وبلىس ورتالىعىنا قاراستى بايدالا اۋىلىندا 700-گە جۋىق حالىق تۇرادى. 50 جىلدىق تاريحى بار مەكتەپتى جابامىز دەگەن حابار ايتىپ, تۇرعىندار نارازىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, تىلشىلەر قوسىنىنا كەلدى.
ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءبىلۋ ءۇشىن, 80-گە جۋىق اۋىلدىق قول قويعان ارىز-حاتتى الىپ, الدىمەن بايدالا اۋىلى قارايتىن كەنجەكول مەكتەبىنە كەلدىك. ەكى ءسوزىنىڭ ءبىرى ورىسشا ورتا مەكتەپتىڭ ديرەكتورى جۇلدىز تۇياقىزىن قاسىمىزعا ەرتىپ الدىق.
– مەكتەپسىز قالايىن دەپ تۇرمىز. كوز قۋانىش ەتىپ وتىرعانىمىز وسى ەدى, – دەپ قارسى الدى ءبىزدى ءشارىپ اتا.
– ايبالا, ايدانا, اياۋلىم, ءىڭكار, اسىل اتتى نەمەرەلەرىم وقيدى. قىس ىشىندە تاسىمالمەن بارىپ قالاي ءبىلىم الادى؟ نەمەرەلەرىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە الاڭدايمىن. مەكتەپ جابىلماسىن, اكىمدەرگە جەتكىزىڭىز, – دەيدى بازار بايقايشا.
– مەنىڭ دە مۇحامەتجان, ءدىنمۇحاممەد, ءمولدىر, اينۇر اتتى بالالارىم بار. ءبارى دە باستاۋىشتا وقيدى. ەستىگەلى بەرى, كۇندە ۋايىم, – دەيدى الدانىش بايداۋلەت.
– ءوزىمىز دە وسى مەكتەپتە وقىدىق. ارمان, ايسۇلۋ دەگەن نەمەرەلەرىم ءبىلىم الۋدا. مەكتەپكە دەيىنگى جولدىڭ قارىنا دەيىن ءوزىمىز تازالايمىز. ەندى الاڭداپ, ەرتەلى-كەش جول قارايمىز با؟ – دەيدى نۇربيكەش ورىنعوجينا.
ال, بايدالاداعى «№2 كەنجەكول باستاۋىش مەكتەبى جابىلادى. وقۋشىلار تاسىمالمەن اۆتوبۋس قاتىناسى ارقىلى وقيدى...» دەگەن حاباردى «ەستىرتۋگە» ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ «ءبىلىم سالاسىن باقىلاۋ دەپارتامەنتى» باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الەۆتينا ۆەدەل, قالالىق وقۋ ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى گۋلسينا شيندليارسكايا, ءبولىم قىزمەتكەرى ناتاليا كازانتسەۆا كەلىپتى. مەكتەپ ديرەكتورى جۇلدىز تۇياقىزى «اۋدارماشى» بولىپ وبلىستان كەلگەندەردىڭ ءسوزىن اۋىلدىقتارعا, اۋىلدىقتاردىڭ ايتقاندارىن وبلىستان كەلگەندەرگە بىردە قازاقشا, بىردە ورىسشا اۋدارىپ بەرىپ تۇرىپتى.
«ءبىزدى مازاق ەتكەندەرى مە؟» – دەپ وبلىستان كەلگەن بۇل ايەلدەردىڭ دىكىڭ-دىكىڭ ەتكەن مىنەز-ق ۇلىقتارىنا اۋىل رەنىشتى.
«مەكتەپ ىشىندە دارەتحانا, اسحانا بولماعانى ءۇشىن اۋىلدىڭ قاراپايىم ادامدارى ەمەس, تالاي جىل قوزعالماي وتىرعان اكىمدەر كىنالى. ال, اۋىلدىڭ اتى – اۋىل. ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول. قالالىق وقۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى زاۋرەش مۇقاشەۆا, دەپارتامەنت باسشىسى جاسۇلان شايمەردەنوۆ ءتىلىمىزدى, ۇلكەندەردى سىيلاپ, وزدەرى كەلىپ, جيىن وتكىزۋلەرى كەرەك ەدى», دەيدى اۋىلدىقتار.
ماسەلەنىڭ ءمانىسى, مەكتەپ سانيتارلىق تالاپتارعا ساي كەلمەيتىن كورىنەدى. دارەتحانا, اسحانا جوق. بالالار شەت ءتىلىن ۇيرەنۋلەرى كەرەك. ال, اعىلشىن تىلىنەن ساباق بەرۋگە جاس ماماندار اۋىلعا كەلمەيدى», دەيتىن سەكىلدى وبلىستان كەلگەندەر. باستاۋىش سىنىپتاردا 32 وقۋشى ءبىلىم السا, دايارلىق توبىندا 11 بالا بار ەكەن.
«جاڭا تالاپ بويىنشا, ءدارەتحانا, اسحانا قاجەت بولسا, بىرىنشىدەن, مەكتەپتىڭ جانىنان قوسىمشا عيمارات جانە بالاباقشا سالىنسىن, اۋىل اسار جاسايمىز دەپ وتىر. دارەتحانا, اسحانا جاساۋ ءۇشىن اكىمدىك سۋ قۇبىرىن وتكىزسىن. شەتەل تىلىنەن ساباق بەرەتىن «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىمەن اۋىلعا كەلەتىن مۇعالىمگە ءۇي كەرەك. اياعى اۋىر كەلىندەر دە جەتەدى. ۇيدە وتىرعان 55 كىشكەنتاي بار, ولاي بولسا, الداعى ۋاقىتتا مەكتەپ وزىنەن ءوزى كەڭەيەدى. كۇندەلىكتى تاسىمالمەن كەتكەن جانار-جاعار ماي شىعىنى, جۇرگىزۋشىنىڭ ەڭبەكاقىسى, ت.ب. قارجىنى جىلدا شاشپاۋ ءۇشىن ءبىر جولعى اقشامەن عيمارات سالۋ الدەقايدا ءتيىمدى. ۇشىنشىدەن, باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن كەنجەكولگە تاسىمالدايتىن مەكتەپ اۆتوبۋسى پاۆلودار–سەمەي رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولمەن جۇرەدى. اعىلعان كولىك, جول بولسا تار. اۋىل, كوشەسىنىڭ ءوزى كۇتىر-كۇتىر تاس. حالىق تازا سۋ ىشەمىز دەپ كۇتۋمەن كەلەدى. ءدارىگەرلىك پۋنكت, پوشتا ءۇيى دە كوزدەن تاسا قالعان. جىلدا قاراجات ءبولىنەدى, سۋ كەلەدى, جول جوندەلەدى دەگەن ۋادە. قالا تۇبىندە تۇرعان اۋىلدىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك تۇرعىدان ارتتا قالىپ بارا جاتقانى, ارينە, وكىنىشتى.
قازىر وبلىستا حالقى كوشىپ كەتكەن كوپتەگەن اۋىل بوس قالۋدا. ال, بايدالادا 700-گە جۋىق ادام تۇرادى, 160 ءۇي بار. اكىمدەر قولدا بار التىننىڭ, بالا بايلىعىنىڭ قادىرىن بىلمەي وتىر. وبلىس ورتالىعىن كەڭەيتىپ, بايدالانى دا قوسىپ الاتىن باس جوسپار دا بولعان-دى. وڭىردەگى ءۇش قالاعا قاراستى اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ 2013-2015 جىلدارعا ارنالدى.وبلىس ورتالىعىنا قاراستى 5 اۋىلدى, ونىڭ ىشىندە بايدالا دا بار, دامىتۋ ءۇشىن 3 جىلدا 17 ملرد. تەڭگە جۇمسالماق ەدى. اۋىلداردا جەر تەلىمدەرى ۇلەستىرىلگەنىمەن, جەكە تۇرعىن ءۇي جۇيەلەرىندە ەلەكتر جەلىلەرى تارتىلماعان, سۋ جوق. مىسالى, ەكىباستۇزدىڭ سولنەچنىي كەنتى گرەس-2 ستانساسىنىڭ موينىندا. بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى مىندەتىن اتقارىپ وتىر. بايدالا «قازاقستان اليۋمينيى», «قازاقستان ەلەكتروليزى» سياقتى ءتۇتىنى بۋداقتاعان الىپ زاۋىتتاردىڭ تۇبىندە تۇر.
اكىم-قارالارعا ايتارىمىز: دەموگرافياعا, قازاقتىڭ سانىنىڭ كوبەيۋىنە ۇلەس قوسىپ وتىرعان اۋىلدىڭ قارادومالاقتارى وقيتىن مەكتەپتى جابۋعا اسىقپايىق. قايتا, وركەنيەتتى, جاڭا زامان تالابىنا ساي مەكتەپ, بالاباقشا سالىپ, الدىمەن اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن الەۋەتتى ەتكەنىمىز ءجون بولار», دەيدى تۇرعىندار. بۇل سوزگە قۇلاق اسساق, ۇرپاق الدىنداعى پارىز بەن قارىز وتەلەر ەدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى,
بايدالا اۋىلى.
سۋرەتتە: بايدالا اۋىلىنىڭ بالالارى.