ءبىر قاراعاندا ەگىستىك القابى, شۇيگىن شابىندىعى مول بولىپ كورىنەتىن اقمولا وڭىرىندە دە اۋىل تۇرعىندارى جايىلىم جانە شابىندىق جەردىڭ تاپشىلىعىن كورىپ وتىر. Amanat پارتياسى جانىنداعى «جەر اماناتى» رەسپۋبليكالىق كوميسسياسىنىڭ جاندى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە جىل باسىنان بەرى 59 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەر قايتارىلدى.
بىردەن ايتا كەتەلىك, جايىلىم جانە شابىندىق جەردىڭ تاپشىلىعىن تارتىپ, ءتورت ت ۇلىك مالىن ءوسىرىپ, ەگىنشىلىكپەن اينالىسا الماي وتىرعان اۋىل تۇرعىندارى كوميسسيا جۇمىسىنان ءۇمىتتى. اتباسار اۋدانىندا وتكەن جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسۋدە زەرەندى, شورتاندى اۋداندارىنىڭ بىرقاتار ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
مامانداردىڭ ەسەپتەۋىنشە, وڭىردە ءدال قازىر 558 مىڭ گەكتار جايىلىم جانە شابىندىق جەر جەتىسپەيدى ەكەن. وسى جەتىسپەۋشىلىك ادال ەڭبەگىممەن كۇن كورسەم دەپ العا ۇمتىلعان شارۋانىڭ اياعىنا تۇساۋ بولىپ وتىر. وعان قوسا كوپتەگەن اۋىل تۇرعىنى وزدەرىنە تيەسىلى جەر تەلىمدەرى ءۇشىن كەيبىر سەرىكتەستىكتەردەن تيەسىلى پايلارىن ۋاقتىلى الا الماي, ۇنجىرعاسى ءتۇسىپ ءجۇر. مۇنداي كەلەڭسىزدىك زەرەندى اۋدانىنا قاراستى بىرلەستىك اۋىلىندا دا ورىن العان. وسى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ 4 300 گەكتارعا جۋىق جەرى سەرىكتەستىكتىڭ يەلىگىندە بولعان.
– اۋەل باستا «زەرەندى-استىق» سەرىكتەستىگىنەن شىعۋدى نيەت ەتتىم, – دەيدى اۋىل تۇرعىنى جىگەر تىلەۋجانوۆ, – سەرىكتەستىك باسشىلارى ءبىزدىڭ جەرىمىزدى زاڭسىز كەپىلدىككە قويىپ, 2,3 ملرد تەڭگە نەسيە العان. ارينە, سەرىكتەستىكتىڭ جۇمىس ىستەگەنى جاقسى, ەل ىرىزدىعى مولايادى, پاي يەلەرى دە تيەسىلى ناپاقاسىن تابادى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ جەرىمىزدى كەپىلدىككە قويىپ العان قاراجات اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتىپ وتىرعان جوق. سەرىكتەستىك باسشىلارى ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭارتقان جوق. توزعان تەحنيكا تىعىرىقتان شىعارا الا ما؟ 2018 جىلدان بەرى وسى سەرىكتەستىكتىڭ قۇرامىنان شىعا الماي جۇردىك. سەبەپ, پايلارىن دۇرىس بەرمەيدى. شىندىعىن ايتقاندا, «جەر اماناتى» كوميسسياسى جۇمىس ىستەي باستاعاننان كەيىن ماسەلە وڭىنان شەشىلىپ جاتىر. جەرگە قاتىستى اكىمدىكتىڭ قاۋلىسى شىقتى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 3 900 گەكتار جەرى قايتارىلدى.
جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسۋ كەزىندە «جەر اماناتى» رەسپۋبليكالىق كوميسسياسىنىڭ توراعاسى داۋلەت كارىبەك پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردى قايتارۋ ءۇشىن حالىقتىڭ ءوزى دە بەلسەندىلىك تانىتۋ كەرەك ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ يگەرىلمەي, بوس جاتقان جايىلىمدىق جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرما بەردى. پرەزيدەنت ايتىپ وتكەن الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى پارتيانىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى, – دەيدى د.كارىبەك.
ناتيجە دە بارشىلىق. كوميسسيانىڭ ىقپالىمەن اتباسار اۋدانىنداعى سوچينسكوە اۋىلىندا 10 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەردى جەرگىلىكتى سەرىكتەستىك ءوز ەركىمەن حالىقتىڭ يگىلىگىنە بەردى. ەندى ادال ەڭبەگىمەن ءوز كۇنىن ءوزى كورۋگە تالپىنعان اۋىل ادامدارىنىڭ الدىنان يگىلىك قاقپاسى اشىلماق.
– وسى ۋاقىتقا دەيىن جەر ماسەلەسى وتە وتكىر كۇيدە ەدى. اۋىلداعى 200-گە تارتا وتباسى مىڭنان استام قارا مال باعىپ وتىر, 600-گە تاياۋ جىلقى, 500-گە جۋىق قوي بار. وسىنشاما مالدىڭ قىسقى ازىعىن دايىنداۋ, شابىندىق جەر از بولعاندىقتان وتە قيىن ەدى. جەرگىلىكتى سەرىكتەستىكتىڭ ءوز ەركىمەن ون مىڭ گەكتار جەردى حالىقتىڭ پايدالانۋىنا بەرۋى ەل ىشىندەگى جاعدايدى جاقسى تۇسىنۋىنەن دەۋىمىز كەرەك, – دەيدى سوچينسكوە اۋىلىنىڭ تۇرعىنى اسىلحان تاستەمىروۆ.
شىن مانىندە, پايدالانىلماي بوس جاتقان جەر جەتەرلىك. وسى ءبىر عانا مىسال ۇيلەستىرۋشى ورگانداردىڭ قانشالىقتى ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەپ كەلگەنىن كورسەتەدى ەمەس پە؟ ماسەلەن, جەردى عارىشتان باقىلاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا وبلىستا جالپى كولەمى 2 ملن 455 مىڭ گەكتار جايىلىم جەردىڭ تۋسىراپ بوس جاتقانى انىقتالعان. ەل يگىلىگىن ەسەلەيتىن وسىنشاما مۇمكىندىكتىڭ بۇگىنگە دەيىن نەلىكتەن يگەرىلمەگەنى, كادەگە اسپاعانى بەلگىسىز. الدە «جانى اشىماستىڭ قاسىندا باسىڭ اۋىرماسىننىڭ» كەرى مە؟ الگى بوس جاتقان جەرگە 2 144 ادام يەلىك ەتىپ كەلىپتى. وعان قوسا 306 جەر تەلىمىن قۇرايتىن 191,6 مىڭ گەكتار اۋماقتا پايدالانىلماي جاتقان شابىندىق جەرلەر بار. قيىن ءتۇيىن ءبىر كۇندە شەشىلەدى دەۋدەن اۋلاقپىز. كادەگە اسپاي جاتقان جەر تەلىمدەرىنىڭ ءبارىن ءبىر ۋاقىتتا مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ايتسە دە, قۇنارلى جەر مەملەكەت مەنشىگىنە بىرتىندەپ قايتارىلۋدا. جىل باسىنان بەرى 58,8 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلىپ, تۇرەن تيمەي بوس جاتقان 581,9 گەكتار جەر يگەرىلە باستاپتى. بانكتەردە كەپىلدىكتە تۇرعان 336 مىڭ گەكتار جەردى قايتارۋ باعىتىنداعى قىرۋار جۇمىس قولعا الىنعان.
كۇردەلى شارۋا وڭىنان وڭعارىلىپ, جەر يەسىن تاپسا, كاسىبىن اشامىز دەپ وتىرعاندار از ەمەس. ىلكىدەن كەلە جاتقان جەر ەمشەگىن ساۋا بىلەتىن ەڭبەكتىڭ ءداستۇرلى جولى قايتادان قالپىنا كەلسە, ەلدىڭ دە ءبۇيىرى شىعىپ قالارى داۋسىز.
اقمولا وبلىسى