الاتاۋدىڭ باۋرايىندا وسكەن المانىڭ ءدامى ءتىل ۇيىرەتىندەي ەكەنى بەلگىلى. جانە مۇنى ءجيى جەپ جۇرگەن ادامنىڭ ءار كەز سەزىنە بەرمەيتىنى دە راس. ال وزگە ءوڭىردىڭ تۇرعىندارى الماتى ماڭىندا وسكەن المانى بىردەن ءبىلىپ, باعالايدى.
مىسالى, جاقىندا استانادا الماتى وبلىسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىنىڭ جارمەڭكەسى وتكەن-ءدى. جالپى, ەلورداداعى جارمەڭكەگە الماتى وبلىسىنان ەت, ءسۇت جانە كوكونىس پەن جەمىستەر جەتكىزىلگەن بولاتىن. سوندا وبلىستىڭ بارلىق اۋدانىنان قىرىقتان استام ءونىم وندىرۋشىلەر باس قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قاجەتتى ونىمدەرىن ۇسىندى.
– الماتى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ جارمەڭكەسى وتەدى دەگەن سوڭ «استانا ارەنا» الاڭىنا ارنايى كەلدىم. قالالىقتار ءۇشىن تابيعي ءونىم التىنعا تەڭ. جەرى قۇنارلى, ءشوبى شۇيگىن مەكەننىڭ ونىمدەرىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. اسىرەسە ەتىن ايتساڭىزشى. باقاناستىڭ ەتىنىڭ ءدامىن تاتىپ كورگەن ادام رەتىندە ونىڭ تىسكە جۇمساق, ءدامى ءتىل ۇيىرەتىنىن سەنىممەن ايتا الامىن. بالىعى تۋرالى ءسوز باسقا. سونىمەن قاتار ۇلتتىق تاعامىمىز – قۇرت, ىرىمشىكتى دە اڭساپ جۇرگەن ەدىك. ونى دا وسى جارمەڭكەدە الدىم. باعا قولجەتىمدى, قالتاعا سالماق سالمايدى. جالپى, استانا تورىنە وسىنداي تابيعي ءونىم اكەلگەندەرى ءۇشىن العىسىم شەكسىز, – دەگەن ەدى سول كەزدە جارمەڭكەگە كەلگەن استانالىق نۇرگۇل دالەلحان.
ايتپاقشى, وسى جارمەڭكەدە الاتاۋ باۋرايىندا وسكەن الماعا سۇرانىس وتە جوعارى بولدى. تۇرعىنداردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءدال وسى تابيعي جەمىستى كوپتەپ ساتىپ الدى.
– بۇل المانىڭ ءيىسىنىڭ ءوزى مۇرىندى جارادى. ساتىپ الۋعا بارعاندا الۋشىلارعا ءدامىن تاتۋعا بەرگەنىن كوردىم. مەن دە المانىڭ ءدامىن تاتتىم. ەندى ونىڭ تاتتىلىگىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. بىردەن كوپ مولشەردە ساتىپ الدىم. قىسقا دارۋمەن بولاتىن بولدى, – دەيدى ءوز تىلەگىن بىلدىرگەن تاعى ءبىر استانالىق تۇرعىن دارىگۇل قوسجانوۆا.
جالپى, الماتى وبلىسىندا وسەتىن المانىڭ دەرلىگى ەڭبەكشىقازاق, جامبىل, قاراساي جانە ۇيعىر اۋداندارىنىڭ ەنشىسىندە. ماسەلەن, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى Unifruit سەرىكتەستىگى بۇل ىسپەن 2016 جىلدان باستاپ اينالىسادى. جەمىس-جيدەكتەردىڭ كوشەتىن شەتەلدەن الدىرعان. قازىر باۋ-باقشادا يتاليادان ارنايى جەتكىزىلگەن كوشەتتەر ماۋەلەپ تۇر. سەرىكتەستىك دايىن ءونىمدى ساقتاۋعا دا باسا ءمان بەرەدى. 2018 جىلى 4 200 توننا جەمىس ساقتاۋعا قاۋقارلى قويما سالسا, 2019 جىلى سۇرىپتاۋ جەلىسىن ىسكە قوسقان. جوبانىڭ جالپى قۇنى شامامەن 3,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. يگى شارۋا ارقىلى 47 تۇراقتى جانە 70 ماۋسىمدىق جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ال ءوندىرىس كولەمى جىلىنا 5 مىڭ توننا ءونىمدى قۇرايدى.
جامبىل اۋدانىنداعى «اتەك اگرو» سەرىكتەستىگى جىل سايىن 54 گەكتار جەرگە ەگىلگەن باقتان مول ءونىم الادى. المانىڭ «پينك لەدي», «فۋدجي», «گرەنني سميت», «گالا», «گولدەن دەليشەس» سياقتى تانىمال سۇرىپتارى شىققان شىعىندى وتەيتىندەي جەمىس بەردى. الما باعىنا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن قولدانۋدى تاجىريبەگە ەنگىزگەنىنە ءبىراز جىل بولدى. بۇدان ونىمدىلىك ارتىپ, شىعىن ازايعان.
ۇيعىر اۋدانىنداعى Alma Prodex سەرىكتەستىگىنىڭ باعىنداعى جەمىس تە جاقسى ناتيجە بەرۋدە. اتالعان شارۋاشىلىقتا 25 گەكتاردان استام الما باعى بار. وندا المانىڭ «گولدەن دەليشەس», «فۋدزي», «برەبۋرەن», «فلورينا», «گالا», «گرەني سميتت», «رەد چيف» سياقتى جوعارى ءونىم بەرەتىن تانىمال سورتتارى وسىرىلەدى.
الماتى وبلىسى