڭعاي كولىكتىك جۇيەنى, قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال جانە وزگە دە قاجەتتى جۇيەلەردى قالىپتاستىرۋعا جول اشادى. ايتالىق, كەدەندىك وداق جاعدايىندا كاسىپكەرلەر وداق شەڭبەرىندە جۇكتەردى تاسىمالداۋدىڭ ءبىرشاما جەڭىلدەگەنىن سەزىندى. كەدەن وداعى قۇرىلعاننان بەرگى ۋاقىتتا قازاقستان ونەركاسىبىنىڭ وڭدەۋ سالاسىنا قۇيىلعان شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ كولەمى ەكى ەسەگە, 2009 جىلعى 1,8 ميلليارد دوللاردان 2012 جىلى 3,4 ميلليارد دوللارعا دەيىن ءوستى. بۇل كورسەتكىشتەر, ارينە, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ايقىن كورسەتەدى. ودان باسقا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جونىندەگى كەلىسىمشارتتا كەز كەلگەن قاتىسۋشى مەملەكەتتىڭ ۇستەمدىك ەتۋىنە جول بەرىلمەيدى. وندا تەڭ قۇقىقتىق, قاتىسۋشى تاراپتاردىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن ەسەپكە الۋ قامتاماسىز ەتىلگەن. كەلىسىمشارتتا ستراتەگيالىق ماڭىزدى ماسەلەلەردى جانە بارلىق دەڭگەيدەگى شەشىمدەردى قابىلداۋدا ورتاق كەلىسىمگە كەلۋ تەتىكتەرى كورىنىس تاپتى», – دەدى.
جولدىباي بازار.
دەرەككوز: «قازاقپارات».
فوتو: egemen.kz.