بەرەكەلى شاڭىراق

– كوپبالالى انالارعا ارتىلار جا­ۋاپ­كەرشىلىك جۇگى جەڭىل ەمەس, ارينە. كوپبالالى وتباسى – بەرەكە-بىرلىكتىڭ ۇي­لەسكەن جەرى. ادامزات تاريحىندا ەسى­مى ەلگە تانىلعان تۇلعالاردىڭ كوپ­شى­لىگى كوپبالالى وتباسىندا دۇ­نيەگە كەلگەن. قازىر ءبىز سياقتى كوپبالالى وتبا­سىن كورسە تاڭداي قا­عىپ, تاڭىرقاي قا­رايتىندار دا بارشىلىق. كوپشىلىكتىڭ كو­كە­يىندە بالالارىن قالاي اسىرايدى دەگەن ساۋال تۋىندايتىنى دا زاڭدىلىق. اتا-انا الدىمەن ءوزىنىڭ اكەلىك-انالىق پارىزىن, مىندەتىن تۇسىنگەنى ابزال. ءار بالانى دۇنيەگە اكەلگەن سوڭ ەڭ ءبىرىنشى دەنساۋلىعىنا, ءبىلىم الۋىنا نازار اۋدارىپ, يماندى, ىزەتتى, ادال, ەڭبەكقور ەتىپ تاربيەلەۋگە ءتيىسپىز. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا وزىق ءبىلىم مەن قاجىرلى ەڭبەك قانا ەلدى تابىسقا جەتكىزەتىنىن ۇنە­مى ايتىپ كەلەدى. ياعني ۇرپا­عىمىزدىڭ ءبىلىمدى, ەڭبەكقور بولۋىنا ءبىز دە مۇددەلىمىز. ەگەر اتا-انا ءوز پارىزىن دۇرىس ورىنداسا, بالا دا پەرزەنتتىك پارىزىن ءمىنسىز ورىندايدى. بالاڭ سەنى ۇياتقا قالدىرماسىن دەسەڭ, دۇرىس اتا-انا بول. وتاعاسى ەكەۋمىز دە جۇمىس ىستەيمىز. ەشكىمگە مىندەت ەتپەي, بارىنا شۇكىر ەتىپ, ماڭداي تەرمەن تاپقان تابىسىمىزدى وتباسى قاجەتىنە جەتكىزۋگە تىرىسىپ كەلەمىز, – دەيدى كوپبالالى انا ايناز احمەتوۆا.

التىن قۇرساقتى انا وتاعاسى ەكەۋى بۇگىندە 7 بىردەي ۇل-قىز تار­بيەلەپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە ەگىز­دەر دە بار. وتباسىنداعى ءتورت ۇل, ءۇش قىزدىڭ ۇلكەنى 13-تە, كەنجەسىنىڭ جاسىنان اسقا­نى­نا ءتورت اي بولعان. ۇيدەگى ۇل-قىزدارمەن قاتار دارىگەر اي­ناز­دىڭ كوڭىلى دارىگەرلىك ەسەپتە تۇرعان مىڭعا جۋىق ناۋقاستىڭ جاع­دايىنا دا الاڭداۋلى. ءبىر قولىمەن بەسىكتى تەربەتىپ, ەندى ءبىر قولىمەن اۋىرعانعا ەم ىزدەگەن قاي­سار انا ءوزىن قاستەرلى ماماندىق يەسى سانايدى.

– بۇل ماماندىق يەلەرىنىڭ جا­ۋاپ­كەر­شى­لىگى دە مول, اتقاراتىن جۇمىس­تا­رى دا اۋقىمدى. ناۋقاس­تىڭ ءتىلىن تابۋ – ءبىرىنشى ماقسات. جان دۇنيەسىن ءتۇسىنىپ, دەمەۋ ءبىل­دىرۋ دارىگەرگە ارتىلاتىن جۇك. ءوز باسىم دارىگەرگە قاجەت­تى قا­سيەتتىڭ بىرەگەيى اۋرۋعا جىلى سوي­لەۋ, ونىڭ ومىرگە دەگەن قۇش­تارلىعىن وياتۋ بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ءبىز ءۇشىن حالىق­تىڭ العىسىن الۋ – ەڭ ۇلكەن قۇر­مەت, – دەيدى دارىگەر ايناز ارىسبايقىزى.

دارىگەر – تۇركىستان قالالىق ەمحاناسىندا اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدارلاماسى بويىنشا سمارت ساعاتتى قولدانىسقا ەن­گىزىپ, جاق­سى ناتيجە كورسەتۋىنە قوماقتى ۇلەس قوسقان مامانداردىڭ ءبىرى. قو­عامدىق دەنساۋلىق باسقار­ماسى مەن قالالىق ەمحانا باس­شىلىعىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان جوبا بۇگىندە وڭ نا­تيجە بەرىپ وتىر. ناۋقاستاردىڭ ءدارىنى ءوز ۋاقىتىندا ءىشىپ, دارىگەر ايتقان تالاپتاردى ورىنداۋىنا داعدىلانۋى قامتاماسىز ەتىلگەن. بۇل جاڭاشىلدىق كوپتەگەن كەلەڭسىزدىك پەن وقىس وقيعانىڭ سانىن ايتارلىقتاي ازايتتى. مىنە, وسىنداي وڭ كورسەتكىشتەر مەن ەلەۋلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە دارىگەر ايناز احمەتوۆا اكادەميك مۇقان ەگىزباەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ جۇلدەگەرى اتاندى. ەسەلى ەڭبەگى جوعارى باعالانعان دارىگەر بۇعان دەيىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنىنە وراي ارنايى مەدالمەن ماراپاتتالعان بولاتىن.

– اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدار­لا­ماسى تۇركىستان قالالىق ەمحاناسىندا 2018 جىلى قولعا الىندى. سونىڭ ىشىندە سمارت ساعاتتى قولدانىسقا ەنگىزۋ 2022 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستالدى. ەمحانادا جۇرەك-قانتامىر جۇيەسى, قانت ديابەتى سەكىلدى تاعى باسقا دا اۋرۋلارمەن ديسپانسەرلىك باقىلاۋدا تۇراتىن ناۋقاستار بولادى. سولاردىڭ اربىرىنە ارنالعان جەكە ەم جوسپارى بويىنشا دەنساۋلىعىن قاداعالاپ, ءدارىنى ۋاقتىلى ىشۋگە كومەكتەسۋشى وسى – سمارت ساعاتتار. قازىر اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدارلاماسىنا 649 ادام ەنگىزىلگەن. دارىگەردىڭ بەرگەن ەم ەسكەرتپەلەرى ساعاتتىڭ فۋنكتسيا­سى­نا ەنگىزىلەدى. ناۋقاستىڭ ءدارى ىشەتىن ۋاقىتى بولعاندا جاڭاعى ساعات ءدىرىل ار­قىلى ەسكەرتىپ وتىرادى. ءدارىنى دەر كەزىندە ءىشۋى كەرەك بولىپ سانالاتىن جۇرەك جانە قان تامىرلار جۇيەسى اۋىر­عان ناۋقاستارعا وسى ەسكەرتۋ اۋاداي قاجەت. ەمحانا تاراتىپ بەرگەن ساعاتتىڭ ناتيجەسىندە اتاۋ­لى ناۋقاستاردىڭ اۋىر حالدە ەمحاناعا ءتۇسۋى ەكى ەسەگە دەيىن ازاي­دى. وسى ەڭبەگىمىزدى باعالاعان باي­قاۋ ۇيىمداستىرۋشىلارىنا راحمەت. اكادەميك مۇقان ەگىزباەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ يەگەرى اتانۋ مەن ءۇشىن ماق­تانىش! – دەيدى ايناز احمەتوۆا.

ءيا, دارىگەر اتاۋلىعا سىن ساعا­تى دەرلىك كەزەڭ بولعان پاندەميا كەزىندە بالا كۇتىمى بو­يىنشا دەمالىستا جۇرگەن ايناز ارىس­باي­قىزى دا ماماندىعىنا دەگەن ادالدىعىن تانىتا ءبىلدى. دەرتى اۋىر جۇكتى ايەلدى بوساندى­رىپ, انا مەن بالانى امان الىپ قالۋ ءۇشىن الماتىداعى ارنايى گي­نەكولوگيالىق ورتالىققا اپا­رۋ قاجەت بولادى. وسىنداي جا­ۋاپتى ساتتە ەمىزۋلى بالاسى بار دارىگەر ايناز جۇكتى ايەلدى الماتىعا الىپ بارىپ, امان بوسانۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەن. وتىرار اۋدا­­نى ءشاۋىلدىر اۋىلىندا دۇ­ني­ە­گە كەلگەن ايناز مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرگەن سوڭ ق.ا.ياساۋي اتىن­­داعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. اتاۋلى ءبىلىم ورداسىندا «ەمدەۋ ءىسى» ماماندىعى بو­يىنشا ءبىلىم الىپ, 2009 جىلى ينتەرناتۋرانى اياقتايدى. ال 2010 جىلدان باستاپ تۇركىستان قالالىق ەمحاناسىندا تەراپەۆت ماماندىعى بو­يىنشا ەڭبەك جولىن باستادى. سودان بەرى ءبىرىنشى دارەجەلى جال­پى تاجىريبەلىك دارىگەر بو­­لىپ ەڭبەك ەتۋدە. قانداي قيىندىق بولسا دا, ۇرپاق قامى, ەل اماندىعى دەگەن ۇعىمداردى بيىك ۇستاعان قازاقتىڭ قايسار قىزى – بۇگىندە كوپتىڭ ادامى, كوپبالالى انا. ياعني قاراپايىم حالىقپەن بىرگە قايناپ, ولارعا قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەندەي بولسا دا قايىرى تيەتىن جان. كوپتىڭ ادامى دەيتىنىمىز دە سوندىقتان. دارىگەرلىك – اس­قان جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەتىن, ماشاقاتى مول ماماندىق. ارىپ­تەس­تەرىنىڭ ايتۋىنشا, 13 جىلعا جۋىق ءبىر مەكەمەدە تابان اۋدار­ماي ماڭداي تەرىن توگىپ كەلە جات­قان ايناز ارىسبايقىزى – كۇنىنە ناۋقاستاردىڭ سان الۋان ءتۇرىن كەزدەستىرگەندەگى سالماقتى, سابىرلى, باي­سالدى قالپىنان جاڭىلماعان بىلىكتى مامان. دارى­گەر­دىڭ ەڭبەگىنە جوعارى باعا بەرىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىرۋشى تۇرعىندار دا كوپ. الدىنا كەلگەن ناۋقاسقا جىلى جۇرەكپەن, ەرەكشە مەيىرىممەن, شىنايى جاناشىرلىقپەن قارايتىن دا­رى­گەر ەڭبەگىنىڭ جوعارى باعا­لانىپ, اكادەميك مۇقان ەگىز­باەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ يە­گە­رى اتانۋىنا ەمحانا باسشىسى رايىمبەك بەرىك ۇلىنىڭ جانە ەمحانا مەڭگەرۋشىسى عاليا اقمۇر­زاە­ۆانىڭ سەپتىگى تيگەنىن ايتادى. ال وتباسىندا بالانى ەڭبەككە باۋلۋ اسا ماڭىزدى دەپ سانايدى.

– ەڭبەك – ادامدىق كەمەل­دە­نۋ­دىڭ نەگىزى. ەڭبەك ەتە بىل­مە­گەن نەمەسە ونى جەك كورگەن ادام­نىڭ وتباسى بەرەكەلى بولمايدى. ءوز وتباسىندا بالا اتا-انانىڭ قامقورلىعىنا, شەكسىز سۇيىس­پەنشىلىگىنە بولەنۋمەن قا­تار جاقسى ىستەرىنەن ونەگە, ۇلگى الۋعا ءتيىس. بابالارىمىز ەڭبەكتىڭ ماڭداياقى, اششى تەرمەن كەلەتىنىن, بەي­نەتسىز تابىس قۇرالمايتىنىن ءبىلىپ, كە­يىنگى ۇرپاققا «ەڭبەكپەن ەل كوگەرەتىنىن» اماناتتاپ كەتكەن. ەندەشە, بابالار اماناتىن بالالارىمىزدىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ ءبىزدىڭ, ياعني اتا-انانىڭ مىندەتى, – دەيدى كوپبالالى انا.

تۇركىستان وبلىسى