جۇمباق ارال

ء«ومىر-وزەن» (2010), «مەيىرىم عالامشارى» (2015), «ماڭگىلىك گۇل» (2021) جىر كىتاپتارى جارىق كورىپ, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى اتاندى. حالىقارالىق «شابىت» فەستيۆالىنىڭ باس جۇلدەسىن يەلەندى. رەسەيدە وتكەن دەلفي بايقاۋىندا (2019) ۇزدىك اتانىپ, ولەڭدەرى«موسكۆا» جۋرنالىندا جاريالاندى. «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنا دا لايىق دەپ تانىلدى. باتىرحان سارسەنحان كۇنى كەشە عانا مارەگە جەتكەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى بيىل تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرعان «ايبوز» ۇلتتىق ادەبي سىيلىعىن «ۇزدىك پوەزيا» نوميناتسياسى بويىنشا جەڭىپ الدى. كوپتىڭ ىشىنەن وزا شاپقان اقىننىڭ ءدۇبىرلى دوداعا قوسقان «جۇمباق ارال» پوەماسىن وقىرمانعا ۇسىنىپ وتىرمىز.

جۇمباق ارال

بالالار سەكىلدى بولىڭدار! ءىنجىل (مف. 18:3)

جۇمارلانا اسپاندا اي تولادى,ءيىر-قيىر توعايدىڭ سايتان ءانى.شەگىرتكە مەن توپ شىمشىق, سىڭسىپ دالا,جۋان اعاش بەلىنەن ماي تامادى.ارىرەكتە دولى وزەن شايقالادى.

ءتۇنى ورتاسى... ىمىرتتا بالا جىلار,ءسۇيىر عانا كىرپىكتەن سەل اعىلار.ءومىر مەنەن ءولىمدى, دۇنيەنى,جان ۇشىمەن سەزۋگە تالابى بار –جۇمباق بالا مەن بە ەكەم دالا قۇمار؟

ءتۇن ورتاسى... اي عانا دوس بولاتىن,اي دەپ نەگە قويماعام داستان اتىن؟اقكەربەز اي, سىڭارىم, جان سىرلاسىم,جاستىعىمداي باۋىرعا اپ جاستاناتىن.ىڭكارىم ەڭ ءبىر انمەن باستالاتىن.

نە بىلەمىن سەن جايلى, بۇرىن جايلى؟جايداق ۋاقىت جابىسى بۇرىلمايدى.ءتۇن سورعالاپ كوز ىلسەم, تاستوبەمنەنقاراقۇستىڭ قاناتى سۋىلدايدى.ءبىر وكىنىش كەۋدەمدى جىرىمدايدى.

ءجا, قازبالاپ قايتەمىن كومىلگەندى,قۇم استىندا قۇمىققان ومىرلەردى.بىراق اركەز كەشەمەن قۋاتتانىپ,ەلەسىمەن كەزەمىن ءوڭىر-جەردى.وتكەن كۇنىم جىگەر مەن سەنىم بەردى.

و, بالالىق! كوك ايدىن, اپپاق ايدىن,جولىڭدى ىزدەپ ەرتەمەن جوق قارايمىن.ءبىر حىكايا باستايىن ءوزىڭ جايلى,قاۋاشاقتا گۇلدەگەن ماقتادايىن,اپپاق-اپپاق قىرىڭا اتتانايىن.

2.تورى اۋىلدى كەزەمىن جاۋىندارى,ايكەزبەلىك دەرتىمەن اۋىرعالى.ايكەزبەلىك دەگەنىم, كەزى كەلسە,اي تورۋلاپ ءجۇرۋ عوي, باۋىرلارىم.تەڭبىل ءتۇنى ويانار جەر داۋىسى,جەر كوتەرگەن وگىزدىڭ پاڭ داۋىسى.كۇلگىن ءتۇنى ويانار شەكسىزدىك پەنجابىرقاعان كوڭىلدىڭ جولبارىسى.جالعىزدىقتىڭ ىمىرتتا ءۇنى ەستىلەر,ءبىر-اق ساتتە ءداۋىر مەن جىل ەسكىرەر.جالقىلىقتىڭ ىمىرتتا ءمانى اسقاقتار,سول ءمان بىزگە عىبرات ۇلەستىرەر.ميمىرت ءتۇنى. اينالا سيقىرلى ەدى,شوق جۇلدىزدىڭ جايىلعان ءتۇر-تۇرلەرى....ءبىر ۇرەيگە كەزىكتىم جول بويىندا,كەيۋانا اجەيدىڭ كەيپىندەگى.– كەشىر مەنى, جان بالام, ءبىر داۋىردە,ماحاببات ەم باعىنباس قۇلجا كۇنگە.ماحاببات ەم سەكىلدى ءپىل سۇيەگى,سۋ قايىقتاي قالتىلداپ تۇرعانىم نە؟ماحابباتىم اينالىپ سامۇرىققا,تاۋ ارالاپ اپاردى قالىڭ وتقا.مىنە, بۇگىن ۇقسايمىن دولى ۇرەيگە,جازاتايىم تاستالعان جالىن وتقا...

قالدىم ءۇنسىز. شانشىلىپ دەرت كەسەلى,كۇيىنىش پەن مەحنات بەتتەسەدى.كىم جازىقتى, اجەتاي؟ادامدار ما؟ادامدىق پەن جاۋىزدىق شەپتەس ەدى.كىم جازىقتى؟ قاناتى قايرىلعاندار,بالالىقتان ماڭگىلىك ايرىلعاندار!يا, ۇلكەندەر! بايسالدى, سالقىنقاندى,قاسىرەتىن وزگەنىڭ توي قىلعاندار!ۇلكەن بولۋ – ءمىز باقپاۋ قايعىلىعا,ۋ شاشۋ عوي ماحاببات ايدىنىنا.تاڭدانۋدى ۇمىتۋ بايشەشەككە,جىلىنۋدى سەزىنبەۋ اي نۇرىنا.ۇلكەن بولۋ – جانىڭنان ارى اتتانۋ,ۇلكەن بولۋ – ءتان ءۇشىن تاعات تابۋ.مولدىرلىككە تاس اتۋ جىراق بارىپ,توعىشارلىق دەرتىمەن جاراقتانۋ.شاربولات ءتۇن, ءسۇمبىل اي, مولتەك كۇنمەن,ومىردە ۇلكەن بولماۋعا سەرت ەتتىم مەن!ۇلكەن بولىپ جۇرمەۋگە سەرت ەتتىم مەن,ۇلكەندەردەي كۇلمەۋگە سەرت ەتتىم مەن!

3.سول اۋىلدا ارۋ بار كوركەم اتتى,القا مويىن, التىن شاش, سالتاناتتى.كىرسىز ءتىسى توگىلەر جيەگىنەن,نازىك ءۇنى ۇيىرگەن شارتاراپتى.كورگەن جان: «كوركەم دەسە كوركەم!» – دەگەن,كوڭىلىندە قوشقىل سەزىم جەلكەندەگەن.داريعا-اي, بەت ۇشىنىڭ قىزارىسى,ميۋالى, مايسالى ورتەڭ دەر ەم!اي بەتىنەن كىرەردەي جىميعاندا,كۇن بەتىنەن شىعارداي جىميعاندا.بۇلت قاۋىزىن اشقانداي قاراعاندا,تابانىنا سۇلۋلىق سىيىنعان با؟التىن شاشى كەشقۇرىم سۋعا ەنەدى,قارت زامانعى كەسكىندەي بەينەدەگى.ءومىر سوندا وزگەرىپ سالار ەدى,كوڭىل سوندا سيقىرعا سەنبەك ەدى.كەشكىعۇرىم كوگىلدىر سۋعا كىردى,اپپاق مەكەن اينەگى بۋلانۋلى,اپپاق مەكەن بويىمەن تۇيىقتالىپ,سۋ ەرنىندەي دىرىلدەپ تۇرعانىمدىسەزسەڭ ەدى, ءساۋىردىڭ ءبۇلتتارى!السىن-ءالسىن جازىقتار جۇمىرتقالى,ءالسىن-ءالسىن اعاشتار التىنداندى,التىنداندى اقىرىن تىنىپ ءبارى.كەۋدەمدەگى ەت ەمەس, التىن دەيمىن,شاپاق تولى شۇعىلا قالپىم دەيمىن,كۇبىر-كۇبىر وزەنمەن تىلدەسەمىن,پەرى شالعان سەزىمدەي بۇلكىلدەيمىن.ءبىر جۇرەمىز ۇزىنا قوس سەلەۋدەي,ەرتە كەزدەن وتىمىز وشپەگەندەي.ءبىر شىعامىز جوڭكەلى جاسىل باقتان,قۋالاسىپ, شۋلاسىپ كوشكەن ەلدەي. تاڭسارىدەن اشىلار كۇن جاڭاسى,كەشقۇرىممەن كوركەيەر سىر قالاسى.جىلدار جىلجىپ جازىلار ارامىزدا,ءجىپ-جىڭىشكە ماحاببات جىلناماسى.ۇنسىزدىك پەن جۇرەكتىڭ جەلكەنى ەگىز,ومىردە ۇلكەن بولماۋعا سەرت ەتەمىز,ۇلكەن بولىپ جۇرمەۋگە سەرت ەتەمىز,ۇلكەندەردەي كۇلمەۋگە سەرت ەتەمىز!

4.ەسىڭدە مە, قالقاتاي, نازدانعانىڭ؟بولماشىعا شاتتانىپ ءماز بولعانىڭ.كىبىرتىكتەپ وقۋشى ەك, تابيعات پەنادامداردىڭ جۇزىنە جازعان زاڭىن.تامىز ءتۇنى جەلىمەن جەبەگەندە,سەنسىز جالعىز قالارداي بار الەمدە.– تاستاماشى, – دەگەنىم ەسىڭدە مە؟– تاستامايمىن...– دەدىڭ سەن قاراپ ورگە.بەسىندەگى بۇتاداي قۇبالانىپ,بۇلاق ءۇنسىز جاتاتىن جىلاپ اعىپ.بۇرىمىڭدى قىزىقتاپ ب ۇلىقسيمىن,كۇلگەندەگى كوزىڭمەن دۋالانىپ.كەڭىستىكتە تورعىن اي, مىسىق جانار,ەلگەزەك ءبىر دەگبىر-اي, ۇشۋعا بار.كوڭىل بىردە ورەكپىپ, ورشەلەنەر,بىردە ءجىبىپ بايىزداپ, قۇشىرلانار.الۋان دەيمىن سەزىمنىڭ سارى القابى,سۇيە بىلسە وڭگەسىن جوعالتادى.سۇيە بىلسە ۇمىتار ءوزدى-ءوزىن دە,سول سۇيۋدەن تاعدىرىن تابار تاعى.

5.قاۋىن ءيسى كوكتى شارلاپسۋ بۇزعاندا ىرگەنى,وقۋ ىزدەپ الماتىعا تۇردىم العاش جۇرگەلى.ەي, الماتى! ىركەس-تىركەس قيالىمنىڭ مەكەنى,الىپ بارار ساعان اركەز قۇسني ارمان جەتەگى.قالىڭ-قالىڭ كىتاپتارمەن عۇمىر كەشتىم كوشەڭدە,الىپ مۇحيت اقىندارمەن كۇبىرلەستىم كوشەڭدە.وشپەس تابى تۇر-اۋ سەندە العاشقى ىڭكار گۇلدەردىڭ,العاشقى ىڭكار ەركە ارۋدىڭ سەن جۇتقاسىڭ سىر دەمىن.الابىڭدا مەڭتاي سۇلۋ وكىندى مە ەڭ العاش,قايتا ءۇمىتىن ساباقتاۋعا بەكىندى مە ەڭ العاش,وپات بولىپ ون جەتىدە گۇل وسكەندە بۇرىمعا,جەلتوقسانشى جاس بويجەتكەن جاتىر ما ەكەن قىرىڭدا؟قانشا جىگىت وڭاشادا وكسىدى ەكەن جاسىرىن,قانشا كوڭىل ساتقىندىعىن كەشىردى ەكەن دوسىنىڭ؟ەي, الماتىم! مىنە, اتتانباق قۇشاعىڭا جاڭا ۇلىڭ,جۇرەگىنىڭ يەگىنە سۇيەپ ءسابي قالامىن.كوكىرەگىمدە تاڭدانىس پەن ءور تولقىننىڭ تابى بار,جارعا ۇرار دا اقجال تاسقىن بۇرق-سارق ەتىپ سابىلار. قوش, كوركەمىم! تۇڭعىش رەت الىستايمىن جانىڭنان,قايتقان قۇستاي قيماستىقپەن قارىشتايمىن باعىڭنان.ءوزىڭ جوقتا اي – جۇزكۇندىك, جىل – مىڭكۇندىك قالىپتا,كوپ ۇزاماي ورالارمىنقاپالانبا, قامىقپا.عاشىقتىقتا تولعان اعىن, الۋان پايىم, اقىل بار,الىستاسا ەكى دەنە, جۇرەكتەرى جاقىندار.ساعىنىسار, سىر كوڭىلدىڭ جۇمباق قىلى ويانار,عاشىق سولاي شىن سەزىمنىڭ جاپىراعىن سايالار.ماحاببات پەن ۇنسىزدىكتىڭ جەلكەنى ەگىز ومىردە,ءاماندا ۇلكەن ەش بولماۋعا سەرت ەتەمىز ومىردە,ۇلكەن بولىپ ەش جۇرمەۋگە سەرت ەتەلىك جولىما,ۇلكەندەردەي ەش كۇلمەۋگە سەرت ەتەلىك تاعى دا!

6.دۋلى قالا. توگىلەر سان بوياۋلار,سان بوياۋلار سامساعان تاڭداي الدان.انە, تۇرعان شايحانا, جاسىل كافە,ءا دەگەندە كوڭىلدى ارباي العان.ءزاۋلىم-ءزاۋلىم عيمارات الىپ تاۋداي,جول بويىنا جايعاسقان كولىك تورلاي,كىتاپتاعى بەينەلەر مۇنارتقانداي,ەرتەدەگى ارۋلار جولىققانداي.انە, وقۋ وردانىڭ قابىرعاسى,ەرنەۋىندە تاعدىردىڭ قوڭىر كوشى.بۇرىشىندا سان ارۋ تۇرعان بولار,جۇرگەن بولار جايناسىپ وڭىردە وسى.قارسى الدىمدا شۇباعان مىڭ ەلەستەر,ءبىر تاعدىردىڭ بەيۋاق مۇڭى ەلەستەر.سەندەر نەنى بىلدىڭدەر, اق تەرەكتەر,شاپشىما سۋ, سەندەر شە, كۇلەگەشتەر؟تۇسسىز جاۋىن سىركىرەر ارا-تۇرا,جالىن قوسىپ قوزداعان جان وتىنا.ءالى-اق شىڭدار باس يەر پاك جىرىما,مەرۋەرت تاعىپ كوگىلدىر قاناتىما.ابزالىم دا ولەڭىم, ارداعىم دا,بۋىمەنەن ۇشارمىن جورعا جىلعا.ازىرشە ءۇنسىز بولمەمدە كوز ىلەمىن,قالىڭ-قالىڭ قيالدىڭ ورمانىندا.

7.زەرگەر ۋاقىت ورنەگىن ويعان الدا,قىزىق-اۋ ءومىر بۇلتى ويلاعانعا.وزگەرەر كوڭىل اركەز سان-سالاعا,وزگەرگەن قۇبىلىسپەن اينالاڭدا.توپ تىرنا وزگەرە مە, كوشكەن كەزدە,اق قايىڭ وزگەرە مە, وسكەن كەزدە.سۇراۋلار وزگەرە مە سالماقتانىپ,جازمىشتىڭ اششى سۋىن كەشكەن كەزدە.مۇراتتار اۋىسار ما جىل اۋعانداي,تاستاق جول شاڭداتار ما شۇبار جولداي.بەينەتتەر الماسار ما سالتاناتقا,بوبەگى جەتىمدىكتىڭ ۋانعانداي.اينالعان ءدۇر جاۋھارعا جەز كەرۋەندەيقالايشا بولسىن ءبارى كوز كورگەندەي.وزگەردىم مەن دە سولاي, بەۋ, كوركەمىم,مەزگىلدەر جىل ون ەكى اي وزگەرگەندەي.شاشىلسا الا تاڭنان كۇن جىبەگى,كەۋدەمدى الدەنە مۇڭ تىلگىلەدى.جالىقتىم با قوڭىركوز جالعىزدىقتان,جالىقتىم با وزىمنەن, كىم بىلەدى؟شىقتىم ايتەۋ ءبارى دە شىعار جولعا,ءبارى دە باسقالاردىڭ قۇمار جولعا.شىقتىم الىس قىمسىنۋ, ۇياڭدىقتان,شىقتىم الىس بەيمالىم مۇنارلارعا.بالاڭ ءۇمىت بىلمەگەن سۋالۋدى,تۇڭعىش رەت وتكەرگەن قۋارۋدى.ۇلكەندەرشە ۇيرەندىم جۇرە الۋدى,ۇلكەندەرشە ۇيرەندىم كۇلە الۋدى.كەش كىرگەندە دۋماندى وت قاسىن قاعار,قيلى اۋەن مەن قىزىلدى-جاسىل جانار.ۇلكەندەرشە شىعاردىم مەنمەنسۋدى,ۇلكەندەرشە بولدىم مەن اشۋلانار.كەر كوڭىلدەن وشكەندەي سىر الاۋلى,جانابىمنان تۇما ويدىڭ بۇلاعى اۋدى. ۇلكەندەرشە ۇيرەندىم قاتالدىقتى,ۇلكەندەرشە ۇيرەندىم جىلاماۋدى.ءبارى ەسكىلىك سانالعان وتكەندەگى,وتكەن بالا جىلداردىڭ كوك بەلدەرى.ۇمىتتىم مەن وزىمنەن ۇيالۋدى,ۇمىتتىم مەن ساتتەردى بوكتەردەگى.الا تاڭنان شاشىلسا كۇن جىبەگى,الدەنە مۇڭ كەۋدەمدى تىلگىلەدى.جالىقتىم با قوڭىركوز جالعىزدىقتان,جاڭا كۇندەر اينەگى بۇلدىر ەدى...

8.قاراشا. ءتۇن. اعاشتار سىرعالارى,بەزبەندەپ لاعىل تۇسكە تۇر قالانى.كوركەم قىز اۋىل جاقتان كەلدى بۇگىن,حات جازبايسىڭ دەيدى دە, بۇلدانادى.كورىنبەس باياعىداي كوزگە ءتۇسى,مۇمكىن مەندىك اسپاننىڭ وزگەرىسى.بولماعانداي قۇپيا ارامىزدا,ۇزىلەر ۇزاق بارماي ءسوز جەلىسى.كەلەر جاقىن الدەنە سىبىرلاۋعا,قاساقانا شىعاردىم بۇرىلماۋدى.تاياپ كەلەر ەركەلەپ, بالدەنۋگە,قاساقانا شىعاردىم ۇعىنباۋدى.قاتىپ, سەمىپ قالار ما وسىنشا جان,سۋالعانداي سەزىمدەر, جاسۋشالار.كوركەم بولسا ابىرجىپ, ەلەگىزەر,كەيدە ەلەۋسىز يىققا باسىن سالار.مەن شالشىق تا, ول تەڭىز جوسىپ اعار,قارا مەن اق, ۋا, قالاي قوسىلا الار؟قۋراي مەن گۇل قالايشا جاناسا الار؟جاناسقانمەن جالعىزدىڭ جاسى قالار.سەزىندى مە وزگەرگەن تۇرپاتىمدى,سەزىندى مە ورشىگەن سىرقاتىمدى.تورى مۇڭعا سۇيەنىپ, تومەن قاراپ,سىبىرلادى جامىلىپ مىلقاۋ ءتۇندى:– ءبارى ءتۇس, وتكەن كۇننىڭ ءبارى بوستاي,وزگەرىپسىڭ ءتىپتى ادام تانىماستاي.دومالار ءسارۋار كۇن سايدان ارى, تۇيىلگەن القىمىمدا تارى جاستاي.سەن ۇلكەنسىڭ, قاراشى, مەن بالامىن,ەرتەدە وسى ما ەكەن تاڭداعانىڭ؟قايدا ۇلكەن بولماۋعا سەرت ەتكەنىڭ,تاڭداردى سول سەرتىمە جالعاعانىم؟سەن بوتەنسىڭ, قاراشى, مەن باياعى,مەن باياعى سەرتىمنىڭ ءان بايانى.نەگە ايتپايدى جۇلدىزدار تورەلىكتى,نەگە ۇمىتسىزدىككە قول جايادى؟تولى سۋ شايقالادى كەمەرىندە,كوك داۋىل بۋىرقانار تونەرىندە.تۋلاعان اي استىندا جۇرەك ءسوزىن,شىنىمەن تەز ۇمىتتىم دەگەنىڭ بە؟ اسپاندا جۇلدىز قىزىل, اي ساپ-سارى,سەزىلەر مۇراتىڭنان جەل سوققانى.شىنىمەن ۇمىتتىڭ با ىڭكار شاقتى,اقەدىل كوڭىلىڭدى الشاقتاعى؟ۇلكەندىك – دەرت ەمەس پە ءبىز اڭعارعان,بالالىق – سەرت ەمەس پە ءبىز اربالعان.زاڭدارىن بۇزار زاڭعار ماحابباتتىڭ,پاك سەرتىن بالا كۇنگى بۇزا العان جان!سوققانمەن قارا قۇيىن, تاسادان جەل وزگەرمەس جازمىش قولى جاساعان جول.جازعانى وسى بولسا, مەن كونەمىن,بۇيىرسىن جاقسى كۇنگە, قوش-امان بول!

قالدىم ءۇنسىز. تەرەڭنەن سىر ۇقپاستان,ءبىر ساتكە قاباعىمدى جىلىتپاستان.كەۋدەسىن قارا تۇنەك تورلاعانداي,ىشىنەن كۇڭگىرتتەنىپ تىنىپتى اسپان.جاپقان با قوپ-قويۋ مۇڭ قارا الاپتى,بويىمدى سۋىق جەلدەر ارالاپتى.پاكتىكتىڭ داڭقىن الىپ ەلەس بەينە,تۇمانعا ءسىڭىپ جالعىز بارا جاتتى.ءوتتى سولاي بالالىق سەرتىمىز دە,ءوتتى سولاي ماحاببات ءورتىمىز دە.ناركەس جىلدار! تۇسپەيتىن ەندى ۋىسقا,ەندى ەشقاشان بەرىلمەس ەركىمىزگە.تۇردىم بەينە ۇعا الماي نە بولعانىن,قانداي ءومىر سوڭىمدا قالانعانىن,نە نارسەنىڭ بىلسەم عوي ورناعانىن,قانداي ىسكە قولىمنىڭ بارا العانىن...

ەپيلوگ

دىمقىل تارتار شىلدەدە ءتۇن اۋاسى,ۇزاعان بالالىقتان جىل اراسى.كورىنەر ساعىمدانىپ تۋ الىستان,قيراعان ماحابباتتىڭ مۇناراسى.باسىلعان سۇزەك سانا,جەلىگىم دە,باسىلعان سىرعاق مەزەت, سەرى كۇن دە.قاپىدا قابات-قابات ۇيقى كومىپ,ءدال بۇگىن ويانعانداي ومىرىمدەزىر قاعىپ, جونەلەمىن باس اۋعانعا,وتكەننىڭ ۇزىكتەرى قاشالعاندا.وتكەننىڭ قۇمىراسى اشىلعاندا,وكىنىش جالبىزدارى جوسىلعاندا. كەلدىم مەن شارلاي ءجۇرىپ مەكەنىمە,باياعى ءسابي كوڭىل جەتەگىنە.ورالدىم بالالىقتىڭ ارالىنا,قوش ايتىپ ۇلكەندىكتىڭ جات ەلىنە.ورالدىم عوي, ەركە قىز, تۇما كولگە,باياعى ءبىز قىدىرعان بۇلا جەرگە.سەن قايداسىڭ؟ جاعادان كورىنبەيسىڭ,كەتكەنىڭ بە وكپەلەپ مىنا الەمگە؟قاز قاڭقىلدار قاناتىن قاعىپ-قاعىپ,جەل دىرىلدەر تولقىنمەن اعىپ بارىپ. سەن جوقسىڭ عوي,بالالىق ارالىندا,جول ىزدەيمىن تۇنىمەن جارىقتى الىپ.ۇمىتتىم با كۇلكىڭە تاڭدانۋدى,كەش مەندىك البىرتتىقتان تامعان ۋ-دى.كەش مەنى, كۇمىلجىگەن سارساڭىمدى,كەش مەنىڭ بالا سەرتتەن تانعانىمدى.ءبىر اتى قاتەلىكتىڭ ءومىر بولار,ۇرلەسە وشكەن وتتى, جالىن بولار.كەۋدەدە كۇڭگىرتتەنگەن جۇرەك ەندى,مولدىرلىك ۇرانىمەن دابىل قاعار.بالالىق – قۇدىرەتتىڭ قونعان جەرى,بالالىق – كيە ءمورى تامعان جەرى,ايرىلمان بالالىقتان بۇل ومىردە,ايرىلمان تۇمالىقتان كەۋدەمدەگى.بالالىق – ىزگىلىككە قورعان مەكەن,بالالىق – ىڭكارلىككە تولعان مەكەن,قوشتاسپان بالالىقپەن بۇل ومىردە,قوشتاسقان وكىنىش پەن ارماندا ەكەن.بالالىق – تۇنىق وزەن سىڭعىرىنداي,بالالىق – جارىق بەيىش تۇرعىنىنداي.شەگىنبە بالالىقتان بۇل ومىردە,شەگىنگەن سارساڭ ۋاقىت تۇل عۇمىرداي!بالالىق – سۇيىسپەندىك سىر وشاعى,بالالىق – بوران سويلى جىر وشاعى.جاقىن بار بالالىققا بۇل ومىردە,سول ءومىر شىن باقىتقا ۇلاسادى!بالالىق – ساۋلەلى اقىل ەلەگىندە,بالالىق – جاراتىلىس سەبەبىندە,جانشىما ءدۇر قازىنا بولمىسىڭدى,قاراپ باق رۋحىڭنىڭ تەرەڭىنە!رۋحىڭدا – يسا ءجۇزى, مۇسا جانى,رۋحىڭدا – جاز ورنەگى, قىس الابى,رۋحىڭدا – شۋلاپ اققان شەكسىز وزەن,رۋحىڭدا – انىق مەكەن نىسانالى!اينالا بەينە ۇجماق ارمان ءۇندى,جەر – توسەك, اسپان – شامدال,جول – لاعىل-دى.بىلسەڭ عوي قانداي بايلىق يەلەندىڭ,بىلسەڭ عوي قانداي نۇرعا شومعانىڭدى!جاۋ بولما ءوزدى-وزىڭە, انىق قارا!جازباسىن جاراتقاننىڭ تانىپ قارا!رۋحىڭدا – ءىنجۋ كەرۋەن, ىزگى حابار,رۋحىڭدا – شوعىر حامسا, تاريحناما!

جاقپار-جاقپار مولا ءتۇن جاتىر الدا,سۇرعىلت ويعا باتقانداي شوقىلار دا.كەزدەسپەيسىڭ, بىلەمىن, بۇلت تۇسىنەن,اس ءمازىرىن كورمەسپىن وقىعاندا.گۇل الامىن,سىيلانباس ساعان بىراق,ۋ ۇرتتايمىن, قالا الماي ودان جىراق.تۇتىنامىن داياشى بەرگەن استى,تۇيمە ساتىپ الامىن جارامدىراق.سەن بولمايسىڭ الايدا جول تۇسىندا,كوپىر ماڭدا, جاعالاۋ, تال تۇسىندا.سەن كەلمەيسىڭ جۇدەگەن ساتتەرىمدە,قالىڭ ۇيىق ىشىنەن مالتىسۋعا.تور مويىندى كۇيدىرىپ كۇن اپتابى,مۇمكىن قاقپا اشىلار جىراقتاعى,مۇمكىن ساراي قالارمىن سىرىڭكەدەن,تىنىشتىقتى تۇزە مە ول بىراقتاعى؟سەن قايداسىڭ؟ەڭسەمنىڭ ەزىلگەنى,ەزىلگەنى كەتكەنگە جاز ىلگەرى.اق ۋىزداي سىرلارىڭ وزىڭدە مە,جۇلدىزقۇرتتاي جۇمباعىڭ وزىڭدە مە؟ۇمىتقام جوق سەرتىمدى, مارتەبەلىم,ومىردە ۇلكەن بولماۋعا سەرت ەتەمىن,ۇلكەن بولىپ جۇرمەۋگە سەرت ەتەمىن,ۇلكەندەردەي كۇلمەۋگە سەرت ەتەمىن!