بىرلىگى بەكەم ءبولىم

اسكەري ءبولىم 1992 جىلى 21 قازاندا الماتىدا ارميا باسقار­ماسىنا قىزمەت كورسەتەتىن دەربەس كۇزەت باتالونىنىڭ بازاسىندا قۇرىلعان. وسى 30 جىلدىق تاريحىندا بولىمگە 12 كوماندير باسشىلىق جاساعان ەكەن. ءبولىمنىڭ تۇڭعىش كومانديرى پودپولكوۆنيك سەرگەي ارسيۋتين, ەكىنشى كومانديرى پولكوۆنيك الەكساندر سۋپتەليا, كەيىننەن اسكەري ۇجىمدى پولكوۆنيك ەركەن ابدىكەرىموۆ ەكى رەت باسقارعان.

ءار جىلدارى ءبولىمدى باسقارعان كومانديرلەردىڭ بىرقاتارى قازىر قۇرمەتتى دەمالىستا. پولكوۆنيكتەر رۋسلان مۇزدىباەۆ, قايرات بوزتاەۆ, ايدار ابدراحمان, ەركىن الاشبەكوۆ سەكىلدى وفيتسەرلەر قارۋلى كۇشتەردە ابىرويلى قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. بۇگىندە اسكەري بولىمگە پودپولكوۆ­نيك قۋانىش سەيىتباتقالوۆ باس­شى­لىق جاسايدى.

1999 جىلى قورعانىس مينيسترلىگى مەن قارۋلى كۇشتەردىڭ باس شتابى الماتى قالاسىنان اقمولاعا قونىس اۋدارعاندا 83205 اسكەري ءبولىمى دە ارقا توسىنە تابان تىرەدى. سول تۇستاعى ءبولىم كومانديرى, كاپيتان ەركەن ابدىكەرىموۆ كوشتى باستاپ كەلەدى. بۇل الماتىلىقتاردى جاڭا استانا جاتسىنا قويعان جوق دەسەك تە, ەلورداعا تۇپكىلىكتى ورنىعۋ ۇجىمنىڭ كەز كەلگەن مۇشەسىنەن تاباندىلىق پەن جانقيارلىقتى تالاپ ەتكەن كەز ەدى. ءبولىمنىڭ شتاب باستىعى پودپولكوۆنيك ماكسيم كارالنىي سول تۇستا مەرزىمدى قىزمەتىن وتەپ جۇرگەن سارباز بولاتىن.

ەلورداعا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كەلگەن پودپولكوۆنيك م.كارال­نىي: «1997 جىلى مەرزىمدى قىزمەتىم­دى وتەۋگە پاۆلودار قالالىق اسكەري كوميسسارياتىنان شاقىرىلدىم. بۇل اسكەري بولىمگە كەلىپ ءتۇسۋىمنىڭ تاريحى قىزىق. 1992 جىلى مەم­لەكەتتىك قورعانىس كوميتەتى قۇ­رىل­عان تۇستا نەمەرەلەس باۋىرىم الەكسەي بورياكوۆتى قالالىق كوميسسا­ريات اسكەرگە شاقىرىپ, قولىنا قۇجات­تارىن ۇستاتىپ, الماتىعا ۇشاق­قا وتىرعىزىپ جىبەرەدى. استا­ناعا العاش كەلگەن الەكسەي قولىن­داعى ءبىر جاپىراق قاعازعا جازىپ العان مەكەنجاي ارقىلى اسكەري ءبو­لىمدى تاۋىپ الادى. باقىلاۋ وتكىزۋ پۋنك­تىنە كەلسە, كەزەكشىلىكتە تۇرعان سار­بازدار: «باۋىرىم, اسكەردە نە جوعالتتىڭ, ۇيىڭە قايت!» دەپ كەلەكە ەتىپ ك ۇلىپتى. بۇل كەڭەس وكىمەتىنىڭ ىرگەسى سوگىلمەي تۇرعاندا وداقتىڭ ءار تۇسىنان شاقىرىلعان ساقا جىگىت­تەر ەكەن. الەكسەيدىڭ تاۋەلسىز قازاق­ستان اسكەرىندەگى قىزمەتى وسىلاي باس­تالعان.

كەيىن مەنى دە اسكەرگە شاقىرعاندا كوميسسارياتتاعىلارعا 83205 اسكەري بولىمىنە جىبەرۋ تۋرالى ءوتىنىش ايتتىم. سايكەستىك شىعار, سول جولى وسى بولىمگە كوماندا جاساقتالىپ جاتىر ەكەن. ءسويتىپ, اراعا 3 جىل سالىپ, الەكسەي باۋىرىم قىزمەت وتكەر­گەن ۇجىمعا كەلىپ ءتۇستىم», دەپ ەسىنە الدى.

ماكسيم ۆيتالەۆيچتىڭ تاعدى­رىنا اسكەري ءبولىمنىڭ ەلورداعا كونىس اۋدارۋ ميسسياسىنا قاتىسۋ جازىلىپتى. 1999 جىلى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ, جاڭا استاناعا كوشىپ كەلگەن ول سول تۇستاعى قورعانىس مينيسترلىگى كادرلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى گەنەرال-ما­يور ءسابيت تاۋلانوۆ­تىڭ جۇرگىزۋشىسى بولادى. مەرزىمدى قىزمەتى اياقتالعان سوڭ ول اسكەري بولىمگە قارۋلى كۇشتەردىڭ قىزمەت­كەرى بولىپ جۇمىسقا ورنالاس­تى. 2001 جىلى كەلىسىمشارت بويىنشا اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلدى. 21 جىلدىق قىزمەت وتىلىندە سىرتتاي وقىپ, جوعارى ءبىلىم الۋعا دا ۇلگەردى.

اسكەري پوليتسيا جاساعىندا, گۆار­دەيسك گارنيزونىندا, اسكەرلەردى پاتەرلەرگە ورنالاستىرۋ باس باسقار­ماسىندا بىرقاتار قىزمەتتەر اتقار­دى. اسكەري ءومىرى قاتارداعى جاۋىنگەردەن باستالعان ماكسيم ۆيتا­لەۆيچ بۇگىندە كومانديردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – شتاب باستىعى لاۋازىمىن ابىرويمەن اتقارىپ جۇرگەن ازامات.

اسكەري ءبولىمنىڭ جەكە قۇرامى ال­عاشقى كۇننەن جوعارعى قولباس­شى­­لىقتىڭ قويعان تاپسىرمالا­رىن مۇل­تىكسىز ورىنداپ كەلەدى. ەلى­­مىزدە وتكەن بىر­قاتار كەڭ كو­لەم­­دى حالىقارالىق وقۋ-جات­تى­عۋ­­لارعا قاتىسىپ, تاجىريبە شىڭ­­داپ ءجۇر. بۇل جونىندە شتاب باس­تىعى: «بيىلعى قىركۇيەك ايىندا وت­كەن «ايبالتا-2022» وقۋ-جاتتىعۋلا­رى­نىڭ شەشۋشى كەزەڭىنە قورعانىس مينيستر­لىگىنىڭ جىلجىمالى كوماندالىق پۋنكتى قاتىسىپ, اسكەرلەردى باسقارۋدى ساۋاتتى ۇيلەس­تىرە ءبىلدى», دەيدى.

ايتسا ايتقانداي, اسكەري بولىم­دە جاۋىنگەرلىك وقۋ جىلىنىڭ ءار كەزەڭىندە تولىق قۇرامدا اسكەري تەحنيكامەن مارش جاساپ, دالالىق كوماندالىق پۋنكتى جاۋىنگەرلىك دايارلىق وتكىزىپ تۇرادى. وندا قور­عانىس مينيسترلىگىنىڭ دالالىق كومان­دالىق پۋنكتىن, ونىڭ ازىرلىگى مەن مۇمكىندىكتەرى تەكسەرىلىپ, جەدەل توپتاردىڭ جۇمىسى باعالانادى. ورتالىق ازيا وڭىرىندە تەڭدەسى جوق بۇل شتابتىق ماشينالاردىڭ ءتورت ءمودۋلدى كەشەنى قازاقستان ارمياسىنىڭ ساپىنا 2012 جىلى كەلىپ تۇسكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ال اۆتوموبيلدەر مارشىن ورىن­داۋداعى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ اسكەري تەحنيكا جۇر­گىزۋ داعدىسىن جەتىلدىرۋ.

بۇدان وزگە ءبولىمنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ روتاسى قورعانىس مينيسترلىگىن, سونداي-اق اق­مولا وڭىرلىك گارنيزونىنا قاراستى بىر­قاتار اسكەري ءبولىمدى كيىم-كەشەك, ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرادى.

– قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باس­شىلىق قۇرامى مەن قۇرىلىمدىق بولىم­شە باسشىلارىن قىزمەتتىك كو­لىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ءبىزدىڭ ءبولىمنىڭ مىندەتىنە كىرەدى, – دەيدى پودپولوكوۆنيك ماكسيم كارالنىي. – ەلىمىزگە ىسساپارمەن كەلەتىن شەتەلدىك اسكەري دەلەگاتسيانى الىپ جۇرەتىن كولىكتەر حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىرنەشە ءىس-شارالارعا قاتىستى. جەكە قۇرامنىڭ ەڭبەگى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باس­شىلىعى تاراپىنان دا, مەيماندار تاراپىنان دا ۇنەمى جوعارى باعا الىپ, كوتەرمەلەنىپ كەلەدى.

مەملەكەتتىك مەرەكەلەردىڭ قۇر­مەتىنە وتكىزىلەتىن اسكەري شەرۋ­لەرگە 83205 اسكەري ءبولىمىنىڭ اۆتوكولىك تەحنيكالارى دا قاتىسىپ ءجۇر. ونىڭ ىشىندە پارادتىق كابريولەت كو­لىكتەرىنە ارنايى توقتالىپ وتكەن ءجون. الماتى مەن استانا جۇرت­شى­لىعىنا 2000-جىلداردىڭ باسىنا دەيىنگى وتكەن اسكەري شەرۋلەردەن گاز «چايكا» پارادتىق كابريولەتتەرى تا­نىس بولۋى مۇمكىن. قازىر ونىڭ بى­رەۋى قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري-تا­ريحي مۋزەيىندەگى جادىگەرلەر قاتا­رىن تو­لىقتىرىپ تۇرسا, ەندى ءبىرىن 83205 اسكەري ءبولىمىنىڭ اۆتو­پاركىنەن كورۋگە بولادى. سوڭعى جىلدارداعى شەرۋلەر­گە جاڭا ەكى «لينكولن» پارادتىق كاب­ريولەتى قاتىسىپ ءجۇر. سونىمەن بىرگە كۇن­دەلىكتى قىزمەتتە قولدانىلاتىن قا­رۋ­لى كۇشتەردىڭ مورلەرى مەن ءمور­تاڭ­بالارى دا قامتاماسىز ەتۋ بولى­مىندە ازىرلەنەتىنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەيدى.

ۇجىمدا اسكەري ءتارتىپتى نىعايتۋ, وڭ مورالدىق-پسيحولوگيالىق احۋالدى قالىپتاستىرۋ مەن قولداۋ باعى­تىنداعى جۇمىستار جۇيەلى تۇر­دە جۇرگىزىلىپ تۇرادى. جاعىمدى پسي­حولوگيالىق احۋال جەتىستىككە جەتۋ­دىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى دەپ بىلەتىن جەكە قۇرامنىڭ ۇرانى – «جەتكىزەمىز, جە­ڭەمىز!» بۇل – ەل يگىلىگى مەن قور­عانىس قابىلەتىن نىعايتۋ جولىندا ەڭ­بەك ەتىپ جۇرگەن اسكەريلەردىڭ ءوز مىن­دەتتەرىن ورىنداۋداعى سەنىمدىلىكتىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك.