جاڭا وڭىردەگى العاشقى جيىن

اتالعان كونفەرەنتسيا بالا­لار جىلىنا وراي دايىندالعان بەينەروليك كورسەتىلىمىمەن شى­مىلدىق ءتۇردى. جەتىسۋ وبلى­سى­نىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ العاشقى بولىپ ءسوز الىپ, تامىز كونفەرەنتسياسى ءبىلىم بەرۋدەگى باعىتىمىزدى ايقىنداپ, ورتاق ماسەلەلەردى تالقىلايتىن اشىق الاڭ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

ء«بىلىم بەرۋ سالاسىندا جاڭا زامان تالابىنا ساي ەن­گى­زى­لىپ جاتقان وزگەرىستەر مەن جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفور­ما­لاردىڭ باستى تىرەگى – سىز­دەر. سوندىقتان بۇل ىستە ۇلكەن جاۋاپ­­كەرشىلىك تە, لا­يىق مار­تەبە دە سىزدەردىڭ ۇلەس­تە­رى­ڭىز­دە. ءبىر قۋانتارلىعى, ءبىزدىڭ جەتىسۋ وبلىسىندا اپاتتى جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر جوق. سوندىقتان ەندىگى ءبىزدىڭ باستى نازارىمىز – ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ مەن تاربيە تىزگىنىن مىقتاپ ۇستاۋعا باعىتتالۋعا ءتيىس», دەي كەلە قازىرگى تاڭدا وبلىستا 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىم­مەن قامتۋ كورسەتكىشى 98,3 پايىزدى قۇراپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بيىل جەتىسۋ وبلى­سىن­دا 1 سىنىپقا باراتىن بال­عىنداردىڭ 76 پا­يىزى قازاق مەكتەپتەرىن تاڭ­داعان.

«ادام – مەملەكەتتىڭ باس­تى بايلىعى بولسا, بالالاردى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ – ءبىزدىڭ ەڭ نەگىزگى مىندەتىمىز. وكىنىشكە قاراي, بيىل 7 ايدا وبلىستاعى كامە­لەتكە تولماعانداردىڭ قا­تى­سۋىمەن 52 قىلمىس جاسال­عان. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 2,4 ەسەگە ءوسىپ وتىر. سۋيتسيد ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق», دەپ وزەكتى ماسەلەنى دە ايت­قان وبلىس باسشىسى مۇنى شەشۋ ماقساتىندا بيىلدان باستاپ تاربيە ۇدەرىسىندە مەكتەپ پەن اتا-انالاردىڭ ءوزارا جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلگەن «وقۋشى – مەكتەپ – اتا-انا» بىرلەسكەن جۇمىس فورماتى ەنگىزىلەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار ايماق بو­يىن­شا جاڭا وقۋ جىلى قار­ساڭىندا اتقارىلعان ىستەردى دە مالىمدەدى.

وبلىس بويىنشا 95 مەكتەپكە تۋرنيكەت, بارلىق ءبىلىم وشاعىنا «دابىل تۇيمەلەرى» ورناتىلعان. ال 57 مەكتەپتىڭ بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى جەدەل باقىلاۋ ورتالىعىنا قوسىلعان.

«جاستارعا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ, ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق», دەدى ءوڭىر باسشىسى. وبلىستاعى كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن مەكەمەلەردە 50 ماماندىق, 93 بىلىكتىلىك بويىنشا ماماندار دايارلانادى. ءاربىر كادردى نارىق سۇرانىسىنا ساي ازىرلەۋ كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا قاجەتتى ماماندىقتار ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 192,1 ملن تەڭگە ءبولىنىپ وتىر.

ءوز كەزەگىندە بايانداما جاسا­عان وبلىستىق ءبىلىم باسقار­ما­سىنىڭ باسشىسى ايجان ادامبەكوۆا:

«بۇگىنگى تامىز كەڭەسىنىڭ ء«بى­لىمدى ۇلت: تەرەڭ ءبىلىم, ەڭبەك­قورلىق جانە وتانشىلدىق قا­سيەت» تاقىرىبى اسا ماڭىزدى قۇندىلىقتاردى مىندەتتەيدى. وبلىستا 405 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 3 328 پەداگوگ 36 524 بالاعا تار­بيە بەرۋدە. بالاباقشا تار­بيە­شىلەرىنىڭ بىلىكتىلىك ارتتى­رۋ كۋرستارىنىڭ مازمۇنى قاي­تا جاڭاردى. جالپى, 3 328 تار­بيەشىنىڭ 26 پايىزى عانا جاڭا جۇيە بويىنشا اتتەستات­­­تالعان. دەمەك مەكتەپكە دە­­­يىن­گى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى باس­­­شىلارىنىڭ الدىندا پەداگوگ الەۋەتىن ارتتىرۋ بو­يىن­شا جۇ­يەلى تۇردە جۇمىستى ات­قا­رۋ – باستى باعىت», دەي كەلە, جاڭا وقۋ جىلىندا ورتا ءبىلىم بە­رۋ جۇيەسىنە ءبىرشاما وزگەرىس ەنگىزىلگەنىن ايتتى.

بيىل جاستاردىڭ تەحني­كا­لىق جانە كاسىپتىك وقۋمەن قامتىلۋ كورسەتكىشىن ارتتىرىپ, نارىققا قاجەتتى جۇ­مىس­شى ماماندىقتاردى دايىن­داۋ­عا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. سول سياقتى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار جەلىسىن ۇل­عاي­تۋ ماقساتىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىك­تەستىك تەتىگى جانداندىرىلىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. باس­تال­عالى وتىر­عان وقۋ جىلىن­داعى باعىت-باعدار نەگىزىنەن وسىن­­داي مىن­دەت­تەرگە نەگىز­دە­لەدى.

ء«بىز پەداگوگتەردىڭ الەۋەتىن قولدانا وتىرىپ, ءار مۇعا­لىم­نىڭ كاسىبي وسۋىنە جاعداي جاسايمىز. سونىمەن قاتار جاس مامانداردى جانە تاجىريبەسى جوق مامانداردى قابىلداۋدا دا وزگەرىس بار, ياعني پەداگوگ كاتەگورياسىن الۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇر­دە ۇلتتىق كۆاليفي­كاتسيا­لىق تەست وتكىزۋى قاجەت. جاس پەداگوگتەردى قولداۋ ماقسا­تىن­­دا «جاس مۇعالىمنەن – جا­سام­­پاز ۇستازعا» جوباسى ازىر­لە­نۋدە. بۇل جوبا اياسىندا ءار جاس پەداگوگتىڭ كاسىبي ءوسۋ مارش­رۋتى قۇرىلىپ, مەن­تور­لىق جۇ­مىس­تار ۇيىم­داس­تىرىلادى», دەپ اتاپ ءوتتى ا.ادامبەكوۆا.

ءبىلىم باسقارماسى باسشى­سىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, بيىل 10 مەكتەپ ىسكە قوسىلادى. 9 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنا 4,9 ملرد تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. 90 مەكتەپكە جا­ڭا موديفيكاتسيالىق كابينەت الىنۋدا. بارلىق وقۋشى وقۋ­لىق­پەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سونىمەن قاتار ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالا سانى – 7 264, ونىڭ ىشىندە مۇگەدەك بالا – 2 059. بۇگىنگە دەيىن 996 بالاعا قىزمەت كورسەتىلسە, كەزەكتە 1 060 بالا تۇر. وسى ماسە­لەنى شەشۋ ءۇشىن 2023 جىلعا تالدىقورعان قالاسىندا جانە كوكسۋ اۋداندارىندا پسيحو­لو­گيا­لىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتتەرىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.

جيىن بارىسىندا تەحني­كا­لىق جانە كاسىپ­تىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى باعىتىنداعى ماسەلەلەر دە ءسوز ەتىلدى. جەتىستىكتەر سارالاندى. سونىمەن قاتار ارنايى شاقىرتىلعان بىلىكتى مامان­داردىڭ دارىستەرى تىڭ­دالدى. ودان كەيىن ۇزدىك جەتىستىك كور­سەت­كەن ۇستازدار ماراپاتتالدى.

ايتا كەتەيىك, جالپى وبلىس­تاعى 340 مەكتەپتە 15 691 مۇعا­لىم, 405 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا 3 328 پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى. وڭىردەگى پەداگوگ كادرلارعا قاجەتتىلىك 176 بىرلىكتى قۇراپ وتىر.

جەتىسۋ وبلىسى